Bıyl Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev pen Ázerbaıjan Respýblıkasynyń Prezıdenti Ilham Álıev eki eldiń mádenıet kúnderin ótkizý týraly ýaǵdalasqan bolatyn. Jemisti oı jalǵasyn taýyp, 2-5 jeltoqsan kúnderi Ázerbaıjan Respýblıkasynda elimizdiń Mádenıet kúnderi joǵary deńgeıde atalyp ótti.
Baýyrlas halyqtardyń birligin nyǵaıtyp, baılanysyn arttyrýǵa baǵyttalǵan kúnder aıasynda birqatar mádenı-kópshilik is-shara uıymdastyryldy. 4 jeltoqsanda Baký qalasyna arnaıy kelgen elimizdiń Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva qazaq qylqalam sheberleri óner kórmesiniń ashylý saltanatyn tamashalasa, keıin ekijaqty kezdesýler ótkizdi. Sondaı-aq qazaq ónerpazdary uıymdastyrǵan gala-konsertke qatysty.
Ázerbaıjan Prezıdentiniń kómekshisi – Prezıdent Ákimshiliginiń Syrtqy saıasat bóliminiń basshysy Hıkmet Gadjıevpen ótken Aıda Balaeva el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Ázerbaıjanmen qarym-qatynasty nyǵaıtýǵa aıryqsha kóńil bólip otyrǵanyn atap ótti. «Buǵan memleket basshylarynyń ózara saparlary dálel. Seriktestik barlyq sala boıynsha joǵary deńgeıde damyp jatyr. Tilimizdiń, dinimizdiń, ádet-ǵurpymyz ben dástúrlerimizdiń uqsastyǵyna negizdelgen ortaq mádenı mura men týystyq baılanystar bizdiń halyqtarymyzdy etene jaqyn qylady. Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boıynsha Fızýlı qalasynda Qurmanǵazy atyndaǵy balalar shyǵarmashylyǵy ortalyǵynyń qurylysy aıaqtalyp keledi. Bul Ázerbaıjan halqyna dostyq pen ózara qoldaýdy bildiretin syılyq. Onyń eki halyq arasyndaǵy baýyrlastyq qarym-qatynastyń sımvolyna aınalatynyna senimdimin», dep atap ótti Aıda Balaeva. Sondaı-aq ol Hıkmet Gadjıevtiń halyqaralyq medıaforým ótkizý týraly bastamasyn qoldady.
Budan keıin Mádenıet jáne aqparat mınıstri Kavkaz musylmandary basqarmasynyń tóraǵasy sheıh ýl-ıslam Allashúkir Pashazademen kezdesti. Jıynǵa Ázerbaıjan Respýblıkasynyń Dinı uıymdarymen jumys jónindegi memlekettik komıtet tóraǵasy Mýbarız Gýrbanly, Ázerbaıjan Parlamentiniń vıse-spıkeri Fazaıl Ibrahımlı, Qazaqstannyń Ázerbaıjandaǵy elshisi Álim Baıel, depýtattar, zııaly qaýym men túrli dinı konfessııa ókilderi qatysty.
Aıda Balaeva A.Pashazadeni «Dostyq» ordenin alýymen quttyqtap, Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary seziniń hatshylyǵyna qatysyp, belsendilik tanytqany jáne osy mańyzdy is-sharaǵa turaqty qoldaý kórsetkeni úshin alǵysyn aıtty. Mınıstr dinı tulǵanyń aımaqtyq jáne jahandyq beıbitshilik pen konfessııaaralyq kelisimdi nyǵaıtýdaǵy rólin erekshe atap ótti. Sondaı-aq rýhanı yntymaqtastyq, konfessııaaralyq kelisimdi qamtamasyz etý máseleleri talqylandy. Aıda Balaeva jınalǵandarǵa Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń basshylyǵymen Qazaqstanda bolyp jatqan ózgerister týraly aıtyp, baýyrlas halyqtardyń dostyǵy men yntymaqtastyq baılanystaryn barlyq salada nyǵaıta beretinine senim bildirdi.
