Qatygez Rıchard – qoǵam týyndysy

Aǵylshyn dramatýrgi Ýılıam Sheks­pırdiń 1592-1594 jyldar ara­lyǵynda jazylǵan «Rıchard III» tarı­hı pesasy Anglııa koroli Rıchard úshinshiniń bılikke kelýin jáne odan keıingi qysqasha bıligin baıandaıdy. Shekspır bul shyǵarmasynda taǵdyr men ýaqytty ózine baǵyndyrýǵa um­tylǵan III Rıchardtyń tarıhı tul­ǵasyn kórsetýge tyrysqan. XVI ǵa­syr­daǵy tarıhı oqıǵalar baıandal­ǵan klassıkalyq týyndy qazirgi ýaqyt­ta da ózektiligin joımaǵan. Basty keıipker korol Rıchard týmysynan óte usqynsyz ári búkir bolady. Uly­nyń mundaı keıpinen anasy da shoshıdy. О́mir boıy halyqtan tek qorlyq pen kelemejdeý ǵana kóredi. Usqynsyzdyǵyna bola shettetken qoǵam onyń boıyndaǵy jaýyzdyq­ty qozdyrady. Qoǵam turmaq týǵan ana­synyń ózi qabyldamaıdy. Osy­laı­sha, qatygez, qanisher Rıchardty qo­ǵamnyń ózi qalyptaǵan. Deı­tur­ǵanmen Rıchardtyń keskin-kelbeti ke­lispegenimen, onyń aqyl-oıy, sheshim qabyldaý qabileti elden erek edi. Bı­likke qol jetkizý úshin qantógiske barady. Shekspır óziniń basty keıip­kerin psıhologııalyq tur­ǵydan óte kúrdeli etip beınelegen.

«Teatrymyzdyń repertýaryn Ý.Sheks­pırdiń kezekti qoıylymy ­to­lyq­tyryp otyrǵanyna qýanysh­ty­myz. Onyń týyndylary ár teatrda qoıy­la bermeıdi. Oǵan trýppa da­ıyn bolýy kerek. Reseılik bilgir maman Sergeı Levıskııdiń teatrymyzda qoıylym qoıýy – biz úshin úlken jetistik. Premerany daıyndaý barysynda aýqymdy sharýalar atqaryldy. Bizdiń akterlerge Sergeımen jumys isteý qyzyqty boldy dep oılaımyn», deıdi teatrdyń kórkemdik jetekshisi Ádilet Aqanov.

Jalpy, «Rıchard III» tarıhı pesasy álemniń kóptegen úlken sahnalarynda qoıylǵan. Bes aktiden turatyn spektaklde jantúrshigerlik sıýjetter arqyly bas keıipkerdiń zulym obrazy tolyq ashylady. Álemdik deńgeıdegi tanymal shyǵarmada korol Rıchard óte aqyldy ári óte zulym jan bolyp kórsetiledi. Kezekti premerany belgili teatr synshysy, Qazaqstan teatr synshylary birlestiginiń tór­aıymy, T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń «Teatr óneriniń tarıhy men teorııasy» ka­fedrasynyń meńgerýshisi, ónertaný ǵylymdarynyń kandıdaty, professor Anar Erkebaı arnaıy tamashalady. «Kerekýlik qazaq teatry arnaıy synshylardy shaqyryp, premeralyq spektaklderin kórsetip, ony taldatyp, úlken jumystardy birge atqaryp keledi. Ujym ıgi bastamanyń jemisin de kórip otyr», deıdi synshy.

Al rejısser Sergeı Levıskıı «Rıchard III» zamanaýı teatrlyq for­madaǵy, búgingi kúni ózekti sah­na­lyq tilde oınalatyn jarqyn, emo­sııa­ǵa toly qoıylym dep esepteıdi. Shekspırdiń mátini arqyly ózin órk­e­nıeti damyǵan dep sanaıtyn elderdiń búgingi jaı-kúıin túsinýdiń birden-bir joly. Teatr ujymy dramatýrgtiń shyǵarmasy arqyly kórermenderge qazirgi qoǵamdy, adamnyń zulymdyǵy men ozbyrlyǵynyń paıda bolý tabıǵatyn túsindirýge tyrysqan.

Aıtyp óteıik, J.Aımaýytuly ­teatry úshin bıylǵy jyl óte tabys­ty órildi. Akterler ujymy jyl basy­nan birneshe premerany usynyp, sonyń ishinde Shákárim Qudaıberdiulynyń «Ujdan» ápsanasy kórermenge erekshe unady. Bul týyndymen óńirlik qazaq mýzykalyq drama teatry Reseıdiń Máskeý oblysy Mytıshı qalasyn­da­ǵy «FEST» drama jáne komedııa ­teatrynda ótken «Podmoskovnye ­ve­chera» festıvaline qatysyp, ekin­shi júlde – «Úzdik ansambl» ataly­myn oljalady. Sońǵy ýaqytta ujym «О́nerde shekara joq» ekenin naq­ty isterimen dáleldep keledi. Teatr basshylyǵy sheteldik mamandarmen baılanysty kúsheıtip, birneshe spektakl uıymdastyrdy. Bári de sátti shyqty. Buǵan deıin reseılik teatr jáne kıno akteri Azamat Nyǵmanov­pen «Ujdandy» sahnaǵa alyp shyq­sa, endi, mine, Reseıdegi «Zolotaıa mas­ka – 2021» syılyǵynyń nomınanty, Býrıatııa Respýblıkasy memlekettik syı­lyǵynyń laýreaty, rejısser Sergeı Levıskııdiń qoltańbasyna jalǵasty.

Pavlodar oblysy