Ekologııaǵa tıimdi júıe

Jasandy ıntellektige ne­giz­delgen kópsalaly jobada neı­rondyq jeliler men mashına­lyq oqytý algorıtmi qoldanylady. Qazir ǵalymdar «elektrondy murynǵa» kóp tapsyrma oryndaýdy úıretýdi bastady. Olar neırondyq jelini bir júıeden ekinshisine aýystyrý modelin jasaýdy qolǵa aldy. Bul joǵary dáldigi bar birneshe jasandy ıis sezý júıesin qysqa merzimde úıretýge múmkindik beredi.

«Jasandy ıis sezý júıeleri joǵary mamandandyrylǵan salada qoldanylady. Eger júıeni bir aspapta úıretseńiz, dál sol júıeni ekinshi qurylǵyǵa paıdalana almaısyz. Qazirgi elektrondy muryn júıeleriniń árqaısysyn bir-birinen bólek uzaq ýaqyt oqytyp, synaqtan ótkizip, belgili bir salada ǵana qoldanady. Bul onyń jappaı óndirisin qalyptastyrýǵa jol bermeıdi. Biz oqytý ádistemesin ázirleý jáne derekterdi bir júıe­den ekinshi júıege jyldam tasymaldaý jumysymen aınalysamyz. Bir «elektrondy muryndy» zertteý obektilerine jáne túr­li maqsatqa qoldaný arqyly nátı­jege qol jetkizdik. Jobanyń qory­tyndysynda birneshe «murynnan» jeli qurýdy josparlap otyrmyz. Olar derekterdi júıege jiberip, sol arqyly qalanyń ekologııalyq monıtorıngi júıesiniń prototıpi jasalady», dep túsindirdi jo­ba je­tekshisi, atalǵan joǵary oqý ornyndaǵy «Aqparattyq qaýip­sizdik jáne krıptologııa» ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń dırektory Dına Satybaldına.

Sondaı-aq ǵalymdar «elektrondy muryn» kómegimen elimizdiń túrli aımaǵynda topyraqtyń munaı ónimimen lastaný dárejesin anyqtady. Tájirıbe retinde 8 ken ornynan munaı alyndy. Onyń ba­rysynda jasandy ıis sezý júıe­si 95 paıyzǵa dáldikpen qura­my uq­sas munaı túrin ajyratty. Ǵalymdardyń pikirinshe, mundaı jyldam baǵalaý keıbir qymbat, uzaq merzimdi zerthanalyq zertteýlerdi aýystyrýǵa múmkindik beredi.

«Biz plastmassalardyń ıisin anyqtaý úshin zertteý júrgizdik. «Elektrondy muryn» sarapshy adamdardyń muryndaryna qaraǵanda sezimtal ekeni belgili boldy. Adamdar ıisti anyqtaı almaǵanda, bizdiń qurylǵy ony joǵary dáldikpen ajyratty. Demek bul úderisti tolyǵymen avtomattandyrýǵa bolady», dedi D.Satybaldına.

Jasandy ıis sezýdiń gaz-analı­tıkalyq júıesi zattyń hımııa­lyq quramyn ajyratyp jikteıdi jáne dál anyqtaıdy. Sonymen qatar qurylǵy kókónister men je­misterdiń úlken kólemin saq­taý úderisin basqarýǵa jáne avto­mattandyrýǵa kómektesedi.