Kólik sany qarqyndap ósip jatqan megapolıste jol-kólik oqıǵalarynyń bolýy qalypty jaǵdaıǵa aınalǵandaı. Erteli kesh júıke juqartar keptelekte saǵattap turýdan sarsań bolǵan júrgizýshiler eńbekpen tapqanyn «Sergekke» berýden de seskenbeıtin bolǵan. Buǵan dálel bir erejeni aınalasy az ýaqytta birneshe ret buzyp, júrgizýshi kýáligimen qosh aıtysqandar kóp.
Tártip saqshylary bıylǵy on aıda jol júrý erejesin buzýdyń 1 mln 582 myń deregin anyqtap, sot sheshimimen 2 443 júrgizýshi kólik quralyn basqarý quqyǵynan aıyrylǵan. Al jyl basynan beri tirkelgen 2 991 jol-kólik oqıǵasynyń saldarynan 84 adam qaza taýyp, 3 211 azamat túrli jaǵdaıda jaraqat alypty.
– Qala joldaryndaǵy jaǵdaıǵa departament polıseıleri kún saıyn taldaý júrgizedi. Jedel-profılaktıkalyq is-sharalar mezgil saıyn ótip turady. Degenmen jol erejesine barmaq basty, kóz qysty qaraıtyndardyń qatary qalyń. Megapolıste «Qorǵaý – qaýipti júrgizýshi» avtomattandyrylǵan júıesi jumys isteıdi. Ol qozǵalystyń qarsy jolaǵyna shyǵatyndardy, jalǵan nómirlik belgilerdi paıdalanatyn jol qozǵalysy erejelerin buzýshylardy, kólik quralyn basqarý quqyǵynan aıyrylǵan, biraq soǵan qaramaı, kólik júrgizetinderdi anyqtaýǵa múmkindik beredi. Bul is-sharalardyń barlyǵy Almatydaǵy jol jaǵdaıyn baqylaýǵa kómektesedi, – deıdi polısııa departamentiniń resmı ókili Saltanat Ázirbek.
Polısııa dereginshe, jol erejesin elemeıtin júrgizýshilerdiń deni kólik tizginine endi otyrǵan tájirıbesi az azamattar. Tıisinshe uzaq jylǵy tájirıbesi bola tura, jyldamdyqty shamadan tys asyryp, oqys qozǵalys jasaý arqyly basqa kólikterge kedergi keltiretin júrgizýshiler de kezdesedi.
Sóz basynda atap ótkenimizdeı, óz qyzmetin asyra paıdalanyp, senimdilik sındromyna ushyraǵan júrgizýshiler de joq emes. Ondaılardyń kesirinen qyzmet babyndaǵy polıseıler men ózge de azamattar zardap shegip jatady. Birer jyl buryn baqylaý-ótkizý beketin kúzetip turǵan qos birdeı polısııa qyzmetkerin, ishimdikke sylqııa toıyp alǵan burynǵy áriptesteri kólikpen qaǵyp, ajal qushtyrǵan bolatyn. Mundaı mysaldardy kóp keltirýge bolady. Eń bastysy, osyndaı keleńsizdikterdiń jıileýi, «kóseýi uzynnyń qoly kúımeıdi» degen sóz qoǵam úshin senimdilik sındromyna aınalyp ketpese deısiń.
«Elimizde jol apatynan jylyna úsh myńǵa jýyq adam qaza tabady. Zerdelep qarasaq, bul bir aýyldyń turǵyndaryna jýyqtaıdy. Adam kapıtalyna úlken shyǵyn, qanshama azamattarymyzdy joǵaltyp otyrmyz. Sondyqtan bul máseleni memlekettik deńgeıdegi másele esebinde qaraýymyz kerek. Kólik apattary tehnıkalyq aqaýlardyń sebebinen bolypty degendi estimeımiz. Kóbi adamı faktordan, azamattardyń salǵyrttyǵy men jaýapkershiliginiń tómendiginen beleń alýda. Búginde araq iship, kólik tizginine otyrǵandar kóbeıdi. Sondaı-aq júrgizýshi kýáligin alý máselesin ońaılatyp jiberdik. Bul – jeńil qaraıtyn is emes. Júrgizýshilerdiń jaýapkershiligin oıatyp, túrli keleńsizdikterdiń aldyn alý úshin zańdy barynsha kúsheıtý kerek. Masań kúıde kólik júrgizgenderdi 7 jylǵa kólik júrgizý quqynan shekteý nemese birer aı qamaýda ustaý jetkiliksiz. Munyń óte úlken qylmys ekenin adamdar sezinýge tıis. Álemdik tájirıbege súıensek, Sıngapýrda mas kúıinde kólik tizgindegender júrgizýshi quqyǵynan aıyrylyp úlken kólemde aıyppul tólegeni óz aldyna, memleket zańyn syılamaǵany úshin oǵan dúre soǵylady. Al Qytaı men Taılandta mas kúıde kólik tizgindep, kisi ólimine soqtyrǵan jol-kólik apaty úshin júrgizýshi ólim jazasyna kesilýi múmkin», deıdi qoǵam belsendisi Oljas Esenbaev.
Erejeni myń jerden kúsheıtkenmen, ár azamat jaýapkershiliktiń salmaǵyn tereńnen sezinbese qıyn-aq. Aıtpaqshy, almatylyq júrgizýshiler tehnıkalyq reglament talabyna saı 1 jeltoqsan men 1 naýryz aralyǵynda qysqy dóńgelekpen júrýge mindetti. Qysqy ýaqytta jazǵy dóńgelekpen júrgen júrgizýshi anyqtalǵan jaǵdaıda polısııa qyzmetkerleri aıyppul salýǵa quqyly. Mundaı buzýshylyq úshin aıyppuldyń eń tómengi mólsheri 5 AEK quraıdy, eger bir jyl ishinde júrgizýshi osyndaı quqyq buzýshylyqty qaıta jasasa, onda aıyppul 10 AEK-ke deıin artady.
ALMATY