О́z kezeginde sheıh ýl-ıslam Allashúkir Pashazade Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary seziniń mańyzdylyǵyna toqtalyp, Astananyń din, memleket jáne qoǵam qaıratkerlerin biriktiretin erekshe dıalog alańyna aınalǵanyn atap ótti. «О́zara yntymaqtastyǵymyzdy nyǵaıtý úshin birlesken jobalarymyzdy júzege asyrýdyń mańyzy zor. Túrki memleketteri uıymy sheńberinde barlyq salada, sonyń ishinde baýyrlas halyqtar jáne memleketterimiz arasynda ortaq túrki-ıslam dinı-mádenı muralaryn saqtaý men damytý boıynsha tereńnen ózara is-qımyl jasala beredi. Men Álemdik jáne dástúrli din kóshbasshylary sezi Hatshylyǵynyń múshesi retinde bizdiń prezıdentterimizdiń ózara jumys saparlary týysqan halyqtarymyzdyń baılanysyn arttyratynyn atap ótkim keledi», dedi Allashúkir Pashazade. Sonymen qatar ol Musylmandar dinı basqarmalary basshylary keńesiniń kezekti otyrysy kelesi jyly Qazaqstanda ótetinin de tilge tıek etti.
Qazaqstannyń Mádenıet kúnderi aıasynda Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva Ázerbaıjannyń Mádenıet mınıstri Ádil Kárimlimen de kezdesý ótkizip, áriptesine osyndaı keleli is-sharany uıymdastyrýǵa kómek kórsetkeni úshin alǵysyn bildirdi. «Bizdiń memleketterimiz ben halyqtarymyz ártúrli salalardaǵy, ásirese mádenıet salasyndaǵy ózara tıimdi yntymaqtastyqty tabysty damytyp keledi. Biz balalarǵa arnalǵan anımasııalyq fılmder túsirý, ázerbaıjandyq sýretshilerdiń qatysýymen jas sýretshilerimizge sheberlik sabaqtaryn ótkizý, ǵylymı jobalardy, jalpy ǵylymı týrızmdi, mádenı volonterlik qyzmetti, kitap shyǵarýdy damytý jumystaryn kúsheıtýge múddelimiz», dedi mınıstr.
«Ázerbaıjan jáne Qazaqstan prezıdentteri Ilham Álıev pen Qasym-Jomart Toqaevtyń dostyq jáne baýyrlastyq qarym-qatynasy, olar jolǵa qoıǵan strategııalyq seriktestik mádenıet salasy men basqa da salalarǵa óziniń oń yqpalyn tıgizip jatyr. Biz eki eldiń yntymaqtastyǵyn jan-jaqty arttyra berýge múddelimiz», dep atap ótti Ádil Kárimli.
Sondaı-aq Aıda Balaeva Ázerbaıjan Respýblıkasynyń Jastar jáne sport mınıstri Farıd Gaıbovpen kezdesip, taraptar jastar saıasaty salasyndaǵy yntymaqtastyq keleshegin talqylady.
Mádenıet kúnderi aıasynda «HasSak» folklorly-etnografııalyq ansambliniń jeke konserti ótti. Shyǵarmashylyq ujym sońǵy 10 jyl ishinde qazaqtyń dástúrli mýzykasynyń qaıtalanbas janrlaryn zaman aǵymyna saı jańǵyrtyp, ulttyq aspaptarda oryndaý arqyly dástúrli ónerdi dáriptep keledi. Sondaı-aq Baký qalasynyń turǵyndary men qonaqtary Ǵabıt Músirepov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq balalar men jasóspirimder teatrynyń «Qaragóz» qoıylymyn tamashalady.
Mádenıet kúnderin Qazaqstan óner maıtalmandarynyń ulttyq naqyshtaǵy gala-konserti qorytyndylady. Osy oraıda, 2024 jyly Qazaqstanda Ázerbaıjannyń mádenıet kúnderin ótkizý josparlanyp otyrǵanyn aıta ketý kerek.
