Toıǵan IZIM: Bı óneri ómirimniń mánine aınaldy

– Toıǵan Ospanqyzy, ózińizdi kórsek, Shara Jıenqulova, Nur­sulý Tapalova syndy bı óneri ańyz­darynyń izin kórgendeı erekshe tolqıtynymyz bar. Al siz she? Ol tulǵalarmen kezdesip úlgerdińiz be? Jalpy, bıge qadam basqan alǵashqy jyldar, jastyq shaǵyńyz týraly oıǵa alǵanda esińizge eń áýeli qandaı estelikter túsedi?

– Rahmet, qyzym. Onyń ras, bizdiń jastyq shaǵymyz ótken jyldar shynymen taǵylymy mol tarıhı sátterge toly edi ǵoı. О́ziń aıtyp otyrǵan Shara, Nursulý apalarymyzdyń kózi tiri, sahnanyń sánin keltirip júrgen kezi. Izinen ańyz ergen sondaı tulǵalardyń ónerdegi óreli jolyn jalǵaý baqyty buıyrǵanyna ózimdi sheksiz baqytty sanaımyn. Shara apany alǵash ret sahnadan kórdim. Biraq ol kezde balamyz, ondaı úlken tulǵanyń janyna baryp, bata surap, tildesip qalýǵa batylymyz jete qoımady ǵoı. Alystan kórgenimiz­diń ózin ańyz ǵyp aıtyp júretinbiz.

Ke­ıin 1985 jyly Almaty oblystyq fılarmonııasy janynan «Altynaı» bı ansambli qurylyp, onyń basy-qasynda О́zbekáli Jánibekov aǵamyz júrgen bolatyn. Mine, sol ansambldiń repertýa­ryn Olga Vsevolodskaıa-Galýshkevıch pen Shara Jıenqulova jasady. Apamyz «Qazaq valsi» jáne «Aıjan qyz» degen bı­lerdi qoıdy. Men sol kisiniń qasynda júrdim. «Taıny tansev» degen kitabyna qoltańba jazdyryp alǵanym kóz aldymda kúni keshegideı saqtalyp qalypty. Ony ómiri umytpaspyn. Al Nursulý apamyzben kezdese almadym. Ol kisiniń bılerin tek sahnadan kórdim. Jastyq uıańdyǵym ba eken, álde sol jastyq ańǵaldyqqa salyp jaqyn aralasýdy qunttaı qoımadym ba eken, jerles bolsaq ta tanyspappyn. Átteń-aı, qazir sol múmkindik qaıta berilse kezdesip, jaqsylap áńgimeleser edim dep oılaımyn.

Nursulý Tapalova oryndaýshylyq sheberligi myqty, ónerge jan-tánimen berilgen tulǵa edi. О́miri de ózgeshe bol­ǵan sııaqty. Zamandastary «Keremet bıshi edi» dep aýyzdarynyń sýy quryp aıtyp otyratyn. Ustazymyz halyq ártisi, bı óneriniń belgili bilgiri Sara Kósher­baeva Tapalova týraly aıtqanda toq­tamaıtyn edi. Sonda «Nursulý sah­nada órt bolyp janyp ketetin» dep aıta­tyn. Álemge áıgili Galına Ýlano­va­men birge «Baqshasaraı burqaǵy» spek­taklinde sahnaǵa shyqqan qazaqtyń tuńǵysh bıshisi ǵoı. Jubaıy, qazaq boksynyń atasy Shoqyr Bóltekuly da erekshe adam edi. Ol kisi týraly da kóp aıtylmaıdy. О́lmes óner týdyrǵan sondaı tulǵalardyń esimi búginde eleýsiz qalyp, óship bara jatqany ókindiredi. Jarqyn beınesin biz jadymyzda saqtaıtynymyz sózsiz ǵoı. Tek sony keleshek urpaq umy­typ ketpese eken dep alańdaımyn. Ondaı tulǵalaryn ultymyz umytpaýǵa tıis.

