Endaýment qorlardyń damý keleshegi

Forým memlekettik organdardyń, maqsatty kapıtal jáne qarjy sektory qorlarynyń, endaýment qorlardyń jáne Qazaqstan, Reseı, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Tájikstan joǵary oqý oryndarynyń ókilderin bir alańǵa biriktirdi. Jıynǵa qatysýshylar Qazaqstandaǵy endaýment qorlardyń búgingi ahýaly men damý basymdyqtaryn, olardyń qyzmetin qoldaý men retteýdegi memlekettik organdardyń rólin, endaýment aktıvterin basqarýdaǵy ınnovasııalar men tehnologııalardy talqylady ári TMD elderindegi endaýment tájirıbesin qarastyrdy.

Forým barysynda ulttyq ýnıversı­tet­tiń rektory Erlan Sydyqov endaý­ment­tiń bilim berý mekemeleriniń turaq­tylyǵy men básekege qabilettiligin qam­tamasyz etýdegi negizgi róline toqtal­dy. Ol ýnıversıtet 2022 jyly ótkiz­gen «Qa­zaqstannyń endaýmentteri» birin­shi forýmy endaý­ment qorlarynyń qyz­me­tine qajetti normatıvtik-quqyqtyq ba­za­ny ázirleýdiń negizine aınalǵanyn atap ótti.

– 2021 jyly bizdiń túlekter ENU Endowment Fund quryp, daryndy stý­dentterimizge tabysty qoldaý kórse­tip keledi. Qor álemdik tájirıbeni qoldanady, munda negizgi kapıtalǵa qol suǵylmaıdy jáne stýdentterge kómek tek ınvestısııalyq kiris arqyly kórsetiledi. О́zderińiz biletindeı, Memleket basshysy Joldaýda ýnıversıtetterdegi endaý­ment qorlary bilim berý ekojúıesin damytýdyń negizgi býynyna aınalýǵa tıis ekenin atap ótti. Búgingi tańda álem­dik bilim berý mekemeleri endaýment qor­la­rynyń qoldaýynyń nátıjesinde ser­pindi jobalardy júzege asyra alady. Qorlar akademııalyq álem men bıznes qaýymdastyq arasyndaǵy, ýnıversıtettiń ótkeni, búgini jáne bolashaǵy arasyndaǵy kópirge aınalady, – dedi E.Sydyqov.

Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri­niń keńesshisi Farhad Qýanǵanov Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti elimizdegi endaýment qorlary qozǵalysynyń alǵashqy bastamashysy bolǵanyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, zań jobasyn daıyndaý kezin­de endaýment qorlary qurylǵan elderdiń halyqaralyq tájirıbesi zerdelengen.

– Bir jyl buryn konferensııaǵa qa­­tysýshylar usynystar daıyndap, en­daý­­ment qorlary týraly jeke zań ázir­­­leýdi usyndy. Búginde bul másele prak­tıka­lyq deńgeıge kóshti. Jeke zań jo­ba­syn qabyldaý qajettiligi qazir­gi zańna­ma­­da endaýment qorlaryna áleýetti sa­lym­shy­­lardy yntalandyrý, du­rys ınvestısııalaý jáne salymshylar qaraja­tynyń jumsalýyn baqylaý boıynsha nor­malardyń joqtyǵynan týyndap otyr. Tabysty endaýment qorlary bar elder­degideı jeke zań qajet. Qazaqstanda endaý­­ment qorlary zańdy tulǵany kor­pora­tıv­tik, ınvestısııalyq nemese basqa da qor túrinde tirkeýge májbúr. Bul qaıy­rym­dylyq týraly zańda kózdelgen qyz­met­ti qıyndatady jáne salyqtyq daýlar týdyrady. Zań jobasynyń qurylymy Qazaqstan zańnamasynyń talaptaryna sáıkes jasalǵan. Ony ázirleý kezinde en­daý­ment qorlary týraly qolda bar nor­ma­­­lardy saqtaýǵa jáne barynsha paı­da­­­la­­­n­ýǵa tyrystyq, – dep túsindirdi F.Qýanǵanov.

Ulttyq endaýmentter qaýymdasty­ǵynyń basqarma tóraǵasy Svetlana Lavrova Reseıdegi maqsatty kapıtal qorlarynyń qyzmetine keńinen toqtaldy. «Ýnıversıtetterdi qarjylandyrýdyń ártúrli kózderi ishinen tek endaýmentter ǵana ýnıversıtettiń uzaqmerzimdi turaqtylyǵy men táýelsizdigin qamtama­syz ete alady. Strategııalyq perspektıva turǵysynan oılaǵan kezde endaýmenttiń qajettiligi týyndaıdy. Eger siz 3-5 jyldy josparlasańyz, onda qysqamerzimdi qarjylandyrý kózderi jetkilikti. En­daýment-qorlardyń qyzmeti 3 bó­lik­ten turady: aqsha jınaý, ony qarjy na­ryǵyna salyp, kiris alý jáne kiristi paıdalaný. Endaýmenttiń eki negizi bar: ýnıversıtet jáne qarjyny ýnıversıtetke tabys ákelý úshin ınvestısııalaıtyn qarjylyq kompanııa, ıaǵnı basqarýshy kompanııa», dedi sarapshy.

Qazaqstan qarjygerleri qaýymdasty­ǵynyń basqarýshy dırektory Erlan Býrabaev qarjy naryǵy elimizdiń endaý­ment-qorlar júıesin qurýǵa bıyl ǵana belsendi túrde qatysqanyn atap ótti. «Biz Qazaqstandaǵy endaýment qorlardy damytý boıynsha usynystardy qyzyǵý­shylyqpen qabyldadyq. Árıne, qarjy naryǵy ekonomıkadaǵy kapıtaldy qaıta bólýmen aınalysatyn júıe retinde endaý­ment qorlarynda qalyptasatyn aqshanyń ekonomıka úshin uzaqmerzimdi ekendigine qyzyǵýshylyq tanytady. Bul – qarjy naryǵy úshin eń mańyzdy element», dep tolyqtyrdy qarjyger.

Konferensııa qorytyndysy boıynsha rezolıýsııa qabyldandy. Onyń aıasynda qatysýshylar ádistemelerdi standarttaý jáne úzdiksiz bilim alý men dıalog alańyn qamtamasyz etý úshin Qazaqstan qorlarynyń qaýymdastyǵyn qurý týraly sheshim qabyldady. «Maqsatty kapıtal qorlary (endaýment qorlary) týraly» Zańnyń jobasyna da sarapshylar oń baǵasyn berdi.