Esirtki saýdasy jelilik marketıngke ulasyp barady

О́ńirde jyl basynan tárki­len­gen esirtki zattarynyń kóle­mi byltyrǵa qaraǵanda 3 ese kó­beıgen. Internetti paıdala­nyp, esirtkini zańsyz taratý je­li­lerin quratyn azamattardy quryqtaý búginde qıynnyń qıy­ny. Polıseılerdiń aıtýynsha, uıym­dastyrýshylary shetelde otyr­ǵan soń, esirtkini jasyryn túrde belgili bir jerlerge salyp kete­tinderdiń jetekshilerin tabý múmkin emes. Bul – «Aıran ishken qutylyp, shelek jalaǵan tuty­latyn» naqyldyń ómirdegi shyn­dyǵy.

Pavlodar qalalyq polısııa basqar­masy Esirtki qylmysyna qar­sy is-qımyl bólimi bastyǵy­nyń mindetin atqarýshy Nurjan Baıbórinovtiń sózinshe, ótken jyly polıseıler 66 kg esirtki zattaryn tárkilese, bıyl alǵashqy 9 aıda 190 kg esirtki zańsyz aınalymnan alynǵan. «Bular – geroın, sıntetıkalyq esirtki jáne kan­nabıstik toptaǵy zattar. Jyl basynan beri esirtkini ınternet arqyly saýdalaǵan 27 qyl­mys­­kerdi ustadyq. Nashaqor­lyq qazirgi kúni qoǵamnyń qasireti bolyp tur. Bul zańsyz bıznes jelilik marketıng túrine aınala bastaǵan. Bizge jetken máli­met­terge súıensek, olardyń uıym­das­tyrýshylary TMD nemese Eýropa memleketterinde otyr. Qolǵa túsip jatqandar qashyqtan berilgen pármendi oryndaýshylar ǵana. Jasyryn salyp ketetinder negizinen 20 men 30 jas aralyǵyndaǵy azamattar, arasynda tipti kámeletke tolmaǵandar da kez­desip jatady. Buryn ondaı­lar­dyń kóbi áleýmettik jaǵdaıy tómen, qylmysqa beıim azamattar bolatyn. Alaıda búginde qylmyskerlerdiń jalpy portreti ózgerip, aralarynan ara-tura aýqat­ty otbasylardan shyqqan jet­kin­shekter de qolǵa túsip jatady. Esirtki saýdasyna qatysy bar qylmyskerler eń azy úsh jyl bas bostandyǵynan aıyrýǵa kesilip, jalpy rejimdegi túzeý mekemelerine qamalady. Qylmysy tipti aýyr bolsa, qalǵan ómirin túrmede ótkizýge týra keledi. In­ter­nettiń kóleńkesine qamalǵan esirtki bıznesi qoǵam úshin óte qa­ýipti qubylysqa aınalyp, biz aıs­bergtiń tek ushyn ǵana kórip otyrmyz. Jumysymyzdyń tıim­siz turǵyda órilýine saýatty IT-mamandardyń joqtyǵy da áser etedi», deıdi ol.

Qala turǵyndary esirtki salý­­shy­lardyń podezderdi jıi jaǵa­laı­tynyna shaǵym­da­nady. Tasy­mal­­daý­shylar úı turǵyn­da­rynan qorqýdy da bilmeıtin kórinedi. Podezd ishindegi qýys­tarǵa, posh­ta jáshikteri men kommýnı­ka­sııa jelileriniń tú­ıis­pe qorap­sha­laryna oralǵan zat­tardy salyp, arnaıy klıentterge kirý ońaı bolýy úshin úı esik­terindegi domofonǵa magnıt jabystyryp ketedi. Byltyr Pav­lodarda 16 jasar boıjetken esirtki taratyp júrip qolǵa túsken. Ata-anasy qyzy­­nyń sabaqtan tys ýaqytta nemen aınalysyp júrgenin baqy­laý­syz qaldyryp, opyq jedi. Taǵy bir jaǵdaıda 18 jastaǵy boz­baladan baqandaı 28 gramm esirt­ki tabyldy. Polıseıler mun­­daı kólemmen ustalǵan azamat­tar qylmysy úshin temir torǵa 15 jyl qamalatynyn aıtady. Negizi Pavlodar oblysyndaǵy jas­­tardyń 70 paıyzy qalalarda tu­ra­dy. «Jastardy salamatty ómir salty men sportqa tartý úshin mem­­le­kettik mekemelerge aýqymdy is-sharalar júrgizý kerek», dep sa­naı­dy densaýlyq saqtaý sala­sy­nyń ókilderi.

