«Estiń turaqtylyǵy» atty kartınany Ispanııanyń sýretshisi Salvador Dalı 1931 jyly salypty. Áýelde kólemi 22h33 bolatyn shaǵyn kartınany bálendeı pálsapalyq oımen bastamaǵan. Erigen irimshikti kórip, qolyna qylqalam ala salǵan kórinedi. Shyǵarmashylyq jumysqa kiriskeni sol, erip bara jatqan irimshikti synaptaı syrǵyǵan ýaqytpen salystyrǵan. Onyń sýret akademııasyna túsken kezden-aq baǵyty basqa edi. Qatarlastarynan qııaly ushqyr, oılaý qabileti ózgeshe bolypty. О́zine sabaq beretin ustazdarmen pikiri qarama-qaıshy kele bergen soń oqýdan shyǵyp, tuńǵysh ret Parıjge attanǵan. Ondaǵy maqsaty, ózine tán stıl tabý. Beıneleý ónerinde ózgeden erekshelengisi kelgenin ózi de jasyrmaǵan. Sóıtip, Pablo Pıkassomen tanysyp, sheberligin shyńdaǵan. Onymen birlese júrip, 1929 jyly daýyssyz fılm shyǵardy. Qysqametrli fılm Parıj jurtyna ǵana usynylypty. Araǵa eki jyl salyp, sıýrrealızm janryndaǵy «Estiń turaqtylyǵy» atty kartınasyn jazyp shyqqan. Kartınaǵa tereń úńilseńiz, ár detal maǵynaǵa ıe. Álbette, árkim ártúrli kórip, ózinshe oı túıetin shyǵar. Alaıda ónertanýshylardyń oı-pikiri shynaıylyqqa, naqtylyqqa jeteleıdi.
Shaǵyn kartına. Ortada shyǵarmaǵa arqaý bolǵan irimshik beınesi dersiz. Durysy, terezeniń aldynda kúnge balqyǵan irimshik. Bir jaǵynan kózge eleýsiz qarapaıym zattan sulýlyq kórgen sýretshiniń ómirge degen qushtarlyǵyn, ińkárligin baıqaýǵa bolady. Alaıda ortadaǵy noqatty sýretshi óziniń avtoportreti retinde beınelepti. Sýretke zer salsańyz, kirpikteri aıqasa uıyqtap jatqan Salvador Dalıdiń avtoportreti. Bir qarap, aq kórpeniń astynda jatyr dep te oılap qalýyńyz múmkin. Týyndydaǵy elementterdiń deni qońyr fonǵa beınelengen. Arǵy planda ǵana sheksiz teńiz aspanmen astasyp jatyr. Odan beri etegin tolqyn tepkilegen jaǵalaýdaǵy jarqabaq munartady. Ortaǵa sýretshi ózin uıqydaǵy keıipte beınelep, ústine balqyǵan saǵatty qondyrǵan. Kartınadan balqyp bara jatqan saǵattyń taǵy úsheýin kórýge bolady. Onyń biri qýraǵan aǵashtyń sostıǵan butaǵyna ilingen de, ekinshisi tómendegi tórt qyrlap oıylǵan jerde beınelengen. Onyń janynda erı qoımaǵan saǵattyń synyǵy jáne jatyr. Erekshe kartınaǵa kóz toqtatpaı óte shyǵý múmkin emes. Astar izdep, sýretshiniń jan dúnıesin aqtaryp salǵyń keledi. Qarap otyrsaq, avtordyń ǵana emes, tutas bir álemniń qubylysy kórsetilgen týyndy. Saıyp kelgende, árkim baǵasyna jete almaı júrgen – ýaqyt. Ýaqyt – ómir. Seksenniń seńgirinen asyp baryp, dúnıeden ótken Salvador Dalıdiń artynda júzdegen kartınasy, kóptegen músini qaldy. Mýltfılm janrynyń maıtalmany Ýold Dısneımen kıno salasynda da eleýli eńbek etti. Odan basqa túrli kámpıt qaǵazdarynyń dızaınyn jasady. Al shyǵarmashylyq jumystarynyń kóbi Nıý-Iorktegi óner mýzeıinde saqtalǵan. Atalǵan kartınadan basqa sıýrrealızm baǵytyndaǵy «Tús», «Otqa oranǵan jıraf», «Aqqýlardyń pil bolyp túsken beınesi» syndy kóptegen jumysy bar. Degenmen sýretshi, jazýshy Salvador Dalı ǵumyryn ónerge arnaǵanymen, «Estiń turaqtylyǵy» atty áıgili kartınasynda ózin uıqydaǵy keıipte beıneleýinde ne syr bar dersiz. Bálkim, óziniń eńbekqorlyǵyna, shyǵarmashylyǵyna kóńili tolmaǵan shyǵar. О́zin beıneleı otyryp, toqtaýy joq ómirde kópshiliktiń beıǵam jatqandyǵyn kórsetkisi keldi me? Ras, kóptegen isti erteńge qaldyratynymyz, qaldyryp júrip umyt bolyp ketetini jasyryn emes. Altyn ýaqyttyń qadirine jete almaı júrgenimiz de shyndyq. О́mirdi ótpesteı kóretinimiz bar.
Kartınaǵa qarańyzshy, anaý solǵan aǵashtyń ózimen-aq ómirdiń ólsheýli ekenin kórsetip tastaǵan. Aǵash qýraǵanymen, álemniń eshteńesi ketpeıdi. Ol oıyn anaý jatqan kók teńiz ben zeńgir aspan arqyly aıtqan. Meıli, kim bolsyn, dúnıeden ótkenimen, myna álem, myna adamdar báz-baıaǵy keıipte tirshilik ete bermek. Iá, qalaı degenmen, ýaqyt shirkin óz degenin alady. Jer barda, álem barda Salvador Dalıdiń bul kartınasy maǵynasy men qundylyǵyn joǵaltpaq emes. Endi kartınadan kózińizdi alyp, jan-jaǵyńyzǵa bir qarańyzshy, ýaqytyńyz irimshikteı balqyp bara jatqan joq pa?