– О́mirińizden О́zbekáli Jáni­be­kovteı arda azamattyń erek oryn ala­tynyn bilemiz. О́nerge alǵash qadam basqan shaǵyńyzda aǵalyq qam­qorlyǵyn aıamaǵan О́zbekáli ónegesi týraly tolǵanǵanda til ushyna tulǵanyń qandaı taǵylymy oralady?

– О́zaǵań – qaı salada bolsyn ózi­niń jarqyn izin qaldyrǵan arda azamat qoı. Ultqa qaltqysyz qyzmet etken na­ǵyz ultjandy tulǵa edi. Qazaqty shek­siz súıetin. Sondyqtan bolar ulttyń kelesheginen qatysty kez kelgen iske beıjaı qarap kórgen emes. Sonyń ishinde ásirese qazaq bı óneriniń órleýine, jańa deńgeıge kóterilýine ólsheýsiz úles qosty. 1970 jyly Torǵaı oblysy ashylyp, О́zbekáli Jánibekov sonda qyzmetke jiberildi. Al 1971 jyly Almaty estra­da-sırk óneri stýdııasyn bitirip, dıp­lomymyzdy qolǵa alǵan bizdi de birden joldamamen jańadan ashylǵan ob­lys­tyń ónerin órkendetýge jiberdi. Búkil top­tan iriktele kele bes-aq bala Tor­ǵaı­ǵa barý­ǵa táýekel ettik. Sol ýaqytta «Torǵaı áýenderi» atty estradalyq ansambl qurylyp jatqan edi. Beseýmiz de soǵan qabyldandyq. О́zbekáli aǵamyz­ben de sol jerde tanystyq. Ol kisi bizdi óz qamqorlyǵyna aldy. Sóıtip, О́zaǵa­nyń kómegimen Qazaqstandaǵy alǵashqy folklorlyq «Sherter» ansamblin qur­dyq. Ansambldiń basy-qasynda júr­gen О́zbekáli aǵa repertýardyń qalyp­tasýyna úlken úles qosyp, kıgen kıim­derimizdi, mýzykalyq aspaptarmen qam­tamasyz etýimizdi qadaǵalady. Qazaq aspaptaryn jınaýshy Bolat Sary­baevty, kúıshi-kompozıtorlardan Mál­gajdar Áýbákirovti janyna aldyr­dy. Qadyr Jetpisbaev ansambldiń rejıs­serligine jaýapty boldy. Bı mamany Olga Vsevolodskaıa-Galýshkevıch te О́zaǵań­nyń shaqyrýymen Máskeýden arnaıy kelip, Torǵaıda qyzmet etti. Sonyń bári aınalyp kelgende «Sherterdiń» re­pertýaryn jasady, jańa ujym­dy bıik beleske shyǵardy.

Torǵaıdaǵy О́zaǵańnyń taǵy bir erligi – 1972 jyly ashylǵan qazaq drama teatrynyń keńi­nen qanat jaıýyna, kásibı bıikke kóteri­lýi­ne kórsetken qamqorlyǵy der edim. Almatydaǵy teatr stýdııasyn támam­dap, Taldyqorǵanǵa keteıin dep turǵan jas­tardy Arqalyqqa alyp kelip, joq jer­­­den teatr ashty. Aǵashtan salynǵan eski mádenıet úıi bar bolatyn. Bárimiz de sonda jumys istedik. Kún bolsyn, tún bolsyn О́zaǵa repetısııany kelip kóretin. Onda balamyz ǵoı: «Osy kisi­niń repetısııamyzdy kelip kórýden basqa jumysy joq pa?» dep oılaıtynbyz. Sóıtsek, munyń barlyǵy О́zaǵańnyń ult aldyndaǵy mindet-boryshyn tereń­nen sezinip, jaýapkershiligin múltiksiz atqarý­daǵy ulaǵatty ustanymdary eken ǵoı. Jasymyz ulǵaıyp, búginde jetpistiń jelkesinen júrip ótken joldarǵa kóz salǵanda О́zaǵańdaı tulǵalardyń bizge kórsetken ónegesine bas ıip, tárbıesinen taǵylym túıemiz.

