«Aýrý batpandap kirip, mysqaldap shyǵady» demekshi, qoǵamnyń barlyq salasyna dendep engen bul dertten aıyǵý jolynda jan-jaqty jumystar júzege asyrylyp keledi. Aıtalyq, Almaty oblysynda jyl basynan beri 53 qylmys tirkelgen bolsa, onyń ishinde 48 is sybaılas jemqorlyqpen baılanysty. Para alý jáne para berý faktileri boıynsha 40 qylmystyq is tirkelgen. Farmakologııalyq baqylaý, aýyl sharýashylyǵy, salyq salý, qurylys, sot, quqyq, jer, bilim berý salalarynda júıeli jemqorlyqtyń – 8, sondaı-aq kásipkerlik qyzmetke aralasýdyń – 3, kóleńkeli ekonomıkany qorǵaýdyń 1 faktisi anyqtalǵan. Memlekettik organdarǵa 7 aqparattyq hat joldanyp, belgilengen jáne aldyn alynǵan zalal somasy 1,9 mlrd teńgeni quraǵan. Sybaılas jemqorlyqqa jergilikti atqarýshy organ qyzmetkerleriniń beıimdiligi baıqalǵan.
Bir ókinishtisi, jeń ushynan jalǵasqan jemqorlyqtyń qatarynda jas urpaqqa tálim-tárbıe beretin muǵalimderdiń kezigýi kóńilge qaıaý túsiredi. «Myń asqanǵa – bir tosqan» degendeı, tipti sanda bar sanatta joq «muǵalimderdiń» atyna aqsha aýdarylyp, onyń paıdasyn kórip kelgen bas esepshilerdiń ashkózdigine ne aıtýǵa bolady? Almaty oblysynda 609 mln teńge jumys istemeıtin muǵalimderge tólengendigi áshkere boldy. Bul týraly Almaty oblysynyń Sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet basshysy Serik Orymbetov brıfıngte málimdedi. Onyń aıtýynsha, júrgizilgen syrtqy taldaý barysynda 609 mln teńgeden astam qarajatty jalaqy túrinde aýdarylǵan 13 «óli jan» anyqtaldy. Osy faktiler boıynsha 6 býhgalterge qatysty qylmystyq ister tirkelgen. Olardyń bireýine qatysty 6 jyl bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jaza taǵaıyndalyp, sot úkimi shyǵaryldy. 81 mln teńge shyǵyn tolyǵymen óteldi.
«Sondaı-aq býhgalterler muǵalimdermen kelise otyryp, joǵary jalaqy tólegeni týraly 4 fakti bar. Mundaı quqyq buzýshylyqtardyń jalpy somasy 81 mln teńgeni quraıdy. Búgingi tańda bir fakti boıynsha býhgalter men 4 muǵalim 3 jyldan 6 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyryldy. 62 mln teńge kóleminde keltirilgen zalal tolyǵymen óteldi», dedi departament basshysy.
Anyqtalǵandaı, bul faktilerge adamı faktor jáne «Parýs-Kaz» ben «1S» júıelerinde qazynashylyq bazalarymen ıntegrasııanyń bolmaýy sebep bolǵan. Sonymen qatar «Bızneske jol» jobasy aıasynda departament ókilderi 1359 kásipkerlik sýbektisimen 40 jumys kezdesýin ótkizgen. Onda 49 másele qaralyp, onyń 32-si oń sheshim tapsa, 6647 kásipkerdiń quqyǵy qorǵalǵan.
Búgingi kúni ardan attap, suǵanaqtyqqa baratyn sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alyp, jolyn kesýge eriktiler de jumyldyrylyp otyr. О́ńirde «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy volonterlik» jobasy aıasynda Sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmettiń mobıldi toby iske qosyldy. Topqa eriktiler, memlekettik organdar men qurylymdardyń ókilderi kirdi. Búgingi tańda mobıldi top oblys ortalyǵy Qonaev qalasy men shalǵaıdaǵy 30-dan astam eldi mekendi aralap shyqty.
«Bul bastamanyń basty artyqshylyqtarynyń biri tikeleı oryndaýshylardy máselelerdi sheshýge belsendi tartý, sondaı-aq halyqtyń neǵurlym ótkir suraqtaryna jedel jáne tıimdi den qoıý bolyp sanalady. Mundaı jobalar azamattardyń ótinish berý rásimin edáýir jeńildetip, olarǵa bılik organdarymen yńǵaıly jáne qoljetimdi baılanys arnalaryn usyna otyryp, qoǵamda sybaılas jemqorlyqqa qarsy mádenıetti qalyptastyrýǵa yqpal etedi», deıdi Serik Orymbetov.
Mobıldi topqa barlyǵy 1250-ge jýyq adam júginip, 570-ten astam suraqqa jaýap izdegen. Onyń ishinde 110-ǵa jýyq másele medıasııa jolymen sátti sheshilip, ekijaqty is-qımyldyń tıimdiligin kórsetti. Sondaı-aq, ótinish bildirgenderdiń deni quqyqtyq jáne zańnamalyq máseleler boıynsha saýaldar qoıyp, 200-ge jýyq keńes alǵandyǵyn da aıta ketý kerek.
Kezdesýlerdiń jergilikti turǵyndar kóp jınalatyn jerlerde ótýi azamattardy barynsha qamtýǵa yqpal etti. О́tinish bildirgenderdiń negizgi máseleleri – jumysqa ornalasý, respýblıkalyq jáne jergilikti joldardyń jaı-kúıi, eldi mekenderdiń aýmaqtaryn abattandyrý, turǵyn úıler men kommersııalyq obektilerdi gazdandyrý, sot daýlary, zań konsýltasııalary, memleketten jeńildikter men sýbsıdııalar alý.
«Jer ýchaskesiniń memlekettik aktisin joǵaltyp alyp, qujatty qalaı qalpyna keltirerimdi bilmedim. Mobıldi toptyń kelgenin paıdalanyp, barlyq suraǵyma jan-jaqty jaýap aldym. Bul shalǵaı aýdan turǵyndary úshin óte paıdaly ári qajet joba eken. Zańdardy bilmeý jáne kóptegen máselede quzyrettiliktiń, bilimdiliktiń joqtyǵynan keıde óz quqyqtarymyzdyń buzylýyna jol beretinimiz jasyryn emes. Osy oraıda, mobıldi toptyń qarapaıym halyqqa tıgizer paıdasy zor bolmaq», deıdi Qonaev qalasynyń turǵyny Tólegen Aıdyn.
Sybaılas jemqorlyqpen tıimdi kúres azamattardyń, bılik pen qoǵamdyq uıymdardyń belsendi qatysýymen júzege aspaq.
Almaty oblysy
