Halyqaralyq konferensııa aıasynda álemniń 5 eliniń ǵalymdary ózderiniń ǵylymı-zertteý jumystarymen tanystyrdy: О́.F.Nasyrov, Q. Nýtfýlloev A., B.A.Gaıbnazarov, D.F.Oralboeva ( ǴZTÝ fılıaly), Almalyq q., О́zbekstan; Almalyq atyndaǵy Tashkent memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetiniń fılıaly. I.Kárimova, Almalyq q., О́zbekstan) taqyryby: «Sý basqan jaǵdaılarda taý jynystarynyń jarylyspen buzylý prosesi»; Sh.M.Shomýrodov, J.T.Solıhov, I.I.Holmýrotov (Tashkent memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti, Tashkent, О́zbekstan) taqyryby: «Biriktirilgen ázirleý júıesin tańdaýǵa áser etetin faktorlar, onyń elementteri men parametrleri»; F.T.Hýdoıberdıev, H.Sh.Toshpýlatov (Tashkent atyndaǵy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtet. I.Kárimova, Tashkent q., О́zbekstan) taqyryby: «Taý jynystarynyń jarylyspen buzylý teorııalaryn jalpylaý»; B.R.Raıymjanov, T.J.Annaqulov, Sh.Sh.Zaırov (Fılıal «MISIS» ǴZTÝ, О́zbekstan, Almalyq q.; Islam Karımov atyndaǵy Tashkent memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti, Tashkent q., О́zbekstan) taqyryby: «Kólbeý kertpeshterdi óńdeý kezinde jyljymaly keshenderdiń ónimdiligin anyqtaý», I.N.Mardanov, F. T.Hýdoıberdıev (Tashkent atyndaǵy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtet. I.Kárimova, q. Tashkent, О́zbekstan) taqyryby: «Jaǵdaılarda jerasty ádisimen ken óndirýdiń sapalyq jáne sandyq kórsetkishterin anyqtaýdy taldaý Handızınskıı polımetall ken ornynyń»; A.S.Turdalıeva, G.N.Asylhanova (QazUTZÝ Q.I.Sátbaev atyndaǵy, Almaty q., Qazaqstan) taqyryby: «Munaı ónimderin paıdalanbaı sýǵa tózimdi jarylǵysh zattardy alý múmkindigin zertteý»; M.A.Israılov, D.R.Mahmudov, I.I.Holmýrotov, A.A.Qarshyboev (Tashkent memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti, Tashkent q., О́zbekstan) taqyryby: «Gıdrotehnıkalyq týnnelderdi qazý kezinde burǵylaý-jarý jumystaryn júrgizýdiń tıimdi nusqasyn anyqtaý»; A.S.Hasanov, A.A.Saıdahmedov, M.Sh.Babaev (AQ Almalyq TMK, Almalyq q., О́zbekstan) taqyryby: «Ýgazdan tazartý ónimderi men qaldyqtaryn kádege jaratý baǵaly metaldar alynatyn mys óndirisi»; M.Sh.Babaev, B.R.Vohıdov, A.A.Saıdahmedov (Navoılyq Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń bólimshesi, Naýaı qalasy, О́zbekstan; Naýaı memlekettik taý-ken tehnologııalyq ýnıversıteti, Nava qalasy, О́zbekstan) taqyryby: «NGMK» AQ-nyń baıytý qıyn, balanstan tys jáne tómen sortty úıindilerdi óńdeýdi zertteý»; B.R.Vohıdov, A.A.Saıdahmedov, M.Sh.Babaev (Naýaı memlekettik taý-ken tehnologııalyq ýnıversıteti, Naýaı qalasy, О́zbekstan; Navoılyq Respýblıka Ǵylym akademııasynyń bólimshesi, Naýaı q., О́zbekstan) taqyryby: «Seleksııalyq eritý ádisterin qoldana otyryp, asyl metaldardy alý ádisin jasaý».
Sonymen qatar is-shara aıasynda ǵalym, ustaz, belgili qoǵam qaıratkeri, QR UǴA akademıgi, «Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri», respýblıkalyq Q.Sátbaev atyndaǵy syılyqtyń ıegeri, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Q.Sátbaeva atyndaǵy QazUTZÝ qurmetti rektory Baıan Raqyshevtyń týǵanyna 90 jyl, óndiristik, ǵylymı-pedagogıkalyq ári uıymdastyrýshylyq qyzmetine 70 jyl tolýyna baılanysty qurmet kórsetildi.
