Aqtoǵaıdyń qyzǵaldaǵy

Qysy sýyq teriskeıde jylyjaı ustaý ońaı sharýa emes. Alty aı qysta jylýdyń ózine qanshama shyǵyn jumsalady. Aqtoǵaılyq kásipkerlerdiń bastamasy bul turǵydan alǵanda batyl bastama retinde tanylyp otyr.

Aqpan aıynyń sońǵy kúnde­rin­de qos kásipker qarapaıym teh­nologııamen baptalǵan 100 myń túp qyzǵaldaqtyń sátti ósip shyqqanyn habarlady. Aq, sary, qyzyl, kúlgin, qyzǵylt, alqyzyl tús­tes kózdiń jaýyn alatyn qyz­ǵal­daqtar sapa jaǵynan sonaý Nıderland elinen jetkiziletin gúlderden asyp túspese, kem emes. Bastysy, merekelerde keńinen suranysqa ıe mundaı sándik ósimdikti aýyldyq jerde de baptap ósirýge bolatynyn dáleldedi.

«Kereký Flaýrs» JShS qu­ryl­taıshysy Mahmut Tursyn­nyń aıtýyn­sha, ol gúl bıznesimen biraz jyldan beri aınalysyp, negizinen gúldi kóterme baǵadan jetkizý bıznesin jolǵa qoıǵan.

«Nuraı ekeýimiz qyzǵal­daq­­­tar elinen ákelinip jatqan ónim­di ózimizdiń týǵan jerdiń to­pyraǵynda ósirip kórýge bel baıladyq. Jobany júzege asyrý úshin Almaty, Shym­kent qala­la­ryn­da ótken gúl ósirý­shi­ler forýmdaryna, kýrstarǵa qatystym. Gúldi baptaý tehnologııasyn meń­ger­dim. Meniń seriktesim Nuraı – Pavlodar oblysy boıynsha eń iri gúl jetkizýshilerdiń biri. Ekeýi­miz birlesip iske asyrýǵa ýaǵ­dalastyq. Jobaǵa 20 mln teń­gedeı ınvestısııa salyndy. Mem­le­kettik baǵdarlamaǵa qatys­tyq, buǵan qosa Aqtoǵaı aýdanynyń kásipkerlik bólimi 1,2 mln teńge qaıtarymsyz grant bóldi. Osy­laı­sha, alǵashqy jylyjaı keshe­ni­mizdi 300 sharshy metrde ornalastyryp, byltyr jazdan beri biz úshin múlde tyń kásipti bastap kettik. Alǵashqy nátıjesi jaman bolmaǵan sııaqty», deıdi Mahmut.

Jas kásipker – Qaraoba aýy­lynyń týmasy. Aıtýynsha qyzǵal­daq tuqymyn Gollandııadan al­dyr­ǵan. Jylyjaı ishin qysta jylytý úshin jer úılerde paı­da­lanylatyn «aqyldy pesh» pen «Výlkan» radıatorly jel­det­­­kishin qoldanypty. Jalpy, qyzǵaldaq salqyn klımatty súıe­­tin ósimdik, aýa temperatýrasy 12-14 gradýstan aspasa tez jaı­qa­lyp shyǵa keledi.

«Biz barlyq tehnologııany saqtaýǵa tyrystyq. Áýeli byltyr qarasha aıynda tuqymdy egip, eki apta tamyr jaıǵanyn kúttik. Odan soń jylyjaıdyń jumysyn toqtatyp, tolyqtaı konservasııa jasadyq. Bul gúldiń qajet mezgilde ónip shyǵýy úshin qajet edi. Qyzǵaldaq badanasy topyraq astynda jatqanda qatty aıazǵa asa tózimdi. Sýyqta jetilmeıdi, tek qolaıly temperatýrany kútip jata beredi. Bıyl jyldyń basynda jylyjaıdy qaıta jylytyp, qajetti temperatýrany rettegende ónim­derimiz toqtap qalǵan sıklin ári qaraı jalǵastyryp, 1,5 aı ishinde tolyq ósip shyqty», dep túsindirdi ol.

Aqtoǵaılyq qyzǵaldaqtyń sa­baǵynyń uzyndyǵy – 45-60 sm aralyǵynda, tońazytqyshta bir jarym aıǵa deıin saqtalatyn qabiletke ıe. Qyzǵaldaqty jylyna bir ret qana ósirýge bolady, soǵan oraı ózge ýa­qyt­ta jylyjaıda basqa da gúl­derdiń jaıqalyp turýy úshin kásipkerler qazir bas qatyryp jatyr. Ádettegi merekelerde erler qaýymy kóbine raý­shan gúlin qup kóretini jasyryn emes. Gúl baǵbandary Nıderlandyda ósiriletin, biraq bizdiń elimizde asa tanymal emes «peon», «melıantýs», «eýstoma» sándik gúl­­derin ákelýdi josparlap otyr. Olardy áýeli tájirıbe túrinde egip, ósirip kórmekshi. Eger múmkindik bolsa, keleshekte qyzǵaldaq badanasyn ózimizde de óndirýge bolady eken. Tek bul úshin baptaý ádisterin meńgerý kerek.

«Álemde gúldiń túri óte kóp. Olardy qazaq jerine ákelip, topy­raǵynda jersindirýge bolady. Alǵashqy 100 myń túp qyzǵaldaǵymyz eshbir hımııa­syz, taza topyraqta ósip shyq­ty. En­deshe, bul basqa da sándik ósim­­­dikterdi bizdiń jerde otyr­­ǵy­zyp kórýge bolatynyn dá­lel­dep otyr. Tek bul úshin biz­ge mem­­­le­kettiń qoldaýy kerek. Ká­sip­kerlerge arnalǵan jeńildikti baǵ­darlamalarǵa qatyssaq deımiz. Nátıjesinde, jylyjaıymyzdy keńeıtip, alýan túrli gúl egip, jyldyń on eki aıynda jergilikti naryqty qamtamasyz eter edik. Aýylda jumyssyz júrgen jandardy eńbekpen qamtyp, biraz adamnyń nápaqa tabýyna sep bolar edik», dep josparymen bólisti Mahmut.

Atap óterligi, qos kásipker «Kereký Flaýrs» JShS jylyjaıynda ónip shyqqan qyzǵal­daq­tarmen elimizdiń túkpir-túk­­­pirinen túsken suranystyń tek 20 paıyzyn jaýyp otyr. Ha­lyqaralyq áıelder kúni qar­sańyndaǵy tutynýshylar su­ra­ny­synyń negizgi bóligin bári­bir ımport qyzǵaldaqtar qu­ramaq. Sondyqtan kerekýlik gúl bız­ne­siniń keleshegi zor dep senim­men aıtýǵa bolar.

Aqtoǵaı aýdanynyń ákimi Qar­shyǵa Arynovtyń aıtýyn­sha, mundaı kásiporyndar óńir ekonomıkasyn damytýǵa, jańa jumys oryndaryn qurýǵa yq­pal etedi. Seriktestik jylyjaıdy qurý arqyly aýylda ja­ńa­dan 10 jumys ornyn ashsa, qa­zirgi maýsymdyq jumystarǵa qosymsha 10 adamdy taǵy tartyp otyr.

Pavlodar oblysy,

Aqtoǵaı aýdany,

Qaraoba aýyly