Sýretti túsirgen – Aıaýjan Ýteýlınova
Parlament Májilisi Agrarlyq máseleler jónindegi komıtetiniń depýtattary otandyq sút óndirisin damytý máselesin talqylaý úshin aýdandardy aralap, Shyǵystaǵy sharýalardyń tynys-tirshiligimen de tanysqan.
– Búgingi tańda aýyl sharýashylyǵy salasynda túıini sheshilmegen máseleler kóp. Aıtar bolsaq, respýblıka boıynsha 6 mln 300 myń tonna sút óndiremiz. Onyń tek 2 mıllıonǵa jetpeıtin kólemin ǵana óńdeımiz, ol 30 paıyzǵa da jetpeıdi. Memleket basshysy bul kórsetkishti 70 paıyzǵa jetkizýdi tapsyrǵan. Norma oryndalmaǵandyqtan, qazir turǵyndar dúkennen Reseıdiń «Shadrınskıı» sútin nemese Belarýs ónimderin satyp alady. О́zimiz 95 paıyz tabıǵı shıki sút óndirip otyrmyz, al súttiń óńdelýi az. Sondyqtan osy baǵytty damytýymyz kerek, – dedi Serik Egizbaev.
«Aýyl» fraksııasy depýtatynyń aıtýynsha, qazir aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi arnaıy baǵdarlama ázirlep jatqan kórinedi. Sonyń aıasynda 100 mlrd teńge qarajat bólinip, elimizde 65 sút óndirý fermasyn salýdy josparlap otyr. Osy sapardyń nátıjesinde komıtet tarapynan naqty usynystar daıyndalady.
Sonymen qatar jıynda jaıylymdyq jerdiń jetispeýi, sýbsıdııany kóbeıtý sııaqty ózekti máseleler de qozǵaldy. Depýtat Serik Egizbaevtyń sózinshe, jaıylymdyq máselesi boıynsha zań jobasy jyl sońyna deıin Májiliste qaralyp, Senatqa joldanady. Senat depýtattary men Memleket basshysy qoldap, zań qabyldansa, boljam boıynsha paıdalanylmaı jatqan 20 mln gektar jer memleket menshigine qaıtarylady. Ol jerler saralanyp, shynaıy sharýashylyqpen aınalysatyn kásipkerlerge úlestiriledi.
Buǵan deıin komıtet tóraǵasy Serik Egizbaev bastaǵan depýtattar «Maıly daqyldar tájirıbelik sharýashylyǵy» JShS-nyń Solnechnyı aýylyndaǵy sharýashylyqtary men 1 200 basqa arnalǵan taýarly-sút fermasynyń jumysymen, seriktestiktiń jas mamandarǵa arnap salǵan qos qabatty taýnhaýs úlgisindegi baspanalarymen tanysqan. Ol úıler tıimdi ıpotekalyq baǵdarlamamen berilip jatyr. Sharýashylyq jetekshileriniń aıtýynsha, qajetti mamandardy tartyp, kadr tapshylyǵyn joıý úshin atalǵan baǵdarlama óziniń tıimdiligin kórsetken eken.
2015 jyly munda qarapaıym qyzmetker bolyp kelgen Ásııa Rahymjanova búginde osy sharýashylyqtyń esepshisi. Ol eki jyl buryn jańa úı alǵan. Jalpy aýdany 78 sharshy metrlik úsh bólmeli úıdi 18 mln teńgege sharýashylyqtyń arnaıy baǵdarlamasymen 10 jylǵa alǵan. Ipoteka eshqandaı paıyzsyz, bólip-bólip tóleıtindeı etip berilgen. Alǵashqy jarna retinde 25 paıyzyn tólegen.
– Sharýashylyqqa qatardaǵy jumysshy bolyp kelgen edim. Keıin eńbek jolymda laýazymym joǵarylady. Mundaı qos qabatty taýnhaýs úı О́skemende de joq shyǵar. On jyl boıy aı saıyn 115 myń teńge tólep otyramyz. Eshqandaı paıyzsyz, bólip tólep jatyrmyz. Jyly, turýǵa jaıly. Barlyq jaǵdaı jasalǵan. Otbasymmen osyndaı baspanada turyp jatqanyma qýanyshtymyn, – deıdi Ásııa Rahymjanova.
«Maıly daqyldar tájirıbelik sharýashylyǵy» JShS basshylyǵy aldaǵy ýaqytta taǵy da taýnhaýs úlgisindegi osyndaı qos qabatty birneshe páterli alty turǵyn úı keshenin salýdy josparlap otyr. Jas mamandardyń baspanamen qamtylýyna taptyrmas múmkindik týǵyzyp otyrǵan ıpotekalyq baǵdarlamany ári qaraı jalǵastyrýǵa memleket tarapynan da qoldaý qajet.
– Qazir aýyl sharýashylyǵynda kadr máselesi sheshimin tappaı keledi. «Maıly daqyldar tájirıbelik sharýashylyǵy» óz múddelerine qaraı jas mamandarǵa úı salyp, olardy on jylǵa paıyzsyz ıpotekalyq baǵdarlamamen berip jatyr. Jas mamandarǵa úı salyp jatqanyn kórdik. Aýyldaǵy aýyl sharýashylyǵy kásiporyndary jas mamandarǵa arnap úı salsa, qurylystyń 50 paıyzy memleketten sýbsıdııalanatyn baǵdarlama bolǵan edi. Onda aýyldy jerdegi bir sharshy metr 100 myń teńgege baǵalanǵan. Al bul kásiporyn salyp jatqan qurylystyń sharshy metri 300 myńnan asady. Qoldanystaǵy baǵdarlamada belgilengen sýbsıdııa sharty aýyl sharýashylyǵyndaǵy osyndaı qurylystardy qoldaýǵa tıimsiz. Kásiporyn mamandy alyp kelip, oǵan jumys taýyp beredi, jalaqysyn tóleıdi. Endi oǵan baspana salyp berýge múddeli. Iаǵnı qajetti mamannyń jumys isteýine jaǵdaı jasaýǵa tyrysyp baǵýda. Biz óz tarapymyzdan aldaǵy ýaqytta aýyl sharýashylyǵy salasyn qajetti mamanmen, baspanamen qamtý máselelerin sheshýdiń joldaryn qarastyramyz, – dedi Serik Egizbaev.
Aıtylǵan josparlar oryndalǵan jaǵdaıda, joǵaryda atalǵan aýylsharýashylyǵy salasyndaǵy ózekti máseleler sheshimin tabary anyq. Al sóz júzinde noqtalanyp qalsa she?
Shyǵys Qazaqstan oblysy