Baıan Raqyshev 1934 jyly 15 naýryzda Qaraǵandy oblysy Shet aýdany Qarasaz aýylynda dúnıege kelgen.
1952 jyly Qaraǵandy qalasyndaǵy №2 orta mektepti medalmen bitirip, Almaty qalasyndaǵy Qazaq taý-ken metallýrgııa ınstıtýtynyń taý-ken fakýltetine oqýǵa tústi. Stýdenttik jyldary ol stalındik stıpendıat, komsomol bıýrosynyń hatshysy, fakýltettiń stýdenttik ǵylymı qoǵamynyń tóraǵasy boldy. Instıtýtty úzdik bitirgennen keıin B. Raqyshev 1957 jyldan 1965 jylǵa deıin Balqash taý-ken metallýrgııa kombınatynyń Qońyrat kenishinde tehnık-analıtıkten karer bastyǵyna deıin kóterildi. 1964 jyly QazKSR ǴA akademıgi Aleksandr Sergeevıch Popovtyń jetekshiligimen kandıdattyq dıssertasııa qorǵady (óndiristen qol úzbeı).
1965 jyly B. Raqyshev Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyna shaqyrylyp, konkýrs boıynsha Teorııalyq mehanıka kafedrasynyń aǵa oqytýshysy, keıin dosenti (1966 – 1976 jj.), meńgerýshisi (1977-1987 jj.) laýazymyna saılandy. 1967-1974 jyldary respýblıkadaǵy eń bedeldi Avtomatıka jáne esepteý tehnıkasy fakýltetiniń dekany bolyp jumys istedi. Osy kezeńde AET fakýlteti ǵylymı zertteýler, oqý-óndiristik jáne qoǵamdyq qyzmet salasynda aıtarlyqtaı jetistikterge jetti. Osy kezde «Dos-Muqasan» mýzykalyq-aspaptyq ansambli qalyptasyp, búkil Odaqqa tanymal boldy. Attas fılmde dekan Baıan Raqyshulynyń mundaı zor eńbegi egjeı-tegjeıli baıandalǵan.
1966-1978 jyldary taý jynystarynyń qoparǵysh zattarmen (QZ) jarylý salasyndaǵy teorııalyq jáne eksperımenttik zertteýlerdi jalǵastyra otyryp, Baıan Raqyshuly taý jynystarynyń naqty massıvi sılındrlik zarıadpen jarylýdaǵy kelisimdi teorııasyn tapty. Teorııalyq mehanıka men serpimdilik teorııasynyń jalpy teoremalaryn qoldana otyryp, sılındrlik pishindi jarylǵan qýystyń keńeıý zańdylyqtaryn anyqtady. Jarylystyń barlyq keıingi nátıjeleri anyqtalǵan jarylǵan qýystyń maksımaldy mólsherimen ózara baılanystyrylǵan, ol taý jynystarynyń serpimdi, beriktik qasıetterimen jáne qoldanylatyn JZ-tyń fızıkalyq-hımııalyq sıpattamalarymen tikeleı baılanysty. Dınamıkalyq kólemdi kúsh túskende taý jynystarynyń beriktik sıpattamalaryn, olardyń qarqyndy usaqtalý aımaqtaryn, qoparylatyn bloktaǵy JZ zarıadtarynyń utymdy ornalasýyn, qoparylǵan taý jynystarynyń granýlometrııalyq quramyn esepteýge arnalǵan teorııalyq táýeldilikterdi aldy. Sonymen qatar taý jynystaryn usaqtaýǵa, olardy jyljytýǵa, ár túrli taý jynystardyń úıindige ornalastyrýǵa jáne olardy eń az sandyq jáne sapalyq shyǵynsyzdy úgiretin burǵylaý-qoparý jáne ekskavator jumystarynyń tehnologııalaryn anyqtaý ádisterin tapty. Bul jańalyqtardy birneshe jyldar boıy «Qazaqmys» AQ, ERG, «Novosınk» AQ, «Jáırem KBK» AQ jáne t.b. kompanııalardyń kásiporyndary paıdalanǵan.