– Qazaqstandaǵy alǵashqy folk­lorlyq ansambl «Sherterdiń» she­ji­resi ózderińizden bastalǵan eken. Ujym­nyń repertýarlyq saıasaty qa­laı júzege asyrylǵan edi?

– Bul bir tarıhı sát qoı. Repertýar­ǵa barynsha ulttyq ekpin túsirip, ansambldiń beınelilik boıaýyn sol turǵydan bederleýge tyrystyq. Máse­len, sol kezde «Aıda bylpym» atty bıdi, Torǵaı qazaqtarynyń kúıine jas kelinshektiń bıin qoıdyq. Kımeshek, jaýlyq, uzyn qamzol kıip bıledik. Sonyń bári halyqtyń kózaıymyna aınalyp, qaıta jańǵyrǵandaı boldy.Súgirdiń kúılerine, «Jeztyrnaq» ańyzy negizinde qoıylǵan bılerge de ózgeshe ómir syılaýǵa umtyldyq. Mýzykada «major», «mınor» degen termınder bar. Al bizde muny «oń buraý», «teris buraý» deıdi. «Jeztyrnaq» atty bıim osy teris buraýda Qyzylmoıyn Qýandyqtyń kú­ıine qoıyldy. Baıjigittiń kúılerine de bı qoıdyq. Osylaısha, repertýarymyz qalyptasty. Ansambldiń ataǵy alys­qa tarady. Munyń barlyǵy, álbette, eń áýeli О́zbekáli aǵanyń júrgizgen durys saıasaty men eren eńbek, qajyr-qaı­ratynyń arqasynda bolatyn. Qazir folk­lorlyq-etnografııalyq ansamblder tolyp jatyr. Olarda tarsyl-gúr­sil kóp. Tipti «Kó­ńilashar» syndy kúı­lerdiń óziniń óńin qashyryp jiberdi. Al bul kúıdi dom­byramen tyńdasańyz­dar, basqasha shyǵady. Qurman­ǵazy­nyń «Balbyraýyny» qandaı ádemi kúı. Kezinde Ahmet Jubanov: «Bal­by­raýynnyń» tula boıy tunyp turǵan bı» dep aıtqan eken. Súgir babamyzdyń, Táttimbettiń kúıleri – naǵyz lırıka. «Sherterdiń» kezinde bıge arnaıy kóptegen ádemi kúıler shyq­ty. Ol ýaqytta biz bı qımyldaryn kádimgideı el aralap júrip izdeıtin edik. Sebebi bı óneri ulttyń janyn, bolmysyn beıneleıdi. О́kinishke qaraı, búginde ónerge degen kózqaras múldem basqasha. Qazir halyqty tárbıeleýden góri ózin sahnada kórsetý beleń aldy. Sol turǵydan tamyrymyzdan ajyrap bara jatqan sııaqtymyz. Sondaıda qazirgi ónerge de bir О́zbekáli kerek edi dep armandaısyń...

– Arman degennen shyǵyp otyr. Jal­py, bı ónerine qalaı keldińiz? Bul sizdiń bala kúngi armanyńyz ba edi?

