Álemdi saqtap qalǵan qoldar

Nemis sýretshisi Albreht Dıý­rerdiń myna «Qoly» týraly aıtyp, jazbaǵandar az. Telmirip uzaq qaraǵanǵa kóp nárse aıtady osy qoldyń ózi-aq. Alǵashynda avtor jaı ǵana «Qol» dep ataı salǵanymen, keıin «Minájatqa jaıylǵan qol», «Sıynǵan qol» atalyp ketkeniniń ózi adamzat murasyna aınalyp ketkenin bildirse kerek. Bizdiń esimizge birden Syrbaı Máýlenovtiń óleńi tústi. Myna kartına bárin aıtyp tur desek te, Syraǵańnyń óle­ńin qosarlamasaq, qur sózben jetkizgenimiz nanymsyz bolardaı.

«Myń qoldar saý bolsyn dep,

Men bir qolymdy berdim.

Myń joldar jalǵansyn dep,

Men bir jolymdy berdim.

Myń gúlder solmasyn dep,

Gúldeı jastyq kúnimdi berdim.

Myń aqyn tolǵasyn dep,

Men bir jyrymdy berdim».

Myna qol da dál osylaı jar salyp turǵan joq pa? Tereńirek úńil­sek, týý tarıhy da solaı eken. HV ǵasyrdyń sońynda nemis je­rin­degi Nıýrnberg qalasynyń mańynda Qudaı on segiz bala bergen bir otbasy ómir súredi. On segiz bala! «О́temisten týǵan on edik» deıdi Mahambet. Salystyra berińiz. Bul jerde aqyn qyz balalardy aıtpaǵany anyq desek te.

Shańyraq ıesi Dıýrer on segiz balany asyraý úshin ne istemeıdi? Negizinen túrli buıym jasaıtyn sheber kórinedi. On segizdiń ara­synan ekeýine túısik bitip, sýretshilikke talpynady. Ekeýi Nıý­rnbergte oqyp, qylqalam sheberi atanýdy oılaǵanymen, kópbalaly otbasynyń turmysy belgili. Albreht pen Alberttiń aldynda úlken tańdaý turady. Qos baýyr aqyldasa kele, «qaısymyz ut­saq, sonymyz oqımyz, utyl­ǵanymyz jumys istep oqýǵa ket­kenimizdiń jaǵdaıyn jasaıdy. Sosyn ekinshimiz oqımyz» dep jerebe tastaıdy. Sóıtip, aıy ońy­nan týyp, Nıýrnberg Akade­mııasyna Albreht attanady. Ýáde boıynsha Albert ken ornynda jumys istep, baýyryn oqytady.

Tórt jyl oqyǵan Albreht Dıýrer sýretshi bolyp qalyptasyp, ataǵy shyǵady. Týyndylaryn satyp, aqsha taýyp, eline keledi. Áýlet toı jasap, máz-meıram kóńil kúıdi bastan keshiredi. Al­breht, árıne, baýyrymen ara­daǵy ýádeli sózdi umytpaǵan. Tipti aýylǵa sol úshin oralǵan. Keshki as ústinde áýletiniń tórt kózi túgel otyrǵanda Albertke qarata sóz aıtady: «Endigi jol seniki, Albert! Osy ýaqytqa deıin meni oqyttyń, endi sen oqy, qalaǵa attan, men kómektesemin», deıdi ǵoı.

Bir buryshta eleýsiz otyrǵan Albert sonda júzin buryp «joq, joq» dep janaryn jasqa mala beripti. Ańtarylǵan áýlet aldynda turyp ol Albrehtke:

«Nıýrnbergke barǵanymmen maǵan endi óner joq. Kesh qaldym. Tórt jyl shahtada istegende saý­saqtarymnyń saýy qalmady. Aýyr jumystan árqaısysy synyp bitti. Jáne oń jaq ıyǵym qurysatyn (artrıt) bolyp júr. Qalam, qaryn­dash ustamaq túgili, tilek aıtqanda bokal ustap tura almaımyn», deı­di. Keıin sýretshi Albreht baýy­rynyń taǵdyr-talaıyn oılap osy týyndyny dúnıege ákelgen desedi.

Munsha mehnat pen beınetke tózýge qansha mahabbat pen meıirim, qajyr men qaırat, bas­tysy erlik pen keńdik keregin kim baǵamdaı alsyn? Múmkin sonyń óteýi shyǵar, 500 jylǵa jýyq ýaqyt ótse de, myna týyndy men osy áńgime qur­lyq­tardy kezip júr. Albert bol­masa, uly Albreht Dıýrer qaıda? Týra solaı, biz úshin janyn shú­berekke túıgen ata-babalarymyz ben aıaý­ly analarymyz bolmasa, biz búıtip táýelsiz elde saltanat qu­­ryp júrer me edik? Syrbaı aqyn aıtpaqshy, urpaq ómiri men ult mu­raty jolynda álemdi «myń qoldar saý bolsyn dep bir qolyn bergender» aman saqtap keledi.