– Qaırat Qarataıuly, sizdi elimizdiń Qarýly kúshteri úshin áskerı-patrıottyq ánder jazǵan kompozıtor retinde bilemiz. Áskerı ánder jazýǵa qalaı moıyn burdyńyz?
– Men, jalpy, án jazýdy 2-synyptan bastap qolǵa alyppyn. Mektep sahnasynda balalar ánderimdi aıtyp júretin. Keıin konservatorııaǵa túsip, ánshilik mamandyǵyn alyp shyqtym. 80-jyldardyń aıaǵynan alǵashqy týyndylarym jaryqqa shyǵa bastady. Sonyń ishinde Qydyráli Bolmanov oryndaǵan «Qaryndasyma» atty ánimniń orny erekshe boldy.
90-jyldardyń basynda elimiz táýelsizdik alǵanda búkil halyqtyń boıynda Otanǵa, elge, jerge degen patrıottyq sezim oıanǵany belgili. Ǵasyrlar boıy armandap kelgen azattyqqa qolymyz jetti dep keýdemizdi maqtanysh oty kernep júrdi. Sol ýaqytta «Árbir qazaq qolynan ne keledi, sonymen elge, táýelsizdiktiń nyǵaıýyna qyzmet etýi kerek» degen baılamǵa toqtadym. Al meniń qolymnan keletini ne? Ol – án jazý, sazgerlik óner. Otanshyldyq taqyrybyndaǵy, áskerı ánderge bet burýym osy kezden bastaldy. 1994 jyly Qorǵanys mınıstrliginiń ortalyq ansambli ashylǵanda birden osy jerge qyzmetke keldim. Mine, sodan beri 30 jylǵa jýyq ýaqyt ótipti.
– Áskerı-patrıottyq baǵytta qandaı ánder jazdyńyz?
– Ánderimniń de, án jınaqtarymnyń da sany kóp. Mysaly, 1998 jyly Qarýly kúshter tarıhyndaǵy «Erkindik súıgen egemen elim» atty tuńǵysh patrıottyq án jınaǵym jaryq kórdi. Odan keıin «Ant etemin», «Sarbaz», «Jaýynger» atty án jınaqtarym da kópshilik qaýymǵa jol tartty. Al «Egemen Qazaqstan» atty ánim Qarýly kúshterimizdiń ánuranyna aınaldy desem, artyq aıtqandyq emes.
Qazirgi tańda tek áskerı baǵyttaǵy ánder emes, jastardy patrıottyqqa tárbıeleıtin ózge de jobalardy qolǵa alyp jatyrmyn. Sonyń biri – «Sarbaz sahnasy» atty avtorlyq jobam. Ol jerde Qarýly kúshterdegi shyǵarmashyl jastar, áskerı ujymdar óz ónerlerin pash etedi. Budan bólek, «Áskerı óner saltanaty» Qorǵanys mınıstriniń arnaıy syılyǵy úshin «Áskerı mýzyka konkýrsy», túrkitildes elder Qarýly kúshteri shyǵarmashylyq ujymdarynyń arasyndaǵy «Mýzyka jáne bı halyqaralyq festıvali» sekildi jobalardy qolǵa aldym.
– Bizdiń bilýimizshe, áskerı-patrıottyq án jazýǵa ózgeshe talǵam men jaýapkershilik kerek. Jalpy, sizdi ne shabyttandyrady? Siz úshin áskerı ánniń ereksheligi nede?
– Joǵaryda aıtyp ótkenimdeı, men bul salaǵa sanaly túrde, óz tańdaýymmen kelgen janmyn. Meni shabyttandyratyn nárse – elime, jerime qyzmet etsem degen maqsat. Sondyqtan osy salaǵa ómirimdi arnadym. Áskerı ánderdiń ereksheligi – ony tyńdaǵan adamnyń boıynda otanshyldyq sezimin oıatatyn bolýy mańyzdy. Ándi jazatyn sazgerdiń boıynda patrıottyq sezim bolýǵa tıis. Mysaly, men kóp ánderimniń mátinin ózim jazamyn. Ol jerde aıtylatyn sózder pafostyq sıpatta emes, rııasyz kóńilden shyǵýy qajet. О́zim talaı baıqaýlarda qazylyq etip júrmin. Baıqaıtynym, eger sózi durys bolmasa, ol jaqsy áýenniń baǵyn ashpaıdy. Al ony jazǵan adamnyń boıynda Otanǵa degen sezimi bolmasa, odan jaqsy mátin de shyqpaıdy.
– Týyndylaryńyzdyń ishinde janyńyzǵa jaqyny, súıikti ánińiz bar ma?
– Shyǵarmashylyq adamy úshin onyń árbir týyndysy óziniń balasyndaı bolady eken. Ár týyndynyń óz orny men kóterer júgi bar. Biraq joǵaryda aıtyp ketkendeı, Qorǵanys mınıstrliginiń árbir is-sharasynda aıtylyp júrgen «Egemen Qazaqstan» atty ánimniń shoqtyǵy bıik. Qazir bul ánsiz mınıstrliktiń birde-bir mádenı-kópshilik is-sharasy ótpeıdi. Men bul ándi qalaı jazdym degenge kelsek, 90-jyldardyń basynda elimiz endi táýelsizdik alar tusta túrli separatıstik sıpattaǵy oqıǵa kóbeıip ketti ǵoı. Máselen, Oralda kazaktar búligi bolǵanyn bilemiz. Sol ýaqytta eldiń tynyshtyǵy men tutastyǵyn buzǵysy keletin oqıǵalarǵa meniń ishki qarsylyǵymnan shyqqan án bul.
Bir ofıser adam kezinde meniń osy ánime óziniń úlken baǵasyn berip edi: «Men sizdiń osy ánińizdi tyńdaǵanda kez kelgen shabýylǵa shyǵýǵa daıyn bolamyn», dedi ol. Eger týyndym eldi qorǵaıtyn jaýyngerlerimizge osylaı áser etip, kóńilderine shabyt berip jatsa, sazger úshin budan asqan baǵa bar ma?
– 26 qarashada shyǵarmashylyq keshińiz ótedi eken. Sol týraly qysqasha aıtyp berseńiz.
– Halyq aldynda shyǵarmashylyq esep beretin kez keldi degen oımen osy avtorlyq keshimdi ótkizýdi qolǵa aldym. Qorǵanys mınıstrliginiń basshylyǵyna alǵysym sheksiz, olar meniń bastamamdy qyzý qoldady. Konsertim elordamyzda Erkeǵalı Rahmadıev atyndaǵy «Astana» konsert zalynda ótedi. Ol jerde halyq arasynda tanymal bolǵan burynǵy shyǵarmalarymmen qosa jańa ánderim de oryndalady. Men úshin máni aıryqsha konsert bolaıyn dep jatyr. Bárińizdi shyǵarmashylyq keshime shaqyramyn.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Eskendir ZULQARNAI,
«Egemen Qazaqstan»
