Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Tusaýkeser rásimniń moderatory «Qazaq gazetteri» JShS bas dırektory, akademık Dıhan Qamzabekuly Altyn Ordanyń 750 jyldyǵyna arnalǵan kitaptyń mazmunyn baıandap, tarıhı mańyzyna toqtaldy.
«Kóptegen Eýrazııa halyqtary óziniń shyǵý tegi úshin Altyn Ordaǵa nemese Joshy ulysyna qaryzdar. Altyn Orda kóshpelileriniń muragerleri – búgingi qazaqtar, tatarlar, noǵaılar, qaraqalpaqtar, polıak-lıtvalyq tatarlar. Alty ǵasyr buryn Altyn Ordadan bólinip shyqqan kóshpeli halyqtyń bir bóligi Lıtva Uly Gersogtiginiń aýmaǵyna keldi. Polshada olardyń barlyǵyn «tatarlar» dep ataǵan», dep túsindirdi seriktestik basshysy.
Qazir Polshada eki myńnan asa tatar turady. Olar ózderiniń túrki ekenin umytpaýǵa tyrysady. Jańa jınaqtyń avtory, aqyn, jýrnalıst, tarıh doktory Selım Hazbıevıch te – polıak tatary. Jıyn barysynda ol kitaby týraly tereńinen baıandap, keshegi tarıhtan tolǵady.
«Meniń anamnyń babalary Noǵaı Ordasynan taraıdy. XV ǵasyrda azamattyq qaqtyǵystar men soǵystyń áserinen Lıtva Uly Gersogtigine Altyn Ordadan bosqyndar keledi. Bul jer bárin qabyldady: musylmandar, pravoslavtar, katolıkter, evreıler. Bul bir tańǵajaıyp memleket boldy», deıdi avtor. Iá, osydan soń polıak-lıtva tatarlary óz mádenıetin saqtaýǵa jaǵdaı jasalǵan knıazdikte tamyr jaıa bastaǵan.
«XVII ǵasyrdyń aıaǵynda tatarlar polıak tilinde sóılep, óz dinderin saqtap qaldy. Bul turǵyda Polsha árqashan tolerantty jáne ashyq boldy. Katolıktik el bolǵanymen, ózge din ókilderine túsinistik tanyta bildi», dedi Selım Hazbıevıch.
Tusaýkeser barysynda QazUÝ professory Jetpisbaı Bekbolatulynyń «Polıak-qazaq baýyrlastyǵy týraly oılar» jáne marqum jýrnalıst Hamıdolla Rahmatýllınniń «Jýrnalıstiń túsindirme ekonomıkalyq sózdigi» atty kitaptary da tanystyryldy. Aıta keteıik, Jetpisbaı Bekbolatuly birneshe jyl Polshada ǵylymı jumystarmen aınalysqan.
«Polshada 2,5 myńǵa jýyq tatar turady. Sany az bolǵanymen, olar kóshpeli mádenıetti belsendi túrde zerttep, nasıhattap júr. HH ǵasyrdyń basynda jazýshy, polıak tatary Henrık Senkevıch Nobel syılyǵynyń laýreaty atandy. Onyń «Ognem ı mechom» trılogııasy mıllıondaǵan oqyrmandy tamsandyrdy. Polıak sportynyń tarıhyndaǵy alǵashqy Olımpıada chempıony, jeńil atlet Halına Konopaskaıa da – polıak tatary. Bul shaǵyn halyqtyń adamzat tarıhynda alatyn orny zor», dep atap ótti Jetpisbaı Bekbolatuly.
Alqaly jıynǵa qatysýshylar polıak-lıtva tatarlary taqyryby qosymsha zertteýdi qajet etetinin atap ótti. Osy oraıda Qazaqstan men Polsha zııalylarynyń yntymaqtastyǵy nyǵaıa túspek.