Osy zertteýlerdiń nátıjeleri boıynsha B.Raqyshev 1978 jyly álemge áıgili uly ǵalym, KSRO Ǵylym akademııasynyń akademıgi Vladımır Vasılevıch Rjevskııdiń qoldaýymen Máskeý taý-ken ınstıtýtynda «Karerlerde qoparylǵan massanyń qajetti tehnologııalyq parametrlerine qol jetkizý úshin jarylys prosesin basqarý» taqyrybynda doktorlyq dıssertasııasyn sátti qorǵady. 1979 jyly tehnıka ǵylymdarynyń doktory dárejesine bekitildi.
1980 jyly B.Raqyshev V.Lenın atyndaǵy Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń prorektory, taý jynystaryn óńdeýdiń jańa fızıkalyq ádisteriniń problemalyq zerthanasynyń jáne burǵylaý-qoparý tehnologııasynyń salalyq zerthanasynyń ǵylymı jetekshisi bolyp taǵaıyndaldy. 1981 jyly professor ǵylymı ataǵyna ıe boldy. 1983 jyly QazKSR Ǵylym Akademııasynyń korrespondent-múshesi bolyp saılandy.
1985 jyldan 1992 jylǵa deıin B.Raqyshev V.Lenın atyndaǵy Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń rektory qyzmetin atqardy. Bul qyzmette ol ınstıtýttyń odan ári damýyna, onyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn ulǵaıtýǵa, óndiris pen ǵylymmen baılanysty nyǵaıtýǵa úlken úles qosty.
QazPTI-de Qazaqstanda alǵash ret óndiristik praktıkany ótý úshin mamandandyrylǵan stýdenttik otrıadtar uıymdastyryldy, kafedralar men ǵylymı-zertteý ortalyqtarynyń birneshe fılıaldary ashyldy. Oqý-zerthanalyq jabdyqtarmen, kompıýterlik tehnıkamen jáne tehnologııamen qamtamasyz etý, ınjenerlik kadrlardy daıarlaý deńgeıi, irgeli jáne qoldanbaly zertteýler júrgizý jáne basqa kórsetkishter boıynsha ınstıtýt osy jyldary KSRO-nyń joǵary oqý oryndary arasynda jetekshi orynda boldy.
QazPTI-de 38 mamandyq boıynsha (8 jańadan ashylǵan) 15 myńǵa jýyq stýdent oqydy, 37 elden kelgen sheteldik stýdentter kontıngenti 300-den asty. Oqytýdyń úzdiksizdigi tujyrymdamasyn, ony izgilendirýdi, ǵylym men tehnıkanyń jańa jetistikterin daralandyrýdy jáne paıdalanýdy kózdeıtin oqytýdyń jańa tehnologııalary engizildi.
1980-1993 jyldary B.R. Raqyshevtiń jetekshiligimen taý jynystaryn óńdeýdiń jańa fızıkalyq ádisteriniń problemalyq zerthanasynda dástúrli emes tásildermen taý jynystaryn óńdeý salasynda irgeli jáne qoldanbaly zertteýler júrgizildi. Ár túrli fızıkalyq óristerdiń áserimen bloktarda jaryqshalar jaryqshaqtar paıda bolý zańdylyqtary anyqtaldy, berik taý jynystarynda oıyqshalar qalyptastyrý ádisteri jasaldy, muzdatylǵan taý jynystarynyń erý zańdylyqtary anyqtaldy.
Oryndalǵan zertteýlerdiń negizinde qurylystyq taý jynystarynyń bloktaryn jarylyssyz óndiretin, jartastardaǵy jaryqshalardy uńǵylaıtyn jáne erekshe tabıǵı jaǵdaıda burǵylaıtyn mashınalardyń, tehnıkalyq quraldar men progressıvti tehnologııalary jasaldy.
1994 jyldan qazirgi ýaqytqa deıin B.R.Raqyshev taý-ken ǵylymdary salasyndaǵy memlekettik ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlamalar boıynsha jobalardyń ǵylymı jetekshisi. Osy baǵdarlamalar sheńberinde ol jer qoınaýyn utymdy ıgerýdiń jáne berik paıdaly qazbalardy keshendi paıdalanýdyń strategııalyq mindetteri tujyrymdady, olardy qamtamasyz etý júıelerin negizdedi; ken oryndarynyń kúrdeli qurylymdyq bloktarynyń geologııalyq, geometrııalyq modelderi, mıneraldy shıkizatty óńdeýdiń ártúrli kezeńderinde matematıkalyq modelderi ázirlendi. Bul negizgi jáne ilespe paıdaly komponentterdi konsentratqa, metallǵa shyǵarý deńgeıge kóterip, suranysy joǵary sırek metaldardy ıgerý jolyn anyqtaıdy. Ol joǵarǵy tehnologııalardy damytýda óte mańyzdy.