– Aqtóbe qalasyndaǵy Maqsot Qu­saıynov atyndaǵy mektep-ınternat biz­diń kezimizde malshy­lar men temir­jol­shylardyń balalaryna ar­nalǵan ın­ternat boldy. Men de sol jerde oqydym. Internattyń kitaphana qory baı edi. Úıirmeler de kóp bolatyn. Dombyra da tarttym, horda án de aıttym, biraq bıge búıregim erekshe burdy. Mektep-ınternattaǵy bı úıirmesimen shektelmeı, oblystyq Mádenıet úıine de baryp júrdim. Meniń osy joldy tańdaýyma Úmit Ǵaınýdenova, Baınazar Qońyrba­sov, Vıktor Iаshýk syndy ustazdarymnyń sińirgen eńbegi zor. Sóıtip, 1968 jyly mektepti támamdaǵan soń, Almatydaǵy estrada-sırk óneri stýdııasyna oqýǵa tap­syrýǵa talaptanyp kórdim. Biraq mun­da talapkerlerdi eki jylda bir ret qa­byldaıdy eken. Ony estip, kóńil kú­ıim buzylyp, armanymnyń kúl-par­sha­sy shyqqandaı sharasyz kúıge tús­tim. Qasymdaǵy menimen birge kelgen qyz­dar: «Basqa mamandyqqa tapsyra berseıshi, bir jylyńdy bosqa ótkizesiń be?» dep úgitteı bastady. «Joq, bıshi bolamyn» dep qyrsyǵyp turyp aldym.

Bir jyl bos júrmeı, jumys iste­ıin dep Aqtóbege qaıtyp keldim. Ony­men 17 jastaǵy qyzdy jumysqa kim alsyn? Birtalaı jerge barsam da esh­teńe tabylmady. Kóp uzamaı «seni Gen­nadıı Shýlga izdep jatyr» degen habar keldi. Konsertte 1-2 ret kór­ge­nim bolmasa, jaqyn tanymaıtyn ada­mym, Aqtóbege áıgili ánshi ekenin ǵana bilemin. Shaqyrtýdy tosyrqaı qabyl­dap, júreksine baryp kabınetiniń esigin qaq­tym. О́te parasatty adam eken. Meni oqýshy kezimde Aqtóbeniń sahnala­rynda bılep júrgenimde kórgenin, ju­mysqa qabyldaǵysy keletinin aıt­ty. Sol kezdegi qýanyshymdy sózben aıtyp jetkize almaımyn. Sóıtip, dıplom­syz-aq 17 jasymda Aqtóbe oblystyq fılarmonııasyna bıshi retinde qyz­met­ke qabyldandym. Munda týra bir jyl eńbek ettim de, Almatyǵa kelip ózim qala­ǵan stýdııaǵa oqýǵa tústim. Osy oraı­da Gennadıı Shýlganyń aǵalyq qamqorlyǵyn, jastarǵa degen rııasyz kóńilin erekshe atap ótkim keledi. Ár suhbatymda meni kásibı ónerge jetelep, ónegesimen este qalǵan aǵaǵa alǵys aıtýdy paryzym sanaımyn.

– Al Toıǵan qandaı bala boldy?

– Biz endi soǵystan keıingi urpaqpyz ǵoı. 1951 jyldyń qyrkúıek aıynda Aqtóbe oblysynyń Hromtaý aýdany, Mamyt aýylynda qarapaıym shopan­nyń otbasynda dúnıege keldim. Arman­shyl boldym, ónerdi erekshe jaqsy kór­dim. Úıde 4 aǵaıyndymyz. Negizi ákem — torǵaılyq. Biraq qıyn-qystaý ýaqyt­ta osy Aqtóbe oblysynda turaqtaǵan eken. Ospan ákem atadan jalǵyz bolǵan. Aǵam­nan keıin ómirge men kelgenimde: «O, endi meniń ulym da, qyzym da bar. Toıdym, Allaǵa shúkir» dep esimimdi ózi qoıyp­ty. Soǵysqa qatysyp kelgeni bar, aýyr eńbektiń zardaby da tıgen bolýy kerek, ákem aramyzdan erte ketti. Eseıe kele, bárin oı eleginen ótkizemiz ǵoı, ákem eńbekqor adam retinde esimde qaldy. Anam Baldaı da óte parasat­ty jan edi. Balalaryn qatardan qaldyrmaı, bizdiń árqaısysymyzdyń jaqsy adam bop qalyptasýymyzǵa qoldan kelgen­niń bárin jasady. Bala-shaǵa, nemere-shóberesiniń qyzyǵyn kórip, 2016 jyly ómirden ótti.

