Qala jylý maýsymyna daıyn

Alǵashqy tekseris jumys­tary «3-Energo­ortalyq» AQ-dan bastaldy. Sodan soń № 3 aýdan­dyq qazandyq pen mega­po­lıstiń ákim­shilik-isker­lik orta­lyǵyndaǵy 160 Gkal quraı­tyn qazan­dyǵynda jalǵasty.

Komıssııa «3-Energoorta­lyq» AQ-nyń qys­­qy maýsym­ǵa daıyn ekenine kóz jetkizdi. Qýat­tylyǵy 60 Gkal quraıtyn №3 aýdandyq qazandyq ta jylytý maýsymyna ázir. Qazan­dyq 219 kóp­qabatty turǵyn úıdi jylýmen qamtamasyz etedi. Ákimshilik iskerlik orta­lyǵyndaǵy 160 Gkal qazandyǵynan 123 kóp­qabatty tur­ǵyn úı jylý alady. Ol da qys­ta jylý berýge daıyn.

Megapolıste 2 076 kópqabat­ty turǵyn úı bar. 464 bıýdjettik mekeme jumys isteıdi. Osy­lar­dyń barlyǵy jylytý maýsymyna daıyn­dyqta­ryn aıaqtady. Deı turǵanmen qala basshysy jaýap­ty sala ókilderine qystygúni jylýdan másele týyndamaý kerektigin eskertti.

О́tken qysta qatty aıaz bolyp, Shymkentte biraz úıdiń jer­tóledegi qubyrlary qa­typ qal­ǵan. «Sý arnasy-Marketıng» JShS ju­mys­shylary kún­diz-túni úılerdi aralap, qa­typ qal­ǵan qubyrlardy eri­tip áýrege tústi. Negi­zinen bul jumys olardyń mindetine kir­­mese de, tur­ǵyndardy oılap áre­ket etti. Bıyl da osyn­daı jaǵdaı qaıtalanbas úshin mekeme basshysy Anar­bek Orman jıyn ótkizip, ákimdiktiń kómegimen úılerdiń jertólele­rin qymtaý kerektigin aıt­qan. О́ıtkeni byltyr qysta jertóle, dálizderdiń terezeleri joq úılerde qubyrlar qatty aıazda muz bop qatty. Qysqa da­ıyn­dyq jumystarynda osy másele eskerilmese, byltyrǵydaı jaǵdaı taǵy qaıtalanýy múmkin. Onyń ústine sınoptıkter ótken jylǵy aıazdar aldaǵy qysta taǵy bolýy múmkin degen boljamdar aıtyp jatyr. Jasyratyny joq, byltyrǵy jylytý maýsymynda jylýǵa baılanysty shaǵymdar boldy. Keıbir úılerge ol durys barmady. Biraq buǵan jylý berýshi mekemeden góri, sol turǵyn úılerdiń turǵyndary birinshi kezekte jaýapty. Sebebi salqyn túspeı turyp olar kópqabatty úıde syǵymdaý jumystaryn júrgizýge tıis. Qubyrlar eskirse, jańartýlary kerek. Árıne, oǵan ájeptáýir qarajat ketedi. Biraq jańǵyrtý baǵdarlamasy jáne bir esepshotqa qurylǵan turǵyn úılerdiń jańa birlestigi arqyly bul máseleni sheshýge bolady. Sonymen kópqabatty úıler­diń jertólesindegi terezeler áınek­pen qap­talyp, qymtaldy ma, syǵymdaý jumystary bárinde birdeı júrgizildi me, ony aldaǵy qys kórsetedi. Qalany jylýmen qamtamasyz etýshi mekeme «Qýatjylýortalyq» JShS magıstraldy qubyrmen úılerdiń ishki qubyrlarymen túıisken tusyna deıin jylý ákeledi. Ári qaraı jylýdyń páterlerge barýy ishki qubyrlardyń jaǵdaıyna baılanysty. Sondyqtan syǵym­daý jumystary qysqy jyly­tý maýsymynda mańyzdy ról oınaıdy. Búgingi tańda «Qýat­jylý­ortalyq» «Tarıfter­di ınves­tısııaǵa aıyrbasta» tarıf­tik saıasaty bo­ıynsha magıstraldy qubyrlardy aýystyryp jatyr. Osy kúnge deıin Túr­kistan, A.Baıtursynov, A.Asqarov kóshelerinde úlken dıametrli jylý qubyr­lary jańalandy. Olardyń árqaısysynyń uzyn­dyǵy 500 metrden asady. Endigi jerde Orynbaev kóshesi men Nur­sát turǵyn alabyndaǵy jylý qu­byr­larynyń qurylys jumys­tary júrip jatyr. Ol 15 qazanǵa deıin aıaqtalatyn bolady.