Qazaqstannyń Ázerbaıjandaǵy Mádenıet kúnderi aıasyndaǵy is-sharalarǵa qatysqan birqatar ázerbaıjandyq qoǵam qaıratkerleri eki eldiń dostyǵy men baılanysy jaıynda óz pikirlerin bildirgen bolatyn. Ázerbaıjannyń halyq jazýshysy Anar Rzaev túbi bir túrki jurttarynyń qarym-qatynas tarıhy tym tereńde jatqanyn aıtady. «Sondyqtan bizdiń elimizde Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet kúnderiniń ótýi teginnen-tegin emes. Men ózim osy is-shara aıasynda uıymdastyrylǵan gala-konsertke arnaıy qatystym. Qazaq ónerpazdarynyń oryndaýyndaǵy týyndylar erekshe áser qaldyrdy. Olar tek qazaqtyń emes, ázerbaıjannyń da halyq ánderin naqyshyna keltire oryndady. Osy kesh barysynda atap óterim, baıaǵyda ózime etene tanys Roza Rymbaevanyń áni erekshe kóńilimnen shyqty. Sahnaǵa shyqqan ónerpazdardyń daýystary da, sheberlikteri de joǵary deńgeıde ekenin pash etti. Jalpy men ózim kóp jyldan beri Qazaqstanmen, qazaq baýyrlarymmen baılanysymdy úzbeı kelemin. Meniń birneshe kitabym qazaq tiline aýdaryldy. Osy jyldyń basynda ǵana «Bes qabatty úıdiń altynshy qabaty» dep atalatyn romanym Qaınar Oljaıdyń aýdarmasymen jaryq kórdi. Al oǵan deıin Berik Shahanuly «Aq jaǵalaý» atty hıkaıatym men birneshe áńgimemdi qazaqsha sóıletti. Sonymen qatar ózim de buǵan deıin ázerbaıjan baspasózinde qazaqtyń uly tulǵalary Abaı Qunanbaıuly, Oljas Súleımenov, Muhtar Shahanov týraly maqalalar jazyp, jergilikti kózi qaraqty jurtshylyqqa tanystyrýǵa úlesimdi qostym. Bunyń bári tarıhy, tili, dini, dástúri jaǵynan bir týǵan baýyr bolyp keletin qazaq jáne ázerbaıjan halyqtarynyń qarym-qatynasy aldaǵy ýaqytta da nyǵaıa beretinine tereń senim uıalatady. Kelesi jyly Qazaqstanda Ázerbaıjan Respýblıkasynyń Mádenıet kúnderi ótedi eken. Bunyń ózi ekijaqty baılanystyń keleshegi jarqyn ekenin aıshyqtasa kerek», dedi ol.
Al Ázerbaıjan ulttyq ǵylym akademııasynyń prezıdenti, akademık Isa Gabıbbeılı Ázerbaıjanda ótken Qazaqstan mádenıetiniń kúnderi bizdiń halyqtarymyz ben baýyrlarymyz arasyndaǵy kópǵasyrlyq tarıhı-mádenı baılanystardyń táýelsizdik jyldaryndaǵy qaıta jańǵyrýy men damýy turǵysynan óte mańyzdy is-shara sanalatynyn atap ótti. «Bul kúnder baýyrlas eldiń kóne de baı mádenıetiniń, ádebıetiniń jáne óneriniń úlken múmkindikteri men joǵary deńgeıin kórsetip berdi. Mádenıet kúnderin qorytyndylaǵan gala-konsertte Qazaqstan Respýblıkasynyń belgili ártisteri ázerjaıjan ánderin ázerbaıjan tilinde oryndap, bul bizdiń halyqtarymyzdyń birligi men yntymaǵynyń úlken merekesi ekenin dáleldedi.
Qazaqstannyń mádenıet kúnderi keleshekte bizdiń halyqtarymyz ben memleketterimiz arasyndaǵy baılanystar burynǵydan da berik bola beretinine kepil bola alady. Sońǵy jyldary Ázerbaıjan Respýlıkasynyń Prezıdenti Ilham Álıev pen Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń muryndyq bolýymen júzege asyp jatqan aınymas birlik pen yntymaq úlgisi bizdiń táýelsiz elderimiz arasyndaǵy jaqyndasý men ózara yntymaqtastyqtyń keń keleshegi men kókjıegin ashyp otyr. Qazaqstannyń jáne qazaq halqynyń úlken jetistikterge jetip, turaqtylyq pen damýdyń jolynda alǵa basa berýine tilektespin», dedi ol.
«Biz bir úlken aǵashtyń butaqtarymyz, tamyrymyz bir, tilimiz ben dinimiz jaqyn. Kaspıı teńizi – eki halyqqa ortaq aıdyn. Ortamyzda Kaspıı jatqanymen, aramyzdan sý ótpeıdi...», degen AR Mádenıet mınıstrligi Qoǵamdyq keńesi tóraǵasynyń orynbasary, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń ıegeri Ákbár Qoshaly ázerbaıjan men qazaq halyqtarynyń dostyǵyna tarıhtan mysaldar keltirdi. «Júz jyl buryn Qazaqstannyń Alash Orda qozǵalysy men Ázerbaıjan Respýblıkasy bir maqsatta jumys istedi. Keńes zamanynda Dinmuhammed Qonaev pen Geıdar Álıevtiń dostyǵy kópke úlgi edi. Osy oraıda 1986 jyly KOKP Ortalyq komıtetinde Gennadıı Kolbınniń Qazaqstanǵa basshy bolyp barýyna qarsy daýys bergen bir ǵana adam Geıdar Álıev bolǵanyn aıta ketkim keledi. О́zderińiz bilesizder, Kolbınniń Qazaqstanǵa kelýi áıgili Jeltoqsan oqıǵasyna ulasyp, Almatyda qazaqtyń qany tógilgen bolatyn.