– Jalpy, bı óneri áıel adam úshin óte qıyn mamandyq sanalady. Sizdiń talantty bıshi, bilikti ustaz ekeni­ńiz­di bilemiz. Al ómirde she? Baqytty áıelsiz be?

– Ras, bı ońaı óner emes. Ásirese qyz balasy úshin bul salanyń qıyndyǵy mol. «Ne óner, ne otbasy» dep tańdaý jasaýǵa týra keletin de jaǵdaılar bolady. Biraq Jaratqanǵa myń da bir shúkir deımin. Alla meniń ónerime de, ómirime de batpandaı baq beripti. О́nerde Shara Jıenqulova, О́zbekáli Jánibekov syndy qazaq rýhanııatynyń maıtalman tulǵalarynyń tálimin kórdim. Osy bı óneriniń arqasynda kóptegen ıgi jaq­sylarmen tanysyp, aralasýdyń sáti tústi. Talaı dos-jaran taptym. Álemniń túkpir-túkpirin araladym. Bı óneri ómi­rimniń mánine aınaldy. Bıshi bola­myn dep armandap, Almatyǵa kelip oqýǵa túskende ózimniń ómirlik serigimdi jo­lyqtyrdym. Kýrstasym, joldasym Úsen Maqan da – óner adamy. Qazaq bıiniń folkorlyq úlgisin damytýǵa erekshe úles qosty. Kezinde ekeýmiz sahnada jup bolyp ta talaı bıledik. Oǵan sol kezdiń kórermenderi kýá. О́kinishke qaraı, 2010 jyly ómirlik serigim qaıtys boldy. Aıbek pen Jánibek atty uldarymyz bar. Tuńǵyshymyzdy ata-ájesi baýyryna basty. Al Jánibek jolymyzdy qýyp, baletmeıster boldy. Qazir ózimmen birge akademııada sabaq beredi, ekeýmiz áriptespiz. Bos ýaqytymdy nemereme arnaýǵa tyrysamyn. Osyndaı nyǵmetti bir basyma úıip-tógip bergeni úshin Allaǵa myń da bir shúkir deımin.

– Sizdiń aýzyńyzdan ulttyq óner degen tirkesti jıi estımiz. О́tkenińizge kóz salsańyz qazaq óneri úshin istegen qandaı ónerińiz janyńyzǵa maqtanysh uıalatady?

– Eń birinshi kezekte halyq meni oryndaýshy, ıaǵnı bıshi retinde biledi. Halyq bılerin sahnaǵa qaıta ákeldim. Sebebi bir ýaqytta «qazaqta bı bolmaǵan» dep áńgime aıtqandar da ushyrasty ǵoı. Ekinshiden, ǵylymǵa qosqan azdaǵan úle­sim — bı boıynsha qazaq tilinde al­ǵashqy bolyp kandıdattyq dısserta­sııa qorǵadym. Taqyryby — «Qazaq bıiniń damý kezeńderi». «Saltanat» jáne «Altynaı» bı ujymdarynyń shy­­ǵarmashylyǵyn jan-jaqty zertte­dim. Sondaı-aq qazaq tilinde bilim alatyn bolashaq bıshiler úshin sheteldik jáne otandyq horeografııanyń tarıhy týraly oqýlyq jazdym. Jalpy, osy sala boıynsha memlekettik tildegi bir­neshe kitaptyń avtorymyn. Áıtpese bu­ǵan deıin barlyǵy orys tilinde edi. Qu­daı­ǵa shúkir, qazir shákirtterim de dok­tor­lyq dıssertasııasyn qazaq tilinde qorǵap júr. Túsine bilgenge bul — úlken jetistik.

– Úlken mektep kórgen mamansyz. Búgingi bı óneriniń mádenıetin qalaı baǵalaısyz? Kórkemdik deńgeı, jalpy izdeniske kóńilińiz tola ma?

