Aksıonerlik qoǵam aqpan aıynyń sońynda kenishtegi oıyq astyna túsip ketken avtobýs pen onyń ishindegi eki azamatty izdeý jumystaryn toqtatyp tastaǵany týraly habarlaǵan edik. Bas dırektor Qýanysh Botınniń aıtýynsha, jer qazý jumystary barysynda qaýipsizdikti qamtamasyz etý óte qıyn. Al jobany ázirleýshi kompanııa jaýapkershilikti arqalaǵysy kelmeıdi. Sáıkesinshe, kásiporyn qyzmetkerleri izdeýdi odan ári jalǵastyra almady.
Avtobýsta qalǵan eki adamnyń bireýi – kásibı áskerılendirilgen avarııalyq-qutqarý qyzmetteriniń ROSh Pavlodar fılıaly qutqarý qyzmetiniń jedel aldyn alý jumystary jónindegi vzvod komandıriniń orynbasary Aıdos Shaımerden. Ekinshisi – avtobýs júrgizýshisi Aıyp Tileýbergenov. Eki aıdan astam ýaqyt tabylmaı jatqan qos azamattyń týystary izdestirý-qutqarý jumystary túbegeıli toqtap qala ma dep alańdap otyr.
Nursulý Shaımerden joldasy Aıdos joǵalǵan kúnnen-aq shyryldap, qutqarý jumystaryn toqtatpaýdy ótinip surap júr. Onyń sózinshe, qazir «Maıqaıyńaltyn» AQ men kásibı áskerılendirilgen avarııalyq-qutqarý qyzmetteriniń ROSh Pavlodar fılıaly arasynda bir eregis paıda bolǵandaı.
– «Maıqaıyńaltyn»-da geologııalyq skanerdiń nátıjeleri boıynsha jumysty toqtatýǵa qatysty «SoıýzGeoMeh» JShS-nyń usynymdary ǵana bar. Biraq olarǵa izdeý is-sharalaryn jalǵastyrýǵa eshkim kedergi bolyp otyrǵan joq. Al kásiporyn basshysy Qýanysh Sovetuly «prokýratýradan qońyraý shalyp, jumysty doǵaryńdar degen pármen berildi», deıdi. Meniń qolymda bar derekterge súıensek, ınjenerlik joba jasap berýge bir fırma kelisip, qyzmeti úshin 140 mln teńge qarajat suraǵan. Biraq aksıonerlik qoǵamnyń bas dırektorynyń keńesshisi Orynjan Qabdolov odan úzildi-kesildi bas tartqan. O.Qabdolov kásiporyndaǵy barlyq sharýany ózi júrgizedi, artyq qarjy shyǵyndaǵysy joq. Q.Botın onyń aıtqanynan shyqpaıtyn adam, bul máseleni kenttiń barlyq turǵyny jaqsy biledi. Onyń ústine bular joldasym tabylmaı jatqan oıyqqa endi adam túgili, tehnıkalardy attap bastyrmaımyz dep qorqytyp otyr. Kásibı áskerılendirilgen avarııalyq-qutqarý qyzmetiniń basshylyǵy saraptama jasaýǵa 4,5 mln teńge bólip otyrǵanyn aıtqan, alaıda ózge bóligin «Maıqaıyńaltyn» bergisi kelmepti. Kenish túbine aýyr tehnıka túsirýge arnalǵan apparel joldyń 20 paıyzy ǵana qaldy. Sony aıaqtasa, arystaı qos azamatty tez qazyp alar edi. Jebesi 19 metrlik ekskavatordy da izdep taptyq. Bizdińshe, bul jaǵdaıǵa baǵa beretin birneshe zertteý uıymy tartylýy kerek. Halyqaralyq qutqarý júıelerinen kómek suraýdy talap etken edik, ol da sózbuıdaǵa salynyp, oryndalmady. Quzyrly organdar barlyǵyn jeke menshik ıesine siltep, máselege kóz juma qarap otyrǵany baıqalady. Bizdiń ótinishterimizdiń barlyǵy aıaqasty etilip jatyr. Máseleni aıtyp, barmaǵan jerimiz joq. Prezıdent Ákimshiliginde de boldyq. Endi aryz-shaǵymymyzdy kimge aıtarymyzdy bilmeı, sharasyz otyrmyz, – dep muńyn shaqty N.Shaımerden.
Ol sóz sońynda kúıeýiniń tiri ekeninen esh úmiti joq ekenin, qutqarýshylar múrdesin qazyp berse, arýlap jer qoınyna tapsyrý sońǵy tilegi ekenin jetkizdi. Al jaǵdaı qazirgiden de kúrdelene berse, týystary «Maıqaıyńaltyn»-dy áreketsizdigi úshin sotqa berýge daıyndalyp jatyr.
О́ńirlik tótenshe jaǵdaılar departamentiniń bastyǵy Jasulan Jumashev «jumysty qaıtadan jalǵastyrý úshin zańǵa sáıkes saraptama taǵaıyndalyp, oıyq túbi zerttelýi kerek», deıdi. Geomehanıkalyq, georadarlyq, geofızıkalyq zertteýler júrgizilip, onyń qorytyndysyna saı ınjenerlik-geologııalyq joba ázirlenedi. Ol qutqarý jumystaryna jumyldyrylatyn qyzmetkerlerdiń qaýipsizdigin 100 paıyzǵa qamtamasyz etýge tıis. Biraq ol kásiporynda joq kórinedi.
