Án • 25 Jeltoqsan, 2023

«Kesh meni»

260 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Kókjıektegi bulttaı kóshken jyldar tizbegine kóz tastaǵanda ondaǵan oıdyń qursaýynda qalatynymyz bar. Birde derekti, birde dereksiz dúnıeler sanany san saqqa júgirtedi. О́tkenge qaraılap otyryp, tuńǵıyqqa batasyń, kirshiksiz kisiniń kóńiline sııadaı nemese qylaýdaı bolsyn daq túsirdim be dep te oıǵa shomasyń.

«Kesh meni»

Adam jany – názik qubylys. Qısynsyz sózben de kisiniń janyn jaralaý qıyn emes. Tán jarasyn emdeý ońaı bolǵanymen, jan jarasyna shıpa tabý keıde qıynǵa túsip jatatyny aqıqat. Kóz aldyńda júrgen adamnyń kózge kórinbeıtin qaltarys-bultarysqa toly qyry da az emes. Ony túsinip bolmaısyń. Áredik «biz renjitken adam az ba, kóp pe?» degen saýal da kókeıde atoı salyp turyp alady.

Keıde kóp sózden góri áserli ánniń yrǵaǵy jú­rekke jyly tıip jatatyny bar. Astarynda tereń mán tunǵan shyǵarma bizdiń kókeıimizde turǵan, alqymymyzǵa tyǵylǵan kóp sózdi az shýmaqpen jet­kizgende shynynda da razy bolasyń. Sózden góri yrǵaqtyń qudireti basym ba dep topshylaısyń jáne soǵan ılana túsesiń. Áıteýir sol bir tamasha ánniń ıirim-qaıyrymyna elitesiń. Sen úshin kompozıtordyń júregin jaryp shyqqan shyǵarma sóılep turǵandaı bolady da turady.

Kópshilik jurtty áýeli aıtys, keıinnen «Jigit­ter» kvarteti arqyly ónerine tánti etken Erkin Nurjanovtyń daýysyn tyńdarmandary jazbaı tanıtyny aqıqat. О́ıtkeni ol sóz óneriniń qudiretin jan júregimen túsinetin ánshi ekenine eshkimniń daýy joq. Qandaı ándi shyrqasa da, shyǵarmanyń bolmysyn, ajaryn asha túsedi, tabıǵatynan alystamaıdy. Sonysymen kópshiliktiń júreginen oıyp turyp oryn alady. Súıegine sóz qonǵan talant ıesi sol qasıetteri arqyly da el aldyndaǵy súıkimin joǵaltpaıtyny ­daýsyz ǵoı. Ne desek te, saf ónerdi baǵalaıtyn halyq ony talǵampazdyǵy úshin jaqsy kóredi. Jeńil-jelpi dúnıeden irgesin árdaıym aýlaq ustaıtyny úshin unatady desek, qatelespespiz.

Kompozıtor Jarylqasyn Dáýlettiń ánderi talaı júrektiń tórinen oryn alǵanyna talas joq. Tyń­darmannyń qulaq quryshyn qandyrǵan shyǵarmalary elimizdiń estradasynda júrgen myqty ánshilerdiń oryndaýy arqyly da tanyldy. Ásirese ónersúıer qaýymdy túrli oıdyń jetegine ertken «Kesh meni» áni Erkin Nurjanovtyń shyrqaýynda ánnen mán izdeıtin jurtty tánti etkenine eshkimniń daýy joq shyǵar. Qalaı desek te, biraz jyl buryn jazylǵan bul shyǵarma kóptiń kóńiline qonǵany aqıqat. Sodan da bolar, ádemi ándi áli kúnge deıin umytpaımyz.

Dál osy «Kesh meni» áni biz aıtqymyz keletin, biraq aıta almaı júrgen talaı sózdi án tilinde sóıletip turǵandaı kúı keshtiredi. Keıde bizdiń órkókirektigimiz úshin osy án talaı adamnan keshirim surap turǵandaı bolady. Áıteýir tereńdigimen ózine tarta túsedi. Muny endi kompozıtordyń sheberligi demeske laj joq.

«Súringen qulager em, jylaǵan janyn qosa,

Aldyńda tura berem, ne kerek bárin jasa.

Janymdy qashqan jiger túıip ap oramalǵa,

Tereńge tastap jiber, sońǵy ret qarap al da»,

dep bastalatyn ánniń alǵashqy shýmaǵynyń ózi adam sanasyna salmaq salatyny aqıqat. Munda ózekti órteıtin áldebir ókinishtiń taby turǵandaı seziledi... Sol ókinish árbirimizdiń keýdemizde júr­gen joq pa eken?

Janyn jabyrqatqan jalǵyzdyqtan qajyǵan kisiniń kóńilindegi sezim sherýinde beımálim bir dramanyń úni bar ma dersiń. Bir anyǵy, uly sezim aldynda dármensizdik kúı keshken avtordyń jan arpalysy, kóńil túkpirindegi mehnaty men ókinishi, bálkim biz bilmeıtin azaby ánshiniń daýysy arqyly aza boıyńdy qaza qylǵandaı bolady. Baıaý ánniń yrǵaǵynan tereń kúrsinistiń únin estigendeı sezimde bolatynyń anyq. Aralas oılar júrek tórindegi túrli oıdy qozǵaıdy, tolǵandyrady. Tereńdigimen tuńǵıyǵyna tarta túsedi...

«О́r keýde jandy bıik, kóndirip mazaǵyńa,

Jataıyn máńgi kúıip, sen tartqan azabyńa.

Dúnıe keń shaǵynda ne kirdi aramyzǵa,

Osynaý jer sharynda ekeýmiz ǵanamyz ba?

 

Burqansa baıypty kún daýylyn shegerer me?

Aldyńda aıyptymyn, janym-aý, sóge berme.

Jarq etse sóngen izgi oı, joıylar ókpe-nala,

Bárimiz pendemiz ǵoı, perishte kókte ǵana»,

dep túıindeletin eki shýmaq ta adamdy túrli oıǵa batyratyny anyq.

Qalaı desek te, «Kesh meni» áni aty aıtyp tur­ǵandaı adam balasyn izgilikke shaqyryp tur. Ánge kompozıtor kóńilin terbegen uly mahabbattyń arqaý bolǵanyna eshqandaı kúmán joq. Kóńilde qalǵan kirbińdi áni arqyly tazartqysy keledi. Shyǵarmasy arqyly shynaıy sezimdi bıik qoıyp, keshirim suraıdy. Sonysymen de retroǵa aınala bastaǵan án kóńilden kóshpeıdi, júrekten óshpeıdi. 

Sońǵy jańalyqtar