– Suraǵyńyzdyń tórkinin túsindim. Ras, bizdiń kezimizde qazaq bıindegi eń basty másele – sahna etıkasy bolatyn. Kóılektiń ishinen shalbar, shash, etik, áshekeı bárin sahna zańdylyǵyna sú­ıe­nip kıetinbiz. Qazaq ózi jaltyraǵan dúnıelerden aýlaq bolǵan ǵoı. Ýaqy­tynda KazTO deıtinbiz (kazahskoe teatralnoe obshestvo) sonyń sheberhana­synda kıim tikkizetinbiz. Ult­tyq kıim­derimizge durys oıý salý, jel­birshekte­rin belge deıin salmaý, kamzol­dy teris jaǵynan kıip, artynan ilgek­temeý so­nyń barlyǵy úlken másele bol­dy. Sahn­a­lyq kıimder О́zaǵanyń kezinde mura­jaı qoryndaǵy ulttyq kıimderdiń úlgisi­men tigildi. Ol kisi kıimge salyna­tyn oıýlarǵa qatty kóńil bóldi. Tekemet­ke sa­lynatyn oıý bir bólek, kilemge saly­na­tyn oıý basqa dep bóletin. Kıimge de solaı. Aıaq kıim men bas kıimge salyna­tyn oıýlardyń arasy jer men kókteı. Qyz­­dar qamzoly men jigitterdiń kıimindegi ­oıýlar da ártúrli. О́zaǵańnyń kózi tirisinde úlgerip jasap ketken eń qundy dúnıesi – ol eki tomdyq ult­tyq kıim týraly kitaby der edim. Keıingi jas dızaınerler soǵan súıense bolady ǵoı. Biraq olar kóp nárseni túsinbeıtin sııaqty. Zamanǵa saı jumys isteımiz dep kóp dúnıeniń baıybyna tereńnen boılamaıdy. Sol ókinishti. Bıshiniń kıimi qozǵalǵanǵa ıkemdi, matasy taza, pishini kelisti bolýy kerek. Qazirgi ánshi­lerdiń kıip júrgen neshe túrli formadaǵy bas kıimderi, kóılekterin kórip júrmiz. Al bıge olardyń túkke de keregi joq. Sahnada júrgen ónerpazdar soǵan muqııat bolýy kerek. О́ner adamy eń áýeli sahna arqyly halyqty tárbıeleıtinin umytpasa ıgi.

– Al qazirgi bılerdiń sarynyna qan­sha­lyqty kóńilińiz tolady? Jeke bıshilerdiń ózin ashýyna ne jetispeıdi dep oılaısyz?

– Jeke bıshilerdiń ózin ashýyna kóńil, peıil, sosyn, árıne, jyly alaqan jetispeıdi, ıaǵnı olarǵa qoldaý kerek. Áıtpese myqty jeke bıshilerdi shyǵarýǵa bolady. Jalpy, qazirgi bıdiń sarynyna kóńilim tolady. Sebebi ýaqyt bir orynda turǵan joq qoı. Zaman talaby da ózgeredi. Bir ǵana qorqynysh, birin biri qaıtalap ketpese eken degen alań ǵana. Qalǵanynyń barlyǵy qalypty. Bastysy, búgingi bıde kóńil tolarlyq izdenister bar.

– Búgingi qazaq baletine qan­daı baǵa beresiz? Balettegi ulttyq ta­qy­­­ryptardyń kóterilýine qanaǵat­tanasyz ba?

