Qaýipti qaldyqtar azaıtylady

Pavlodar oblysy qor­sha­ǵan ortany las­taı­tyn zattardyń shy­­­ǵ­­a­­ryndylary boıynsha­ eli­mi­z­­de kósh bastap tur. О́ndi­ris qaldyqtary men túrli kúl-qo­qystardyń 30 paıy­zy, ıaǵnı 730 myń tonnasy osy aımaqqa tıe­sili. Al otyn-energetıka sala­syn­daǵy bul kórsetkishterdiń úlesi tipti soraqy, 65 paıyzdan asady. Oblysta jyl saıyn kúl-qoj úıindilerinen shamamen 7,5 mln tonna paıda bolady. Statıstıkalyq derekter jer­gilikti kásiporyndar onyń shama­men jıyrmadan bir bó­li­gin ǵana óńdep otyrǵanyn ras­taı­dy. Onyń ústine jyldar boıy úıil­gen 700 mln tonna qaldyqtyń má­se­lesi de sheshil­megen.

Qaldyq mólsherin, kásip­­oryn­­dardyń qorshaǵan orta­ǵa shy­ǵaratyn zııandy zat­ta­ry­nyń kólemin qalaı azaıtýǵa bolady? Ekologııa jáne tabıǵı-re­sýrstar vıse-mınıstri Jo­mart Álıevtiń pikirinshe, qa­zir­gi ýaqytta otandyq óndiris oryn­daryn qaldyq mólsherin tómen­de­týge jeteleıtin zań normalary qoldanysqa engizile bastady.

«Pavlodar oblysyndaǵy eko­logııalyq júıege óte joǵary teh­nogendik júkteme túsip tur­ǵanyn jaqsy bilemiz. Árıne, aı­maqtyń ındýstrıaldy damý múm­kindikteri men áleýetiniń artýy óndiris qaldyqtarynyń kó­beıýine aparyp soǵyp otyr­ǵany da – túsinikti jaǵdaı. Deı­tur­ǵanmen kompanııalardy ón­diris qaldyqtaryn azaıtýǵa yntalandyratyn zań ózgeristeri bizde kezeń-kezeńimen júzege asyp jatqanyn aıtqym keledi. Zańnamaǵa sáıkes elimizdegi kásiporyndar 2025 jyldan bas­tap keshendi ekologııalyq ruq­sattarǵa kóshe bastaıdy. Ká­dimgi ekologııalyq ruqsatpen sa­lys­tyrǵanda keshendi ekolo­gııa­­lyq ruqsat emıssııalar nor­­ma­tıvterin aıqyndaý úshin ǵana berilmeıdi, sondaı-aq «eń úz­­dik qoljetimdi tehnologııa­lar­dy» engizýdi kózdeıdi. TOP-50 iri kásiporynnyń eń úzdik qol­jetimdi tehnologııa­ly keshendi eko­logııalyq ruq­satqa kóshýi jyl saıynǵy shyǵa­ryn­dylardy 900 myń tonnadan asa kólemge qys­qartady. Mundaı tehno­lo­gııa­lar engi­zil­megen jaǵ­daıda, ıaǵnı keshendi eko­logııalyq ruq­sat berilmese, shy­ǵa­ryndylar úshin tólemaqy mól­sherlemeleri 2025 jyldan bas­tap birtindep kó­teriledi. 2025–2029 jyldary ol 2 esege kóbeıse, al odan arǵy jyl­dary onyń mólsheri 4, tipti 8 esege deıin ósedi. Qorshaǵan ortany lastaǵany úshin tólem­aqy mólsherlemelerin ulǵaıtý – ke­shendi ekologııalyq ruq­satqa kóshýge jáne eń úzdik qol­jetimdi tehnologııalardy engizýge ynta­landyrýshy tetik­terdiń biri. Bul eń úzdik qol­jetimdi tehnologııalardy jań­ǵyrtýǵa jáne qorshaǵan orta men halyqtyń densaýlyǵyn saýyq­tyrýǵa áser etedi», deıdi vıse-mınıstr.

Tizimge ilingen iri kásip­oryn­darǵa tehnologııalyq qal­dyq­tardy shyǵarýdyń qatań nor­ma­tıvi qoıylady. Máselen, bir óndiris orny jyl saıyn 100 ton­na qaldyq shyǵaryp keldi de­lik. Aldaǵy 10 jylda ol bul kó­lem­di 60 tonnaǵa deıin azaı­týǵa mindetteledi. Bul rette óndiristegi tehnologııalyq jaraq­talý keshendi túrde ózge­rýi kerek. Kompanııa tehno­lo­gııalyq damý boıynsha usy­nyl­ǵan nusqalardyń birin tań­daýǵa tıis. Buryn ekologııa­ny baqylaıtyn quzyrly mekemeler kóbine murjalar men peshterge ornatylǵan súzgilerge ǵana mán beretin. Budan bylaı keshendi ekologııalyq ruqsatta kásiporyn qandaı shıkizatty, kom­mýnaldyq jeliler men elektr júıeleriniń qandaı túr­lerin tańdaǵany da mańyzdy ról oınaıdy. Saıyp kelgende ondaǵy tehnologııanyń jıyn­ty­ǵy ekologııalyq turǵy­dan mýl­tı­­plıkatıvti tıimdilik berýi kerek.

J.Álıev jalpy óńirde qor­shaǵan ortaǵa shyǵarylatyn shy­ǵa­­ryndylar kólemi birtindep aza­ıyp kele jatqanyn jetkizdi. Se­bebi Ekologııalyq kodekstiń ta­laptary ýaqyt ótken saıyn qa­tańdatyla túsip jatyr. Buǵan qo­sa tazartý men qaıta óńdeý sala­synda neǵurlym qoljetimdi teh­no­logııalardyń qoldanylýy da kór­setkishterdiń tómendeýine sep bolǵan. Jalpy, Pavlodar obly­synda ekologııalyq proble­ma­lardy sheshý boıynsha Jol kar­tasy aıasynda 33 tarmaq bel­gi­lenip, onyń 14-i búginde orynda­lyp úlgergen. О́zgesi uzaqmerzim­di­ bolǵandyqtan júzege asyrylý ús­tinde.

Pavlodar oblysy