Teatr • 28 Naýryz, 2024

Jańa baǵytta jańǵyrǵan...

170 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Búginde qýyrshaq teatrlary jan-jaqtylyǵymen ózgeshelenip, jańasha formattar men batyl qadamdardyń, tyń jańalyqtardyń ordasyna aınalyp otyr. Sıqyrly syrǵa toly ǵajaıyptar mekeninde kishkentaı kórermendermen qatar, eresekter de rýhanı demalyp qana qoımaı, zamanaýı teatr kelbetine kýá bola alady. Iá, qýyrshaqtar sóıleıtin sahnada da qoǵamnyń túrli oqıǵalary, ómirdiń túrli qıylystary sýretteledi.

Jańa baǵytta jańǵyrǵan...

Tarıhy tereń Almaty Memleket­tik qýyr­shaq teatry kórermen talǵa­my men suranysyna saı, qoǵamda kóte­rilip júrgen mańyzdy máse­le­­lerdi qýyrshaqtardyń túrli múm­­kin­digimen qamtı otyryp, jas jetkinshekter sanasyn jandan­dy­ratyn adamgershilik-rýhanı qun­dy­lyq­tardy dáripteıtin tálimdi týyndylar tańdaýda úlken jaýapkershilik tanytady. Jyl ótken saıyn arnasyn sapaly da paıdaly jobalar jáne qoıylymdarmen tolyqtyrýdy basty maqsat sanap, qarqyndy jumystyń, izdenistiń nátıjesin kórsetip keledi.

Teatr ǵımaratynda bıylǵy jón­deý jáne jańartý jumystaryn iske asyryp, osy jyldyń aqpan aıyn­da esigin qaıta ashqan óner mekeni jas­ós­pirim kórermenge arnap belgili bok­sshy Bekzat Sattarhanov týraly­ «Chem­pıon» qoıylymynyń jáne baldyrǵandarǵa arnap fransýz jazýshysy Sharl Perronyń áıgili ertegisi je­lisimen sahnalanǵan «Etik kıgen mysyq» spektakliniń premerasyn usyndy.

Teatr dırektory Almat Abdrah­ma­nov daıyndalyp jatqan jańa qoıy­lym­dardyń bar ekenin aıtyp, aldaǵy josparyn jetkizdi.

«Almaty Memlekettik qýyrshaq teatry eresekterge, jasóspirimderge, kish­kentaı baldyrǵandarǵa arnap bıyl Grýzııa memleketinen ar­na­ıy shaqyrylǵan belgili qýyrshaq re­jıs­seri Nıkoloz Sabıashvılıdiń jetek­shiligimen, áıgili orys jazýshy­sy Nıkolaı Gogoldiń povesti jeli­simen sah­nalatatyn «Shapan», qarymdy qalamger Berdibek Soqpaq­baev­tyń 100 jyldyq mereıtoıy aıasyndaǵy «Meniń atym Qoja», ulttyq qun­dy­lyq­tar taqy­rybyn kóte­retin «Aldar kóse», fılo­so­fııa­lyq tereń astarly oıǵa ıe «Qor­­qyt», álemge áıgili erteginiń jańa for­mattaǵy úlgisi «Qarshaqyz jáne jeti ergejeıli» qoıylymdary men tosyn­syıǵa toly tanymdyq ári qyzyq­­ty is-sharalar qataryn usynýdy jos­par­lap otyr», deıdi teatr dırek­tory.

Álemdik arenadaǵy qazaq qýyr­shaq teatrynyń jańasha kelbetin qa­lyp­tastyrý, halyqaralyq mádenı ynty­maqtastyqty nyǵaıtý, sheteldik teatr mamandarymen shyǵarmashylyq qarym-qatynas ornatý maqsatynda teatr ujymy Kanada memleketi, Ottava qalasyndaǵy I Halyqaralyq «Ottawa» qýyrshaq festıvaline, Belarýs Respýblıkasy, Grodno qala­­syndaǵy IV Halyqaralyq «Lıalki nad Nemanom» qýyrshaq óneri fes­tıvaline, Grýzııa memleketi, Tbılısı qalasyndaǵy Halyqaralyq qýyr­shaq teatr festıvaline, Túrkııa Res­pýb­lı­kasy, Trabzon qalasyndaǵy HHIV Halyq­aralyq «Karadeniz» fes­tı­valine qatysýdy, sonymen qatar Grý­zııa, Bolgarııa, Túrkııa elderine jáne otanymyzdyń Abaı, Aqtóbe, Aq­mola, Túrkistan oblystaryna gas­trol­dik issaparǵa barýdy kózdep otyr.

Sondaı-aq aldaǵy qazan aıynda qýyrshaq óneriniń kórkemdik-este­tıkalyq izdenisi arqyly teatr­ jan­rynyń kókjıegin keńeıtý, shyǵar­mashylyq óner ordalarymen halyq­aralyq deńgeıde kásibı baılanys­ty damytý, festıval keńistigin keńeıtý, shyǵarmashylyq ıeleriniń kásibı jáne oryndaýshylyq deńgeıin arttyrý maqsatynda II Halyqaralyq «Almaty puppet festival» qýyr­­shaq teatr­lar festıvalin ótkizý jos­par­da bar. Festıvalǵa Grýzııa, Túr­kııa, Bolgarııa, Polsha, Meksıka, Re­seı, Tatarstan, Qazaqstan syndy el­der­diń úzdik qýyrshaq ujymdary qatyspaq.

Aıta keteıik, turaqty kórer­men­derin kóńildi ári tanymdyq qoıy­lymdarmen qýantyp kele jatqan qýyrshaq teatrynyń ujymy ótken jyly 1200-ge jýyq spektakl kórsetilimin júzege asyryp, 83 200 kórermendi qamtyǵan. Teatr ujymy jalpy sany 7600-ge jýyq áleýmet­tik jaǵdaıy tómen, kópbalaly otba­­sy­lardyń balalaryna jáne múm­­­kindigi shekteýli balalarǵa arnap qaıyrymdylyq negizde 70 qoıylym usyndy. Sonymen qatar qýyrshaq teatry ótken jyly «Qazdar men Aqqýlar», «Este saqta, balaqaı!» «Baýyr­saq», «Anasyn izdegen Mamont» syndy meıirimdilik, baýyr­­maldyq, jaqyn adamdarǵa degen shynaıy mahabbat, arman-maq­satqa degen umtylys syndy ta­qy­­ryptardy kótergen qoıy­lym­dar­dyń premerasyn ótkizdi. О́ner ordasynyń bıylǵy jospary da osy kórsetkishterdi basyp ozyp, shyǵar­mashylyǵyn jańa qyrynan damytý bolyp otyr.

Qýyrshaq teatry keıingi jyldary repertýarlyq qorjynyn zamanaýı baǵyttaǵy tendensııalardy qamtyǵan túpki salmaǵy basym, formaty ózge, kúrdeli de tyń týyn­dylarmen tolyqtyryp, dástúrli úrdis­­ten alshaq fılosofııalyq jáne ıdeıa­lyq mazmuny keń, eksperımentaldy shyǵarmalardy jaryqqa shyǵarýdy qolǵa alyp keledi. Aldaǵy ýaqytta da atalǵan óner ujymynan bala sanasyna jaryq bolyp túser sáýleli týyndylar kútemiz.