Sońǵy ret qońyraý soqqanymyzda tutqany shákirti kóterdi. «Shákirt» deımiz-aý, áıtpese shákirtiniń ózi – búgingi til ǵylymyndaǵy shoqtyǵy bıik tulǵalardyń biri, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor. Buıymtaıymyzdy tyńdap aldy da: «Suraqtaryńyzdy aldyn ala daıarlap, qaǵazǵa jazyp berseńiz durys bolar edi. Men apaıdyń qolyna tabystaımyn», dedi. Daıyndyqpen jasalatyn suhbattyń dámsiz, qurǵaq bolatynyn aıtyp, betpe-bet júzdesip, tikeleı áńgimelesýdiń jóni bólek ekenin túsindirýge tyrysyp jatyrmyz. «Joq!» degen sózinen tanbady shákirti. «Túsinińiz, apaıdyń jasy toqsannan asyp, júzge taıady, ábden qartaıdy. Sanasy áli de saǵat sekildi sartyldap turǵanymen, áńgime ekpinimen, et qyzýymen abaısyzda bir sózi sál qısyq aıtylyp qalsa, ol erteń baspasózde jarııalansa, búkil qoǵam ǵylymǵa sińirgen eńbegin bylaı ysyryp qoıyp, sol sózdiń tonyn teris aınaldyryp, burmalap, ǵalymnyń ózine tarpa bas salady. Jeke basyna ótip, júndeı tútedi. Endi qartaıǵan shaǵynda ustazymyzdyń ázız basyn álekedeı jalanyp pále izdegenderdiń qoljaýlyǵyna aınaldyra almaımyz!»
Aıaýly ustazynyń abyroıyn qoǵamnyń qorqaýlyǵynan qyzǵyshtaı qoryǵan shákirttiń adaldyǵy súısintti. 80-jyldary keńestiń qaharynan qoryqpaı, qanatymen sý búrikken qarlyǵash sııaqty Araldyń qasiretin aıtyp shyryldaǵanyn, Jeltoqsanda ustanymyn ashyq aıtqan azamattyq belsendiligin, jalpy ónerge sińirgen eńbegin tutas tárk etip, tek «aq patsha» degen áńgimeni aldyǵa shyǵaratyndardyń Roza Baǵlanovaǵa jasaǵan qııanaty eske tústi. Bala sekildi kóńili taza, jany názik apamyz suhbat suraǵandardyń betin qaıtarmaı, sońyra ózi synnyń astynda qalatyn.
Bes-alty jyl ilgeride shákirtpen bolǵan sol áńgime búgingimen salystyrǵanda áli de bolsa «ıman-tarazy» eken. Basqany qoıǵanda, Abaıdyń ózin aıamaıtyndarǵa qalǵan qazaq buıym bolyp pa? «Búginde kim týraly ne aıtylmaı jatyr» dep nazar aýdarmaýǵa tyrysqanmen, qarııa jasyna jetken kórnekti tulǵalardy stýdııalaryna shaqyryp alyp, shetinen orǵa ıterip, jarǵa jyǵyp jatqanyn qaı adamdyqqa jatqyzýǵa bolady?
Aqsaqal tulǵalar az qaldy. Denin halyqtyń óz mahabbaty qorǵap tur. Qalǵany ózin-ózi qorǵamasa, qaıran joq. Qatardaǵy qarapaıym eńbek adamyna keshiriletin qatelik el aldyndaǵy zııaly men memleket tutqasyn ustaǵan qaıratkerge keshirilmeıdi. Aýzyna táýbe uıalaǵan aqsaqalǵa asa belsendilik jaraspaıdy, qolqa salǵanǵa qolq etip, shaqyrǵanǵa shaba jónelmeı, sabyr saqtaǵany da durys-aý. Kópti kórgeni de ras, kóp biletinine de senemiz, keńesi de mańyzdy, aqyly da qonymdy. Biraq betine qarap telmirtip, aıaǵyna bas urǵyzyp qoıǵan áleýmettik jelide aýyzdan shyqqan sózdi dopsha domalatyp, sóz oınatýǵa qumar qoǵamdastar sol aqyldy qajetsine me ózi?
Mahambettiń «Arǵymaq, seni saqtadym, qulaǵyń seniń serek dep. Azamat, seni saqtadym, bir kúnime kerek dep...» degen áıgili óleńi oıǵa oralady osyndaıda. Eski qazaqtyń dúnıetanymynda turǵan «jaqsynyń qadirine jetý» degen uǵymdy, búgingi tilmen aıtqanda, ótken ǵasyrda ómir súrgen aldaspan aqyn «azamat» dep zııalylardy, súttiń betine shyǵar qaımaqty, jaqsy men jaısańdy meńzep tur. Azamat – memleketshil tulǵa, eldiń abyroıy. Jaqsylar bizdiń ár kúnimizge kerek, keıingi júzjyldyqtarǵa kerek.
Amerıkanyń qazirgi ulttyq baılyǵy – kınosy desek, sol kınony týdyrǵan sýretker rejısserlerdi, qoǵamynyń shyndyǵyn kórsete alǵan tarıhı, mádenı mańyzy bar, búgingi Amerıka kınosynyń qýatyn kórsete alatyn fılmderdi, tipti shoý-ánshi Madonnany, «Queen» tobynyń mýzykasyn AQSh Kongresi «ulttyq baılyq» dep jarııalapty. Aǵylshyndar áıgili jazýshy Agata Krıstıdi «ulttyń baılyǵy» Elızaveta patshaıymmen teń sanap, qalamgerdiń aty men ádebı murasyn memleket zańymen qorǵap otyr. Bul adamdar elge úlken qarjy, mártebe, bedel ákeledi. Bizde dál qazir elge bedel ákelgen, mártebe syılaǵan Dımash bolyp tur. Dımashtaı kórnekti azamatymyzdy da kóre almaı, kúńkil sózben kúndep otyratyndar jetedi.
Qazaqtyń talaı azamaty qýǵyn-súrginge ushyrady. Josparly-josparsyz ajal qushqandar qanshama. Tirisi tipti kóp emes, jamandyǵyn tergishtemeı, kesek dúnıesin kúnde aıtyp, olardy onlaın-agressııadan qorǵap otyrý sanalylardyń bir mindetine aınalsa qanekı...
