«Aldııardyń» balalary qaıda barady?
Qostanaıdyń soltústik-batys shetin aınalyp ótetin temir joldyń arǵy beti buryn qý taqyr bolyp jatatyn. Sońǵy 10-15 jyldyń ishinde bul mańda «Altyn arman», «Bereke», «Soltústik-Batys», «Iýbıleınyı» dep atalatyn kelbeti kelisken shaǵyn aýdandar boı tiktedi. Munda turatyndardyń deni – qazaqtar. Jas otbasylar óte kóp. 2015 jyly «Soltústik-Batys» shaǵyn aýdanynda tuńǵysh ret №15-shi qazaq mektebi paıdalanýǵa berilgen. Ile osy mekteptiń bir qanatynan memleket pen jekemenshiktiń áriptestigi aıasynda 100 balaǵa shaqtalǵan qazaq balabaqshasy ashyldy. Aıadaı ǵana «Aldııar» balabaqshasy sodan beri talaı balaqaıdyń boıyna ulttyq rýhtaǵy tárbıe dánegin egip, ana tilin ushtap, keıin olardyń tek qazaq mektebin ǵana tańdaýyna jaǵdaı jasap kelgen. Endi, mine, 10 jyl boıy halyq ıgiligine qyzmet etip kelgen balabaqsha ujymy jaqyn jerden kóshe qoıatyn qolaıly ǵımarat tappaı, jabylyp qalýǵa shaq tur. Ata-analar da abyrjýly.
«Bul jerge osymen úshinshi balamyz kelip júr. О́zimiz ana tilimizdi durys bilmegendikten, osy olqylyqtyń ornyn eń bolmasa balalarymyz arqyly toltyraıyq degen nıetpen arnaıy taza qazaq tilinde oqý-tárbıe beretin balabaqshany tańdap alǵanbyz. Bul – osy mańaıda ornalasqan bes shaǵyn aýdandaǵy jalǵyz balabaqsha. Kottedj ǵımarattarynda otyrǵan orys nemese aralas balabaqshalar bolmasa, jaqyn mańda budan basqa qazaq balabaqshasy joq. Tárbıeshileri de óte bilikti mamandar. Osy balabaqshanyń arqasynda ózimiz de til úırene bastadyq. Qazir úıde balalarymyzben ana tilinde sóılesemiz. Tórtinshi qyzymyz Sábınany osy balabaqshaǵa bereıik dep edik, munda 2 jasar sábılerge arnalǵan top bolmady. Amaldyń joǵynan №61 balabaqshaǵa berdik. О́zimizge yńǵaıly bolý úshin úlkenin de sol balabaqshaǵa aýystyrǵymyz kelgen. Biraq ol qyzymyz «Baıan apaımen qalamyn» dep jylap, aýyspaı qoıdy. Tipti, memlekettik tildi úıretý úshin osy balabaqshaǵa balasyn jetektep ákelip júrgen orys ultynyń ókilderi de bar. Biz balabaqshanyń jabylýyna qarsymyz. Eń aldymen bala men ata-ananyń quqyǵy taptalmaý kerek. Mysaly, bul balabaqsha jabylyp qalsa, bul shaǵyn aýdannan balamdy beretin qazaq balabaqshasyn taba almaımyn. Bizge aralas balabaqsha kerek emes, tolyq qazaq tilinde tárbıe beretin mekeme kerek. Al ondaı balabaqshalar óte alys, qalanyń ekinshi shetinde», deıdi kópbalaly ana Baqytgúl Ydyrysova.
Ata-analardyń bári balabaqshanyń jabylatynyn keshe ǵana estigenin aıtady. «О́z basym keshe túni ǵana estidim. Bul balabaqsha jekemenshik bolǵanymen, 100 balany ata-anasy tek balanyń tamaǵyna ǵana aqy tólep otyrǵanbyz. Qalǵany túgel tegin bolatyn. Endi osy balabaqshamyzdyń bir sátte joq bolyp ketýi bizge de, balalarymyzǵa da aýyr tıip otyr. Osy mekteptiń dırektory «О́zimizde shaǵyn ortalyq bar. «Indıgo» elektrondy qyzmeti arqyly 50 balany sol jerge qabyldaımyz», deıdi. Ol kisiden «Indıgoǵa» tirkelsek, balamyz avtomatty túrde ortalyqqa qabyldana ma?» desek, «Joq, men ony bilmeımin» dep otyr. Iаǵnı erteń biz «Indıgoǵa» tirkelgenniń ózinde dırektor «Sizder úlgermeı qaldyńyzdar» dep aıtýy múmkin. Sondyqtan balalarymyz da, tárbıeshiler de óz oryndarynda qalsyn degen talap qoıyp otyrmyz», deıdi ata-ana Nurjan Ábdiqalyqova.
Qalalyq bilim bóliminiń málimetinshe, Qostanaıdaǵy qazaq jáne orys balabaqshalarynda 480-nen astam bos oryn bar eken. Biraq olar «Soltústik-Batys» shaǵyn aýdanynan alys ornalasqan ári kóbi orystildi nemese aralastildi balabaqshalar. Sondyqtan ata-analardyń bul tárbıe oshaqtaryna balalaryn jetektep júrgisi joq.
«Úndestik» nege únsiz qaldy?
