Shyny kerek, qolyna ıne men jip alyp keste tigetin, shynashaqqa oımaǵyn ile júrip oıý oıatyn ájelerdiń qatary sıregenin kórip te, sezip te júrmiz. Qaısybir aýylǵa bara qalsań, úı-úıde shań basqan tigin mashınalaryn bárimizdiń baıqaıtynymyz shyndyq. Sol sátte baıaǵy bııazy bolmys, jaǵasy aqjaılaý aqjaýlyqtylar eske túsedi. Ol zamanda áıel zatynyń barlyǵy syrmaq syryp, quraq quraıtyn edi.
Ulbolǵan Ahmetqalıqyzy seksenniń seńgirine shyqsa da is-qımyly shıraq, júris-turysy tyń. Áli kúnge qolynan ıne-jibin tastamaı keledi. Senimdi serigi tigin mashınasyn aınaldyrýyn toqtatqan emes. Keıýana bar qajyr-qaıratyn qazaqtyń oıýly kórpesin quraýǵa arnaǵan. Osy ýaqytqa deıin 100-ge jýyq quraq kórpe quraǵan. Buıymdarynyń birazyn muhıt asyryp, Kanadadaǵy qazaq aǵaıyndarǵa syılap úlgeripti.
Kórshimen de tatý-tátti, bilgenin aıtyp, aǵaıynnyń basyn jıi qosyp otyrady. Aýyl halqy batasyn, quraq kórpesin alýǵa asyq. Muny bizge Qudaı qosqan kórshisi Maıa Shıbaeva aıtyp berdi.
– Apamyz – óte jomart, qoly ashyq kisi. Eshkimniń kóńilin qaldyrmaıdy. Árdaıym ózi tikken buıymdardy kórshi-qolańǵa syılap júredi. Naǵyz ónerli adam. Onyń jasaǵan dúnıesine qyzyqpaıtyn adam joq shyǵar. Qolym bos ýaqytta Ulbolǵan Ahmetqalıqyzyna kelip kómektesip turamyn. Onyń sharshap, bastaǵan isinen jalyǵyp, qaldyryp ketkenin kórgen emespin. Tabandylyǵyna qaıranmyn, deıdi M.Shıbaeva.
– Ájem óte ismer jan edi. On saýsaǵynan óner tamǵan desem, qatelespegenim. Ýaqytyn bos ótkizbeıtin. Baqqan qoıynyń júnin qyrqyp, suryptap, jýyp, tútip, kıiz basyp, terisin ılep, ishik, beshpent, qolǵap tigetin. Onysyn aýyldyń qyz-kelinshekterine úıretetin. Ol kisiniń qazanǵa ermen, eshkiniń maıyn, taǵy da basqa bir zattardy qosyp sabyn qaınatqanyn kórdim. Qolynan shyqqan buıymdarynyń barlyǵyn maıdanǵa jiberetin. Anam da qolónerden habarsyz jan emes edi. Quraq qurady, toqyma toqydy. Búginde meniń oıý oıyp, kórpe tigip júrgenim anam men ájemnen daryǵan qasıet bolar, deıdi tiginshi áje.
Áýelde bastaýysh synyp muǵalimi bolýdy armandaǵan Ulbolǵan Ahmetqalıqyzy bilim alýǵa Jarkenttegi pedagogıkalyq ýchılıshege qujat tapsyrǵanymen, oqýǵa túse almaıdy. Sondaǵy bar sebep, 10-synypty qazaqsha támamdaǵandyǵy kedergi bolǵan. Keıinnen Máskeýdegi Plehanov ınstıtýtyna tamaq ónerkásibi mamandyǵy boıynsha oqýǵa qabyldanady, artynsha Samarqannan kúndizgi bólimge oqýǵa shaqyrtý alady. Aspaz bolý taǵdyryna jazylǵanymen, ustaz bolý buıyrmaǵany keıýanany áli de mazalaıtynyn áńgime barysynda ańǵardyq.
Keıipkerimiz 1957 jyly Tımýr Qaljanov esimdi azamatqa turmysqa shyǵady. Shańyraqta Jasken atty ul dúnıege keledi. Shahtadaǵy jarylys saldarynan ómirlik syńarynan aıyrylady. Keıin Ulbolǵan týys-týǵandardyń sheshimimen ámeńgerlikpen kúıeýiniń aǵaıyn inisi Keńeske turmysqa shyǵady. Elý jyl bir otaýdyń tútinin tútetip, eki qyz tárbıelep ósiredi. Munyń bári aıtýǵa ońaı bolǵanymen, is júzinde aýyrtpalyǵy sanaly janǵa aıtarlyqtaı salmaq túsireri aqıqat.
Ártúrli mekemede aspaz bolyp qyzmet istegen Ulbolǵan Ahmetqalıqyzy zeınetke shyqqan soń ájesi úıretken tiginshilik ónerdi qolǵa alyp, qaıta jandandyrady. Alasha toqyp, kıiz baspasa da astaryna qoı, túıe júnin, aq maqta tartyp, jamylatyn kórpe, taza púlishten oıýlap tór kórpe, jastyq tigýdiń úlgisin kórsetip otyr. Bul kúni ismer jasaǵan buıymdarǵa suranys artqan.
Qarııa qazirgi jastar tiginshilik ónerdi úırenbeı, bilmeı kete me dep alańdaýshylyq bildiredi. Tól ónerdi umytýǵa, qajetsiz dep tastaı salýǵa bolmaıdy dep báıektenedi. Quraq quraýdyń qyr-syryn bilgisi keletin, onymen aınalysýdy kózdep júrgen jandar bolsa, olarǵa jol siltep, kómektesýge árdaıym esigi ashyq ekenin aıtady. Ulbolǵan áje bar bilgenin, azdy-kóp tájirıbesin nemeresi Aıajanǵa aıtyp otyrady.
– Ájem – óte jaqsy adam. Esimdi bilgeli ol tigin tigýmen aınalysyp júr. Keıingi kezderi ájemniń quraq kórpelerine tapsyrys berý óte jıilep ketti. Ol úlgermeı jatqan kezderi bazarǵa baryp kerekti zattaryn ózim ákelip turamyn. Kóbine ártúrli matalar qajet bolady. Ájemniń qasynda júrip biraz dúnıeni úırenip aldym, deıdi nemeresi.
Qazaq «Jas kezimde beınet ber, qartaıǵanda zeınet ber» deıtini osydan bolar bálkı? Turmystyń aýyr azabyn arqalaǵanymen, alda atar araıly tań baryn tosqan abzalyraq degiń-aq keledi. Ulbolǵan áje – qazir bes nemeresiniń tileýin tilep otyrǵan baqytty jan. Sol baqyty baıandy bolǵaı!
Jetisý oblysy