– Kezinde Abaı atyndaǵy Qazaq ult­tyq akademııalyq opera jáne balet teatrynda 1970 jyldary biraz ulttyq dúnıeler sahnaǵa shyqqan edi. Sonyń ishinde «Qozy Kórpesh–Baıan Sulý», Oljas Súleımenovtiń «Qysh kitaby», «Aqsaq qulan», «Álııa», «Máńgilik alaý» sekildi ulttyq naqyshtaǵy baletter tyń sheshimmen sahnaǵa shyǵyp, ulttyq baletimizdi jańa bir beleske kóterip tastap edi. Biraq arada biraz úzilis bolyp qalǵany jáne ras. Bul «qoımaıyn» degen kertarpa pıǵyldyń kesiri emes, kerisinshe, ulttyq balet jazatyndardyń joqtyǵynan bolǵan olqylyq dep sanaımyn. Degenmen qazir ulttyq dúnıelerge jaqsy kóńil bólinip júr. Máselen, Astana balet teatry osy baǵyt boıyn­sha tyńǵylyqty is atqaryp keledi. Bıshi­lerimizdiń múmkindigi de, oryndaý tehnıkasy da tańdaı qaǵarlyqtaı. «Beıbarys sultan», «Qozy Kórpesh – Baıan Sulý», «Jýsan», «Álem» syndy baletter ózińiz aıtqan balettegi biraz olqylyqtyń ornyn toltyrǵandaı. «Astana balet» ujymy búginde ulttyq balet pen zamanaýı bıdiń tamasha sıntezin týdyryp júr. Osy oraıda aıta ketetin bir másele – bizdiń kompozıtorlar balet jazýǵa asa qulyqty emes. Al bizge, eń aldymen, balet qoımas buryn kompozıtordyń mýzykasy kerek.

Osy jaǵy qolǵa alynsa, ulttyq balet­terimiz de sahnadaǵy saltanatyn jal­ǵastyrary sózsiz.

– Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev jaqynda Ulttyq quryltaıda mádenı mura taqyrybyn kóterdi. Ulttyq bıler de osy muranyń bir bóligi ekeni sózsiz, ony saqtap, keıingi urpaqqa jetkizýde qandaı jumystar atqarylyp jatyr?

– Prezıdenttiń Ulttyq quryltaıda kótergen mádenı mura taqyryby búgin­gi kúni keń talqylanyp otyr. Qazaq hal­qynyń mádenı murasy týraly jiktep-jilik­tep aıtýǵa bolar. Sonyń ishinde bı óneri mádenı mura retinde halyqtyń bolmysyn bildiretin qundylyqtardyń biri ekeni daýsyz. Búgin biz bı mádenıetine jatqyzyp otyrǵan yqylym zamannan kele jatqan talaı bılerdiń bar ekenine zertteýshilerdiń eńbekteri arqyly kóz jetkizip otyrmyz. Horeografııa óneriniń ǵylymı aınalymǵa kesh engeni belgili. Mine, soǵan baılanysty endi-endi tarıh qoınaýyna úńile bastaǵandaımyz. Búginde erteden halyqpen birge jasasyp kele jatqan «Baqsy oıynynan» bastaý alyp, «Aıý bıi», «Qur bıi», «Býyn bıi», bertin kele «Utys bıi», «Qoıan-búrkit», «Kelinshek», «Kıiz basý», t.b. bıler keıingi urpaqqa tanys. Osy bılerdi zerttep, ǵylymı negizdemesin tabýda ǵa­lymdar aıanbaı eńbek etip keledi. Al Qazaqstan kásibı ónerinde qalyptasqan sahnalyq qazaq bıiniń «Altyn qoryn» jınaqtap, keıingi urpaqqa qaldyrýda bú­gin­gi bilim berip júrgen oqytýshylar­dyń eńbegi eren. Qazaqtyń qarlyǵash bı­shisi Shara Jıenqulovadan bastap, Áýbá­kir Ysmaılov, Dáýren Ábirov, Zaýyr­bek Raıbaev, Olga Vsevolodskaıa-Golý­shkevıch, Dılıafrýz Qııaqova, Men­taı Tileýbaev syndy aǵa býyn shyǵarmashylyǵy týyndatqan bılerdi oqyp meńgerý bilim baǵdarlamasyna enip otyr.

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken –

Nazerke JUMABAI,

«Egemen Qazaqstan»