«Aldııar» balabaqshasynyń quryltaıshysy «Úndestik» jeke mekemesi mektep ǵımaratyn 8 jyl boıy jalǵa alyp kelgen. №15 mekteptiń dırektory Jumagúl Meıramovanyń aıtýynsha, balabaqshany jalǵa alý týraly kelisim-sharttyń merzimi aqpannyń basynda aıaqtalǵan.
«Biz «Úndestikke» úsh jyl boıy osyndaı ýaqytta jalǵa alý merzimi bitetinin, odan ári ǵımaratty jalǵa berý múmkindigin qarastyrmaıtynymyzdy aıtyp habarlama berip otyrdyq. Ol mende bir papka bolyp saqtaýly tur. «Úndestik» basshysynyń jaýabynda ýaqyty kelgende ǵımaratty bosatatyny, basqa jer qarastyryp jatqany aıtylǵan. Biraq ýaqyty kelse de bizge tıesili ǵımaratty bosatpaı otyr. Búginde meniń mektebimde 790 bala oqıdy. Mektep 400 orynǵa arnalǵan. Iаǵnı bala sany eki ese artyp otyr. Jańaǵy 400 orynnyń ishinde bizde osy balabaqsha sekildi shaǵyn ortalyq bar. Ondaǵy bir top tolyq, ekinshisi jarty kún jumys isteıdi. Munan tys, 3 mektepaldy daıarlyq synyby bar. Bizge kabınet jetispeıdi. Jalpy, osy aýdanda ornalasqan jalǵyz qazaq mektebi bolǵandyqtan, bizde bala sany jyl sanap artyp keledi. Qazir kóp ata-ana balasyn aralas mektepke bergisi kelmeıdi, taza qazaq mektebinde oqytqysy keledi. «Úndestik» 960 sharshy metrdi bosatqannyń ózinde, bul dál burynǵydaı balabaqsha jasyndaǵy balalarǵa arnalǵan oryn bolyp qalady. Men óz mektebimdegi eki topty osy jerge kóshirip, onyń syrtynda qosymsha taǵy 50 bala qabyldaı alamyn. Biz qazirdiń ózinde qalalyq bilim bólimine taǵy 2 shaǵyn ortalyq tobyn ashýǵa ótinish berip qoıdyq. Iаǵnı bul balalardyń eshqaısysy dalada qalmaıdy. Zań turǵysynan alyp qarasaq ta, meniń ózime tıesili ǵımaratty jalǵa berýge nemese bermeýge óz quqym bar ǵoı. Sondyqtan bul jerde bolyp jatqan urys-keristiń bári orynsyz», deıdi J.Meıramova.
Mektep basshysy «Úndestik» ata-analardy alǵa salyp qoıyp, óz múddesin qorǵap otyr» degen oıda.
Máseleniń mán-jaıyn qalalyq bilim bóliminen surap kórip edik, Qostanaı mektepterine bala syımaı jatqanyn, bir synyptaǵy bala sany 30-35-ke deıin baratynyn, oqýshylar, onyń ishinde bastaýysh synyptar eki aýysymda oqýǵa májbúr bolyp otyrǵanyn, keı mektepterde birinshi qabattaǵy oqý kabınetteriniń jetispeýshiliginen bastaýysh synyp oqýshylary ekinshi jáne úshinshi qabatta oqyp jatqanyn, munyń qaýipti ekenin bildik.
Qalalyq bilim bóliminiń bizge joldaǵan jaýap hatynda: «2020 jyldan bastap quryltaıshylarǵa jaldaý merzimi aıaqtalatyny týraly jazbasha túrde birneshe ret habarlama jiberip, erterek basqa oryn izdep tabýyn eskerttik. Alaıda 2019 jyldan bastap «Aniretake 2010» JShS-nyń bir ǵana quryltaıshysy óz balabaqshalaryn birtindep № 18,19, 21 mektepterden shyǵardy. Al «Úndestik», «Ofsted» sekildi quryltaıshylar kúni búginge deıin qamsyz otyrdy. Bul az bolǵandaı, olar jaldaý merziminiń aıaqtalatynyn ata-analarǵa sońǵy sátke deıin habarlamaǵan» dep jazylǵan.
Bizdiń túıgenimiz – ata-analar balalarymyzdyń erteńi ne bolady dep shyryldap otyr. Al bilim salasynyń basshylary balalardy basqa orynǵa ornalastyrý jáne ǵımaratty aýystyrý máselesin retteý – quryltaıshylardyń mindeti. О́ıtkeni bul – olardyń jeke bıznesi. Biz aldyn ala eskerttik, endi ózderinen kórsin degendi meńzep otyr.
Osy oraıda, bizdi osydan on shaqty jyl buryn bilim basqarmasy balabaqshalarǵa bala syıdyra almaı jatqan qıyn kezeńde memleket qoldaýyna arqa súıegen jekemenshik balabaqshalar ashylyp, olar sol kezde ýshyǵyp turǵan máseleniń birjola sheshimin taýyp, balabaqshadaǵy oryn tapshylyǵynyń joıylýyna zor yqpal etken edi. Endi bul másele birjola rettelgen búgingi tańda, ótkenniń bárin umytyp, olardy ózekten teýip, ógeısitken durys pa degen oı mazalaıdy. Eń bastysy, bitpes daýdyń kesiri beıkúná balalarǵa tıip júrmese ıgi.
Qostanaı oblysy