О́ńirlik narkologııalyq dıs­pan­serdiń medısınalyq-áleý­mettik ońaltý bólimshesiniń meń­gerý­shisi, narkolog Vladımır Garı­lev sıntetıkalyq jáne dı­zaı­­nerlik esirtki tutynýshylar qatary jyldan-jylǵa artyp kele jatqanyn jetkizdi. Mun­daı azamattar ózderiniń táýel­dilikteri týraly dári­ger­lerge is nasyrǵa shapqansha aıt­paı­dy eken. Sıntetıkany qol­danatyn jasóspirimder az emes, sebebi esirtkiniń bul túri qol­­je­timdi. «Ata-analar bala­la­rynyń kózine jıi qarap, tártibin kúndelikti baqylaýda ustaýy kerek», dep esepteıdi ol. Esirtki qa­byldaǵan adamnyń kóz qara­shy­ǵy jaryq túsirse de áreket etpeıdi. Qarashyǵy óte kishireıip nemese úlkeıip ketýi múmkin. Al nashaqorlyqtyń shyrmaýyna tús­ken­derdi emhanadaǵy psıhı­ka­lyq densaýlyq kabınetine alyp kelse bolady. «Munda psıhıatr-narkolog dárigerler qabyldaıdy. Sondyqtan bastapqy bette osy ortalyqqa barǵan abzal», degen aqylyn aıtty maman.

«Eger adam em-domdy qajet etse, ol jerde medısınalyq tek­serý­den ótedi de ári qaraı stasıo­narǵa baǵyttalady. Stasıonarlyq emdeý erikti nemese májbúrli bolýy múmkin. Adamdar erikti túrde kelgende olar emdeýdiń úsh keze­ńinen ótedi. Alǵashqysy – dári-dármektik korreksııa jáne ýyt­syzdandyrý. Nashaqorlyqtyń soma­tıkalyq saldary baryn eskere otyryp, bul kezeńde em­de­lýshini arnaıy dárigerler tek­seredi. Soǵan oraı em taǵaıyn­da­lady ári naýqas adammen psıhologter jumys isteıdi. Eki-úsh aptadan soń ol ekinshi kezeńge – psıhologııalyq terapııaǵa jáne ońaltýǵa jiberiledi. Onyń bul jerdegi maqsaty – boıyndaǵy bıo­lo­gııalyq jáne áleýmettik beıim­delý mashyqtaryn qalpyna keltirý. Bul kezeń uzaqqa, eki-úsh aıǵa sozylýy ǵajap emes. Oblys orta­ly­ǵynda respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyqtyń bólimshesi – áleýmettik ońaltý bólim­shesi jumys istep tur. Eki kezeń­nen qalypty ótken emdelý­shiler atalǵan bólimshege ornalasyp, ıgergen mashyqtaryn ári qaraı ornyqtyrady. Iаǵnı ol jerde turmystyq sharýashylyqpen aınalysyp, úı jaǵdaıyndaǵydaı turady. Bul – sońǵy kezeń. Osy­laı­sha, biz burynǵy nashaqordy qa­lypty ómirge beıimdeımiz», deıdi dáriger.

Nashaqorlyqtan aıyqtyrýdyń jalpy kýrsy 12 aıǵa deıin sozylady eken. Stasıonardan soń emdelýshi óziniń emhanasynda qara­lyp, ári qaraı emin jalǵastyra beredi. Dárigerler psıhoaktıvti zattardy qabyldaýdyń áseri fızı­ka­lyq qana emes, psıhıkalyq den­saý­lyq úshin de óte qaýipti ekenin eskertedi.

Pavlodar oblysy