Keńes zamanynda zootehnık laýazymy úlken sharýashylyqtarda basshylyq qyzmet qatarynan sanalatyn. О́kinishke qaraı, mal mamandarynyń mańyzyna sońǵy ýaqytta asa kóńil bólinbeı júr. Mal sharýashylyǵy mamany janýarlardyń minez-qulqyn jaqsy túsinip, densaýlyǵy men azyǵyn qamtýy kerek. Olardyń kóbeıýine, durys baǵylýyna da jaýapty.
– Zootehnıktiń negizgi mindeti – aýyl sharýashylyǵy men azyq-túlik óndirisiniń mańyzdy faktory bolyp tabylatyn maldyń ónimdiligin arttyrý. Mal sharýashylyǵy mamany maldan alynatyn súttiń, ettiń, jumyrtqanyń jáne basqa da ónimderdiń sapasy men mólsherin jaqsartý úshin durys ádis-tásilder men tehnologııalardy tańdaı bilýi kerek. Maldyń saýlyǵyna da jaýaptymyz, aýrýdy anyqtap, janýarlardy emdeımiz. Jańa ádister men tehnologııalardy ázirleýge, sondaı-aq mal sharýashylyǵynyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan tájirıbelerdi engizýge árdaıym umtylyp turamyz. Aýyl sharýashylyǵy – el ekonomıkasynyń mańyzdy salasy, bilikti mamandarsyz halyqty sapaly azyq-túlikpen qamtamasyz etý múmkin emes, – deıdi S.Hazbýlatqyzy.
«Jańa qala» JShS – Pavlodar aýdanynda ornalasqan, elimizdegi táýelsizdik jyldary alǵash qurylǵan sharýashylyqtardyń biri. Sonaý toqsanynshy jyldardaǵy toqyraý men jańa zamandaǵy damýdyń barlyq kezeńin ótkergen, talaı teperishti kórgen sharýashylyq. Osy seriktestiktiń oty men sýyna túsip, qajyrly eńbek etip kele jatqan mamannyń biri – Svetlana apaı. Qazirgi kúni munda 40-qa jýyq adam eńbek etedi. Zamanǵa saı jabdyqtalǵan taýarly sút fermalarynda kúnine 600-den 800 basqa deıin sıyr saýylyp otyrǵan jaıy bar. Al ıeligindegi 10 myń gektar jerdiń 5 myń gektarynda jyl saıyn mal azyǵy, qalǵan bóligine dándi daqyl ósiriledi.
– Sút fermasyndaǵy jumys kúni-túni bir úzilmeıdi. Bizdiń maqsatymyz – sútti kóbirek saýyp, memleketke tapsyrý. Sharýashylyqta seleksııamen aınalysamyz. Qazirgi ýaqytta maman jetispeýshiligi óte kúrdeli máselege aınalyp otyr. Bizge agronom, mal dárigeri, tehnık-uryqtandyrýshylar kerek. Uryqtandyrýshy maman joq dese de bolady. Sondyqtan bilim berý uıymdary osy túıtkilge kóńil aýdaryp, tehnık-uryqtandyrýshylardy daıyndaýǵa kóp kóńil bólse eken, – degen tilegin jetkizdi.
Aıtýynsha, sharýashylyq memlekettik kómegin molynan kórip otyr. Ár tapsyrylǵan sútke sýbsıdııa tólenedi. Buǵan deıin seriktestik basshylyǵy memlekettik baǵdarlamalarǵa birneshe márte qatysyp, shetelden asyl tuqymdy mal satyp aldy. Jańadan mal keshenderi turǵyzylyp, zamanaýı aýylsharýashylyq tehnıkalarymen jaraqtandy. Munyń barlyǵy – memlekettiń qamqorlyǵy dep esepteıdi.
Svetlana apaıda demalys kúni deıtin sırek. Tańǵy besterde jumys ornynan tabylyp, keshki segiz-toǵyzdarda úıine qaıtady. Sıyrlary kún saıyn 9 myń tonnaǵa deıin sút beredi. Saýylyp alynǵan ónim birden «Molkom» zaýytyna ótkiziledi eken. Osydan eki jyl buryn «Jańa qalada» 500 bas sıyrǵa arnalǵan taýarly sút fermasy, janýarlar buzaýlaýǵa arnalǵan arnaıy qora salynǵan. Jańa tehnologııamen jabdyqtalǵan keshenniń qyzyǵyn molynan kórip otyr. Aıtýynsha, qaramaǵyndaǵy 10 saýynshynyń jumysy da qazir jeńildeı túsken. Barlyǵy apparattyń kúshimen sheshilip, sharýashylyqtaǵy názik jandar kóp mehnattan qutylǵan.
Aıtyp óteıik, Svetlana Bısmıldınova bul seriktestikte ashylǵannan beri jumys istep keledi. Alǵashqyda saýynshy, keıin buzaý baǵýshy, zerthanashy bolyp istegen. Al 2007 jyldan bastap sharýashylyqtyń bas zootehnıgi bolyp qyzmet etedi. Tabandy ári eńbekqor Svetlana apaı otbasynda joldasymen 2 ul, 1 qyz tárbıelep ósirdi. Nemere súıip otyrǵan baqytty áje.
Pavlodar oblysy,
Pavlodar aýdany