– Bizdiń boljamymyz boıynsha, apat bolǵan kúni tabylǵan qos qutqarýshy (Sarqyt Berdiqan, Oleg Tyshkevıch) avtobýstyń artqy esiginen qulap ketken bolýy yqtımal. Al júrgizýshi men taǵy bir qutqarýshy salonda qalǵan bolýy kerek. Jergilikti qutqarýshylar kásibı áskerılendirilgen avarııalyq-qutqarý qyzmetiniń qyzmetkerlerimen birge bir aı boıy (4 qańtar – 4 aqpan aralyǵy) qutqarý jumystaryn qarqyndy túrde júrgizip kelgeni málim. Alaıda jer astyn radarmen barlaǵan «GRP-Ridder-Group» JShS oıyq mańaıyndaǵy topyraqtardyń bosaı bastaǵanyn jáne jerasty keńistikteriniń jıileı túskenin eskertip, jumystardy odan ári jalǵastyrý adamdar men tehnıka úshin óte qaýipti ekenin habarlady. Soǵan oraı biz qutqarý jumystaryn aqpan aıynyń basynda doǵardyq. Deıturǵanmen «Maıqaıyńaltyn» aýyr tehnıkanyń kómegimen búıirlik transheıalardy keńeıtip, oıyqtyń túbine deıingi apparelin tereńdete bastaǵan. Alaıda olar jumysty sońyna deıin jetkizbedi. Sebebi qoldarynda ınjenerlik-geologııalyq joba joq. Al ondaı joba bolmasa, olardyń qyzmetkerleri turmaq, bizdiń qutqarýshylar da jumysqa kirise almaıdy. Iаǵnı adamdardyń qaýipsizdigin tolyqtaı óz jaýapkershiligine alatyn saraptama kerek. Áý bastan-aq kásiporyn basshylyǵyna áýeli oıyq túbindegi jer jynysyna saraptama júrgizý kerektigi eskertilgen. Biraq olar muny áli kúnge jasamaı otyr. Aıtýlarynsha, kásiporynda qarajat joq. Al jumystardy túbegeıli toqtatý nemese jalǵastyrý týraly sońǵy sheshimdi kenish qojaıyndary ǵana aıta alady. Zańda tabıǵat paıdalanýshynyń aýmaǵynda bolǵan tótenshe jaǵdaıǵa sýbekti ózi jaýap beretini kórsetilgen, – dedi departament bastyǵy.
Sarapshylar altyn kenishi mańynda paıda bolǵan oıyq jaqyn mańda ornalasqan jer úılerge qaýip tóndirýi múmkin ekenin de eskertken. Soǵan oraı 1 naýryzdan bastap kentte tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaı jarııalanyp, qazir mamandar kentte tekserý, barlaý jumystaryn júrgizip jatyr.
О́kinishke qaraı, «Maıqaıyńaltyn» AQ-tyń basshylyǵy jaýapkershilikti arqalaǵysy kelmeı otyrǵanǵa uqsaıdy. Qýanysh Botın sońǵy sheshimdi biz emes, tótenshe jaǵdaılar organdary aıtýy kerek degen pikirde.
«Tótenshe jaǵdaılarǵa qatysty qaǵıdalar men erejelerdi qarap shyqtym. Onda apat oryn alǵan jerdi qorshaý men kúzetý – kásip ıesiniń jaýapkershiliginde dep qana kórsetilgen. Biz aýmaqty qorshap, basyna kúzet qoıdyq. Injenerlik jobany ázirleýge mindetti emespiz. О́ńirlik tótenshe jaǵdaılar departamenti barlyq kiná men jaýapkershilikti bizge artyp qoıǵysy keletini baıqalady. Kásiporyn basshylyǵy jumystardy toqtatý týraly sheshim shyǵara almaıdy, sebebi ol bizdiń quzyrymyzǵa enbeıdi. Meniń oıymsha, qutqarýshylar qoldarynan eshteńe kelmeıtinin bilip, syrǵyp ketti. Olarǵa bul jumystardy jalǵastyra berýge bolatyn edi. Bizde avarııalyq-qutqarý sharalarymen aınalysatyn kásibı ári bilikti mamandar joq. Qandaı jumystar júrgizý kerektigin de bilmeımiz. Buǵan deıin apparel joldy týystarynyń ótinishi boıynsha salǵan edik. Biraq ári qaraı jalǵastyra almaımyz, sebebi bizge eshkim ruqsat bermeıdi», deıdi ol.
Buǵan deıin jazǵanymyzdaı, Qonaev atyndaǵy taý-ken isi ınstıtýtynyń mamandary kenish shahtalaryna túsip, olardyń shahterler úshin qanshalyqty qaýipsiz ekenin tekserip jatyr. Mamandar oń sheshim shyǵarsa, sáýir aıynda kenish qaıtadan jumysyn jalǵastyrýy múmkin. Kenish basshylyǵy eger shahta qaıta iske qosylatyn bolsa, qutqarý-izdestirý jumystaryna eshqandaı kedergi bolmaıtynyn naqtylady. Sebebi ken qazylatyn shahta zaboılary ózge bóliginde ornalasqan. Sondyqtan altyn óndiretin kompanııa oń sheshim qabyldasa, topyraq astynda jatqan qutqarýshylardyń múrdesin joǵaryǵa alyp shyǵýǵa ábden bolady.
Pavlodar oblysy,
Baıanaýyl aýdany,
Maıqaıyń kenti
