Búgin gazet redaksııasynda «AES: Qazaqstan energııa tapshylyǵynan qalaı qutylady?» degen taqyrypta dóńgelek ústel ótti.
Qoǵamnyń talqysyndaǵy taqyryptyń kúngeıi men kóleńkesi tarqatylǵan jıynǵa Qazaqstan Elektroenergetıkter assosıasııasynyń tóraǵasy Arman Teleev, Qazaqstan azamattyq alıansynyń tóraǵasy Baný Nurǵazıeva, «Baıtaq» jasyldar partııasy apparatynyń basshysy Bekbergen Kereı, Úlbi metallýrgııa zaýyty ǵylymı ortalyǵynyń tóraǵasy Manarbek Qylyshqanov, QAES JShS atom energetıkasy bóliminiń jetekshi ınjeneri Asýan Sııabekov, qaýymdastyrylǵan professor, ıadrolyq fızıka PhD doktory Nurlan Amangeldi qatysty. Atom elektr stansasyn salýdyń mańyzy men energııa kózine degen zárýliktiń jyl ozǵan saıyn artyp kele jatqanyn aıtty.
«Eldiktiń berik tiregi sanalatyn áskerı qaýipsizdik pen ekonomıkadaǵy azyq-túlik qaýipsizdigi qandaı salmaqty bolsa, energetıka qaýipsizdiginiń de mańyzy odan bir mysqal kem emes. Sebebi elektr energııasy bolmasa kez-kelgen salanyń jumysy toqtaıdy. Qazaqstanda AES salý degen nege úreıli uǵym týǵyzady? Sebebi el ishinde túsindirý jumystary óz dárgeıinde atqarylyp jatqan joq», dedi M.Qylyshqanov
Arman Tóleev «qaıda bolmasyn qosymsha ónim óndirý tabysty eseleı túsetinin» aıtty. Ekologııalyq ólshemmen alǵanda atom energııasy kómirdeı zııan keltirmeıdi. Tipti qorshaǵan ortaǵa zııandy qaldyq shyqpaıtynyn eskertti. Halyqtyń kókeıinde úreıdiń ornaýy tereńdeı túsinbeýinen degen pikirin alǵa tartty.
Qazaqstanda salynýy tıis AES qurylysyn qaı eldiń kompanııasy júrgizedi degen saýaldyń da mańyzy zor. Dóńgelek ústelge qatysýshy mamandarǵa da osy saýal qoıyldy. Asýan Sııabekov atom elektr stansasyn salý jobasy buǵan deıin de kóterilgenin, naqty aıtqanda 1990-1997 jyldary aralyǵynda bul másele kóptiń aýzynda júrgenin atap ótti. 2008 jyly da talpynys bolǵanyn aıtty. Qazaqstan úshinshi márte atom elektr stansasyn alýǵa umtylǵanyn jetkizdi.
AES salǵan kúnniń ózinde ıadrolyq fızıka salasynda mamandar tapshylyǵy týyndamaı ma? Bul saýalǵa jaýap bergen L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti ıadrolyq fızıka kafedrasynyń oqytýshysy Nurlan Amangeldi reaktr salynsa, kadrǵa zárýlik týmaıtynyn aıtty. Sebebi búginde ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde hám Shákárim atyndaǵy Semeı memlekettik ýnıversıtetinde ıadrolyq fızıka mamandyǵy boıynsha stýdentter oqıdy. Iаdrolyq fızıka ınstıtýty men Kýrchatovtaǵy ortalyq ta kadr daıarlaýǵa serpin beredi. Demek, bizde AES salynsa, maman tapshylyǵy týyndamaýy tıis.
Baný Nurǵazıeva bolashaqta elektr energııasyna degen zárýlik týyndamas úshin AES salýdy jedeldetý qajettigin aıtty. Damyǵan elderdiń basym kópshiligi atom elektr stansasynyń sharapatyna kenelip otyrǵanyn eskertti.
Bekbergen Kereı AES salýda energetıkalyq qaýipsizdikpen qatar ekologııalyq qaýipsizdikke de basa nazar aýdarý qajettigin jetkizdi. Qazaqstan 2015 jyly Parıj kelisimine qol qoıǵandyqtan qorshaǵan ortaǵa zııan keltirmeý basty mindet ekenin eske saldy.
Elimizde AES salýdyń strategııalyq mańyzy zor ekeni áli de aıtylyp keledi. Álemniń 32 memleketi atom elektr energııasyn óndirý maqsatynda 440-tan asa stansany iske qosyp, energııanyń balama kózin ıgilikke jaratyp otyr.