Energetıka vıse-mı­nıstri men qala ákimi tekseris ju­mys­tarymen «Bozaryq» qosalqy stan­sasynda boldy. Shahardyń soltústik bó­ligin sapaly elektr qýatymen qamtamasyz etý úshin stansa 2021 jyly iske qosyl­ǵan. Qýattylyǵy 160 MVt qu­raıdy. Búginde qo­sal­qy stansa júk­temesi 47 MVt-qa jetken. Atal­ǵan nysan «Ońtústik Jaryq Tranzıt» JShS-nyń senimgerlik basqarýynda. Osydan birer aı buryn jumys istep turǵan 2 av­totransformatordyń bireýin­de aqaý paıda bolyp, isten shyq­­qan bolatyn. Avtotransforma­tor seriktestik kómegimen qaı­ta qal­pyna kel­tirilip, jýyrda iske qosyldy. Sondaı-aq vıse-mınıstr issapar barysynda me­gapolıstiń 2035 jylǵa deıingi elektr júıesin damytýdyń ke­shen­di jos­parymen tanysty.

Gaz máselesine kelsek, 2022 jyly qaladaǵy 81 eldi meken­niń 50-i «kógildir otynmen» qam­tyldy. 27 eldi mekenge gaz jartylaı kirgen. 4 eldi mekenge «kógildir otyn» endi barady. Olar – Qaı­narbulaq, Táýelsizdikke – 20 jyl, Sáýle 276 oram, Aıkól eldi mekenderi. Osy turǵyn alaptarynan 15 379 abonent bar.

Al bıylǵy 8 aıdyń qory­tyndysy boıynsha Turan (3-kezek), Bozaryq pen Asar-2 sha­­ǵyn aýdandarynda tabıǵı gaz jeli­siniń qu­ry­­lys jumystary aıaqtalyp, tabıǵı gazǵa qosyl­dy. Sondaı-aq jyl sońyna deıin Tassaı, Saýle, Sol­tústik saıajaı shaǵyn aýdandaryna gaz quby­ryn tartý aıaqtalady. Aldyn ala beki­tilgen jospar solaı.

Sonyń nátıjesinde megapolıste tabıǵı gaz­ben qamtylý kórsetkishi 94%-dan 96%-ǵa óspek. Sonymen qatar Ynty­maq-2 shaǵyn aýdanyn ta­bıǵı gazben qamtý maqsatynda merdiger mekemeler anyqtalyp, qurylys jumystaryna kirisip jatyr. Eldi mekenge gaz kelesi jyly baratyn bolady. Sondaı-aq qara­jat máselesi tolyq qa­ralǵan jaǵ­daıda Qaınarbulaq eldi mekenin gaz­ben qamtamasyz etýdiń I, II kezeńiniń qurylysy 2024 jyly bitedi degen jospar bar.

Jalpy, qalany qysqy jylytý maýsymyna daıyndaý máse­lesinde shahardy tabıǵı gazben qamtý jumystarynyń ma­ńyzy erekshe. О́ıtkeni kezinde megapolıske kórshiles aýdandardan birta­laı eldi meken qosylǵan. Olardyń ınjenerlik ınfraqurylymyn sheshý qala ákimdiginiń kún tár­tibindegi máse­lesine aınaldy. Qalada jeke sek­tordaǵy úıler kóp. Orta­lyqtandyrylǵan jylý júıe­simen olardyń barlyǵyn qam­tý ázirge múmkin bolmaı tur. Halyq qystygúni gaz peshteri arqyly úılerin jylytady. Sondyqtan da turǵyndar­ǵa jaıly jaǵdaı qalyptastyrý úshin qalany túgel gazdandyrý máselesi óte ózekti bolyp tur. Eldi mekenderge gazdyń ba­rýy bir istiń bitkeni bol­sa, abonentteý jumystary da ózin­she bir áreketti talap etedi. Osy ret­te turǵyndar kósheden úıler­­ge qosylatyn gazdandyrý jumys­­ta­rynyń bar­lyq qujattyq rá­sim­i je­ńil túrde bolǵanyn qa­laıdy.

ShYMKENT