B.Raqyshev geotehnologııanyń negizgi uǵymdarynyń zamanaýı anyqtamalaryn tujyrymdady, ıgerý júıeleriniń, tehnologııalardyń jáne tehnologııalyq keshenderiniń jańa klassıfıkasııalaryn usyndy. Kúrdeli qurylymdyq bloktardy qoparý kezinde kóp komponentti kenderdiń sapasyn turaqtandyrýdyń matematıkalyq ońtaılandyrý modeli jáne ken óndirý kólemin kenaralyq ortashalaý rejıminde basqarýdyń matematıkalyq modelin jasady.
Aqparattyq jáne sıfrlyq tehnologııalardy paıdalana otyryp, qoparylatyn bloktaǵy jarylystardyń parametrleri men nátıjelerin, qazý-tıeý jumystarynyń parametrlerin, karerlerdiń kemerleri men jaǵdaılarynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etetin ádistemelerdiń avtomattandyrylǵan jobalary jasaldy.
Joǵary teorııalyq deńgeıde oryndalǵan ǵylymı jumystarymen jáne taý-ken jurtshylyǵy moıyndaǵan biregeı sheshimdermen akademık B.Raqyshev taý-ken ǵylymy men óndirisine úlken úles qosty, taý jynystar massıvterin tıimdi qoparý jáne paıdaly qazbalardy utymdy rejıminde ıgerý salasynda ǵylymı mektep qurdy, 9 doktor, 30 tehnıka ǵylymdarynyń kandıdatyn, 9 PhD doktoryn, júzdegen magıstrler men ınjenerlerdi daıyndaǵan.
QR UǴA akademıgi B.Raqyshev 800-ge jýyq ǵylymı jáne oqý-ádistemelik jumystardyń, onyń ishinde 15 monografııanyń, 6 taldamalyq sholýdyń, 14 oqýlyq pen oqý quralynyń, 50 avtorlyq kýáliktiń jáne ónertabysqa patenttiń, Scopus, Web of Science derekqoryndaǵy basylymdardaǵy 100-den astam maqalanyń avtory.
B.Raqyshev Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym Akademııasynyń tolyq múshesi (2003 j.), Halyqaralyq Ǵylym jáne óner akademııasynyń (1998 j.), RF taý-ken ǵylymdary akademııasynyń (1998 j.), QR Joǵary mektebiniń (2002 j.), QR taý-ken ǵylymdarynyń akademıgi (2016 j.), Máskeý memlekettik taý-ken ýnıversıtetiniń (2013 j.), Ýkraına Ulttyq taý-ken ýnıversıtetiń (2013j.), Fraıberg taý-ken akademııasynyń (FRG) (2019j.) qurmetti doktory, QR-nyń birqatar joǵary oqý oryndarynyń qurmetti professory.
Ǵylymı, ustazdyq jáne uıymdastyrý salasynda sińirgen eńbekteri úshin B.Raqyshev «Parasat» (2013 j.) jáne Eńbek Qyzyl Tý ordenderimen (1986j.), QazSSR Joǵary Keńesiniń Qurmet Gramotasymen (1984j.), QSRO-nyń alty medalimen, QSRO-nyń joǵary bilim úzdigi belgisimen marapattalǵan. «Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri» ataǵynyń ıegeri, Respýblıkalyq Q.I.Sátbaev atyndaǵy syılyqtyń laýreaty, «Ǵylym men tehnıkanyń damýyna qosqan úlesi úshin» memlekettik ǵylymı stıpendııasynyń laýreaty, «JOO úzdik oqytýshysy» memlekettik grant ıegeri (2006, 2010 j.). Halyqaralyq ekologııa jáne ómir tirshiliginiń ǵylym akademııasynyń M.V. Lomonosov atyndaǵy ordeniniń (2011j.), QR Joǵary oqý oryndarynyń qaýymdastyǵynyń kúmis jáne altyn medaldarynyń, A.Baıtursynov ordeniniń ıegeri.
