Sahnada – «Sılfıda»

Mádenıet jáne aqparat mınıstr­liginiń qoldaýymen sahna kórgen bul qoıylymdy eki ǵasyr boıy óziniń qaı­talanbas tarıhy men romantıkalyq estetıka rýhyn saqtap kelgen kóne balet dáýirine qaıta oralý boldy desek, qatelespeımiz. О́ıtkeni kórermen áıgili shotland ańyzynyń zamanaýı sahnada qaıta jandanýyna kýá boldy.

О́tkenge sál sheginis jasap, tańǵa­jaıyp týyndynyń tarıhy týrasynda tolǵansaq, fransýz horeografy Fılıppo Talonı óziniń qyzy Marııa­nyń biregeı bı mashyqtaryn pash etý úshin bul baletti 1832 jyly arnaıy qoıǵan. Túr álpeti kóz qyzyǵatyndaı bol­masa da, Marııa tamasha bıshi bolatyn. Osy­laısha, horeograf áke qyzynyń kem­shilikterin artyqshylyqqa aınaldyrdy. О́ziniń tehnıkasy men ha­rızmasynyń arqasynda Marııa Sıl­fıdany jeńil, denesiz tirshilik ıesi retinde beı­­nelep, bıshilerdiń birneshe býynyn shabyttandyrǵan tamasha obraz týdyrdy. «Sılfıdanyń» taǵy bir tańǵaldyrarlyq tusy – ol kordebalettiń bıdegi kórinisi keıbir úzindilerde bale­rınanyń pa qı­mylyn tolyqtaı qaı­­­talaǵan tuńǵysh ba­let boldy.

О́zi de, sahnalyq tarıhy da tańǵa­jaıypqa toly orman perileri týraly shotland ańyzy arqaý bolǵan aıtýly spektakldi «Astana Opera» balet trýppasynyń kórkemdik jetekshisi, álemdik balet juldyzy Altynaı Asyl­muratova jańasha saraptady. Al tórt quramda oınaǵan ártisterdiń barlyǵy da óz bıiginen kórindi. Ásirese bul beıneniń Mádına О́nerbaeva úshin orny bólek. Sebebi balerına úshin Sılfıda jańa partııa emes. Jetekshi solıst aýa perisiniń beınesin buǵan deıin de túrli qazaqstandyq teatr sahnalarynda júzege asyrǵan. «Astana Operada» ol kórermenderdi óziniń tehnıkasymen kezekti márte tańǵaldyrdy. Ártis óneriniń keremet bolǵany sonsha, ol shynymen áýede qalyqtap júr degen oı týdy. Bıshilik jáne akterlik sheberliginiń arqasynda Mádına minsiz otandyq prımalardyń qatarynan oıyp turyp oryn aldy. Al Mádınanyń sahnadaǵy sátti tájirıbesin kelesi qu­ram­darda óner kórsetken Shuǵyla Ádep­han, Anastasııa Zaklınskaıa men Sofııa Ádilhanova da tabysty jalǵady. Balet bıkeshteri Sılfıda partııasynda sahnaǵa alǵash ret shyqqanyna qaramastan, kórermenin sulý qımylymen súısintti. Áserli órilgen áreket pen kórkem qımyl kórýshisin tamsantpaı qoımady. Ártister túrli tehnıkalyq jaı-japsarǵa toly horeografııalyq sý­ret­ke múltiksiz ilesip, eń bastysy aýa­daı je­ńildik ıdeıasyn sátti jetkizdi.

Djeıms partııasyna toqtalar bol­saq, bul beıne barlyq ýaqytta óte kúr­deli ról sanalyp keldi. Soǵan qara­mastan «Astana Opera» solısteri aldaryna qoıylǵan tapsyrmany tabysty eńserdi. Olar oryndaýdyń tamasha tehnıkasyn pash etip, óz keıipkeriniń ýaıymy men sezimderin barynsha anyq kórsetti. Atap aıtsaq, Djeıms partııasynda jar­qyraǵan Erkin Rahmatýllaev, Serik Naqyspekov, Dıas Qurmanǵazy, Danııar Jumataev kórermenderge jaǵdaıdyń qanshalyqty aýyr ekenin sezindirdi. Keıipker jer men tylsym qatynastar aldynda tańdaý jasaýǵa qınalady. Olardyń bıikke sekirýi, aıaqtyń usaq tehnıkasy, deneni durys ustaı alýy – munyń barlyǵy solısterdiń joǵary kásibı sheberligin pash etti. Sondaı-aq balet ártisteri Sultanbek Ǵumar, Qýat Káribaev, Suńǵat Qydyr­baı oryndaǵan Medj sıqyr­shy róliniń jarqyndyǵy da qo­ıylymǵa ǵajaıyp órnek qosty.

Sóz joq, ártister tutas spektakl toǵystyrylǵan shym-shytyryq oqıǵa jelisin sát­ti jetkize bildi. Sahnanyń be­zen­dirilýi kórermenderdiń oıyn bólgen joq, kerisinshe esten ketpes estetıkalyq áser syılady. Álbette, bul – ssenograftyń eńbegi. Kóńilge qurmet ornyqtyrǵany – qoıýshy sýretshi Vıacheslav Okýnev dekorasııalardyń keskinin jasaý kezinde zamanaýı beıne men 3D sheshimderdi emes, spektakldiń tarıhı bezendirilýin negizge alypty. Sóıtip Shotlandııanyń tabıǵatyn kóz aldyńyzǵa ákeletin qoldan sa­lynǵan jumsaq dekorasııalardy paıdalanýdy, sondaı-aq eski zamannyń atmosferasyn saqtaý úshin sharýa qyz Annanyń úıin (qatty dekorasııalar) kórsetýdi uıǵarypty. Al jaryq boıynsha sýretshi Sergeı Shevchenkonyń arqa­synda jaryq effektileri osynaý qııal-ǵajaıyp hıkaıa­nyń qupııalylyǵy men kór­kemdigin odan saıyn arttyryp, qoı­lym atmosferasyn keremet qul­pyrtty.

Osy turǵyda «As­tana Opera» sım­fo­nııalyq orkestriniń janǵa shýaq syı­laǵan tyńǵylyqty izdenisin de atap ót­peske bolmaıdy. Erkin ári mánerli oryndaý árbir sahnanyń kóńil kúıin dál jetkizip otyrdy. Qoıýshy dırıjer Arman Orazǵalıevtiń jetekshiligimen mýzykanttar partıtýranyń ásemdigi men názik erekshelikterin tushymdy beınelep, kópshilikti qaıtalanbas áserge bóledi.

«Astana Operadaǵy» premera – «Sılfıdanyń» qaıta jańǵyrýy ǵana emes, sonymen qatar balet tarıhyna jasalǵan tamasha saıahat boldy desek, tıtteı artyq aıtqandyǵymyz emes. Toqeterin túıgende, bul «Sılfıda» shy­ǵarmashylyq ujymnyń úzdik izde­nisin pash etken, shotland ańyzynyń zamanaýı sahnada qalaı jandanǵanyn kórsetken teatrdyń tamasha tabysy bolǵany anyq. Qoıylym kórkemdik talǵam údesinen shyǵyp qana qoımaı, kórermenderge júrekte uzaq saqtalatyn ǵajaıyp kóńil kúı syılady.