Búginde Ilham Álıev pen Qasym-Jomart Toqaevtyń dostyǵy men baýyrlastyǵy ázerbaıjan-qazaq dostyǵynyń da jańa deńgeıge kóterilýine septigin tıgizip jatyr. Ázerbaıjandaǵy Qazaqstannyń Mádenıet kúnderi bul baýyrmaldyqty odan ári nyǵaıta tústi. Ázerbaıjannyń ónerpazdary Kaspııdiń arǵy jaǵynan kelgen baýyrlarynyń jańa kórkem jetistikterimen jáne mádenı muraǵa degen jańasha syndarly kózqarasymen tanysty. Biz táýelsizdik dep atalatyn qasıetti uǵymnyń qazaq halqynyń mádenı ómirin baıyta túskenine taǵy bir kóz jetkizdik. Aldaǵy ýaqytta da qazaqtyń Maǵjan Jumabaı, Ahmat Baıtursynuly, Muqaǵalı Maqataev, Tólegen Aıbergen syndy daryndy tulǵalarynyń esimderi men shyǵarmashylyǵy bizdiń halyqtardyń mádenı baılanysy men baýyrlastyq birligine dáneker bola beretinin senemiz», dep pikir bildirdi ol.
«Qazaqstannyń Mádenıet kúnderi ásem Bakýde dúrkirep ótti desek artyq aıtqan bolmas edik», deıdi Qazaqstannyń Ázerbaıjan Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne О́kiletti elshisi Álim Baıel. Ol bul is-sharalar legi pandemııadan keıin Ázerbaıjanda osyndaı deńgeıde ótken alǵashqy Mádenıet kúnderi ekenin atap ótti. «Ázerbaıjandyq taraptyń qazaq sýretshileriniń kórmesi men óner sheberleriniń gala-konserti úshin Bakýdyń eń bedeldi orny sanalatyn G.Álıev atyndaǵy ortalyqtyń konserttik zalyn usynýy men jalpy jan-jaqty qoldaý kórsetýi bizdiń elge degen erekshe yqylastyń belgisi boldy. Mádenıet kúnderi aıasynda ótken is-sharalarǵa Ázerbaıjan Parlamentiniń tóraǵasy, mınıstrler, Kavkaz musylmandary basqarmasynyń tóraǵasy, depýtattar, shet memleketterdiń elshileri, halyqaralyq uıymdardyń basshylary, kóptegen kórnekti qoǵam, mádenıet, ǵylym jáne óner qaıratkerleriniń qatysýy birlikke bastaǵan kúnderdiń joǵary deńgeıin aıshyqtaı tústi. Sol kúnderi Bakýdy baýraǵan qazaq mádenıeti men óneri týraly Ázerbaıjannyń buqaralyq aqparat quraldarynda da kóptegen maqalalar, reportajdar men beınesıýjetter jarııalandy», dedi ol.
Álim Baıel búginde qazaq-ázerbaıjan yntymaqtastyǵy barlyq salalarda qarqyndy damyp kele jatqanyn aıryqsha atady. Onyń aıtýynsha, buǵan memleket basshylarynyń arasyndaǵy tyǵyz saıası dıalog berik negiz bolyp otyr. «Elderimiz ózderi úshin ǵana emes, óńir úshin mańyzdy jobalardy birge júzege asyryp keledi. Olardyń arasynda Shyǵys pen Batysty jalǵaǵan Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn damytý, Qazaqstan munaıyn Ázerbaıjan arqyly tasymaldaý, Kaspıı teńiziniń túbimen balama ınternet jelisin tartý sııaqty iri jobalar bar. Bıyl memleketterimiz arasynda alǵash ret áskerı-teńiz jattyǵýlary ótti. Degenmen, halyqtarymyzdy jaqyndastyratyn mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardyń orny bólek. Sondyqtan ortaq túrkilik tabıǵatymyzdyń qyr-syryn týysqan ázerbaıjan halqyna tanystyra beretin osyndaı ıgi sharalar ári qaraı da jalǵasyn tabady. Osy rette Mádenıet kúnderin tamasha uıymdastyrǵan qos mınıstrligimiz ben óner ıelerine aıryqsha alǵysymdy aıtqym keledi», dep sózin túıindedi elshi.
