О́kinishke qaraı, aqyn daýysy bizge jetken joq. Áıtse de, mýzykaǵa, qońyr sarynǵa toly shoǵyr jyrlar jardan teńizge qulaǵan kesekteı qońdy bir daýysty elestetedi. Aqyn Serik Turǵynbekulynyń «Syrbaıdyń daýysy» óleńi az ǵana detalimen beıtanys daýystyń kórkin ashyp beınelep tur. Qyzyǵy, óleńde Syrbaı úni egjeı-tegjeı saralanyp ta jatpaıdy.
«Shóldegen jerdeı jaýynǵa,
Jyr qumar kezim bolatyn.
Bir kúni bizdiń aýylǵa
Saý ete qaldy top aqyn.
Qýanyp qaldyq biz-daǵy,
Qýanysh – kórki balanyń.
Seıilip soǵys yzǵary,
Sergigen kezi dalanyń».
Iá, birinshi jeıdesi aǵytylyp, keń kósilip sergigen dala, sol dalada erlikke isimen de, sózimen de eskertkish qoıǵan aqyn kele jatyr. Maıdan týraly qalaı jyrlasa da, qaı tusynan tolǵasa da jarasyp-aq tur. Sirá, aqyn ózi kórgen qubylystyń ǵana mánin ashýshy. О́z tanymynyń ajaryn aıshyqtaýshy. Shopengaýerdiń «Dúnıe degen – meniń uǵymym men túsinigim» degen sózi tereńdikke saıady. Al nemis tildi aqyn Paýl Selan men ıran aqyny Sohrab Sepehrı «Adam degen kózqaras qana» dep jyrlaıdy.
«Jınalmas halyq mundaı kóp,
Syımaı júr boıǵa daryny,
Kórsetti bireý «Syrbaı», dep
Sıdıǵan uzyn saryny.
Usynyp jurtqa jan gúlin,
Oqydy óleń ne túrli.
Basqadan góri álginiń
Álpeti bólek sekildi».
Osy bir shýmaqtardyń árbiri biz izdep otyrǵan daýystyń álpetin qalyptap keledi. Sol shaqtaǵy keńistik pen ýaqyt, kóńil kúı arqyly aıbarly únniń shejiresi sanaǵa ornyǵyp-aq tur. Adam men daýys egiz. Kisini daýsyna qarap tanýǵa bolady. Álem psıhologteri adamnyń daýsyn jappaı zertteýdi 1950-1960 jyldardan beri iri jobalar arqyly bastap ta ketti. Ǵalymdar ár daýystyń saýsaqtyń tańbasy sekildi óz ereksheligi bolatynyn aıtady. Qazaq daýsynyń qunary ózge, ásirese Mustafa Shoqaı, Qanysh Sátbaev, Baýyrjan Momyshulynyń taspada qalǵan daýsyn tyńdasańyz, naǵyz qazaqy qalyptyń tunbasyndaı kómeıden búlkildep shyǵady, sóıleý ıntonasııasy shól qandyrady.
«Taǵatyn eldiń taýyssa,
Kútkeni shyǵar jańa jyr,
Gúr ete qalǵan daýysqa,
Dúr ete qaldy bar aýyl.
... Aptalar, aılar aýysty,
Almasyp jazym, qysymmen.
Sonda da sol bir daýysty
Qaıtalaı berdim ishimnen».
Shaǵyn balladada Syrbaı aqynnyń aýylyna kelgeni, sol daýysty únemi salyp júrgen, eliktep júrgen bozbala, Almatyǵa baryp jaryna habarlasyp aqyn daýsyn salǵany, Syrbaıdyń «jeńgeńdi aldasań da, óleńdi aldama» dep basynan sıpaǵany jyly áýezben janǵa qonady. Osynyń bári bir ǵana uǵymdy ashyp turǵandaı. Ol – syrshyl Syrbaı daýysy...
