QULAQQA “QULANSAZDYŃ” ÁNI JETTI

Jambyl babanyń esimimen atalatyn aýdan­da óner dese órge umtylatyndar kóp. Osy úr­distiń jaýqazyndaı búr jarǵanyna búginde kóp­shilik kýá. Oǵan qulashyn keńge jaıǵan “Qu­lansaz” halyqtyq folklorlyq-etno­gra­fııalyq án-bı ansambli dálel bola alady. Osy ujymnyń qurylǵanyna 30 jyl tolýyna arnalǵan mereıde bul dástúrdi jáne bir tamashaladyq. Qarap otyrsaq, atalǵan aralyqta birneshe lek almasty, onyń qanshasy osy jerden qa­natyn qataıtty deseńizshi! Áýelde óner ujy­mynyń negizin kórnekti kompozıtor, osy kıeli mekenniń tól perzenti Áset Beıseýov qalaǵan bolatyn. Onyń bastapqy quramynda 28 ónerpaz jastar bolypty. Mereıli jıynǵa sol quramnyń birqatar múshesi kelip, kórermen qaýymmen jylyushyraı qaýyshty. Jambyl aýdanynyń ákimi Mahabbat Bıgeldıev jınalǵandar aldyndaǵy sózin áriden bastap, Memleket basshysynyń qoldaýymen dúnıege kelgen “Mádenı mura” baǵdarlamasyna saı júzege asyrylyp jatqan óristi jumystar barysyna toqtaldy. Aıtsa aıtqandaı-aq, osydan 30 jyl buryn óner ólkesindegi ózindik qoltańbasymen tanylǵan ujym repertýarynda halyq ánderi men kúıleri, aqyn-jyraýlar týyndylary ulttyq naqyshtaǵy jańasha órnegimen óristegen edi. Sol kezdegi ansambl quramynda shyń­dalǵandar arasynan búginde Qazaqstan Respýb­lıkasynyń eńbek sińirgen ártisteri Uljan Aınaqulovanyń, Erjan Qos­barma­qovtyń, erli-zaıypty ánshiler Bazarkúl Áji­ǵojaeva men Saǵymbek Maltabarovtyń, Altyn Álipbaevanyń, Saragúl Mashaqovanyń, Aıman-Sholpan Daýydovalardyń, Dúısebaı Shashtaıulynyń, bıshi Keńes Kerimbaevtyń esimi erekshe atalady. Olardyń aýdan, oblys qana emes, Mońǵolııa, Túrkimenstan, Reseı jurtshylyǵyn shyǵarmashylyq tabyst­a­rymen tánti etkenin búginde bireý bilse, bireý bilmeıdi. О́nerdegi osyndaı tabystary nátıjesinde atalǵan ujymnyń 1983 jyly “Halyq ansam­bli” degen abyroıly ataqqa ıe bolǵany óz aldyna zor mártebe edi. Búginde joǵarydaǵy ánshi, kúıshi, bıshi­lerdiń qataryn jas tolqyn jańǵyrtty. Osy joldy tańdap, bolashaǵyn sahnamen baı­lanystyrýǵa den qoıǵan jastar arasynan Aıym Qoǵamova, Zámzágúl Ahmetova, Aızat Qarabekova, Jánel Sembaeva, Marta Tólepbergen tárizdi talanttardyń esimi atala bastady. Búgin de olardyń sátti qadamdaryna kórermen qaýym dýyldata qol soqty. “Qulansaz” ansambliniń jurtshylyqqa usyn­ǵan eki saǵatqa jýyq konserttik baǵd­ar­lamasynyń taqyryp aıasy da keńdigimen erek­she­lendi. Sahna shymyldyǵy Tolymbek Álim­bek­ulynyń “Jarshylar tolǵaýymen” ba­s­talyp, or­kestrdiń oryndaýyndaǵy “Qa­rasaı” kúıimen jal­ǵasty. Osy jerde bir aıta ketetin jaı, jańa orkestrde dombyra, sherter, daýylpaz, shińkildek, bas sherter, asataıaq, taıtuıaq, qobyz, alt-qobyz, qyl­qobyz, shańqobyz, saz syrnaı, sybyzǵy sııaqty taza ulttyq mýzyka aspaptarynyń úniniń jańasha estilýi edi. Orkestrdiń súıemeldeýimen ótken kúzde aýdan­nyń 80 jyldyq mereıinde bas báıgeni jeńip alǵan aıtysker aqyn Aınur Tur­syn­bae­vanyń jurtshylyq aldynda oryndaǵan “Arnaýyn” Aıaýlym Sádiǵalıeva oryndasa, aqyn Rátbek Terlikbaevtyń sózine jazylǵan “Ot Ana – Otan” ánderin Marat Ábdi­qadyrov pen Bazarbaı Kárbozov tamyl­jyta shyr­qa­ǵanda, kórermen jurtshylyq aǵaıyndy Rıshat pen Músilim Abdýllınderdi eriksiz eske túsirgen. “El ishi – óner kenishi” demekshi, sonshama daýys uqsastyǵy men ándi oryndaýdaǵy ún­destik juptasyp, halyqtan óz baǵasyn aldy. Baǵdarlamada egemen elimizdiń eńsesin kó­teretin patrıottyq rýhtaǵy ánderge de ózindik oryn berilipti. “Jasyl el – Qazaqstan”, “Elge sálem”, “Uzynaǵash valsi”, “Arman qala – Taldyqorǵan”, “Kıeli meken” ánde­rinen el eń­sesin kóteretin asqaq rýh órilip turdy. Jam­byldyń “Ýgáı-aı”, Nurǵısa Tilendıevtiń “Ata tolǵaýy”, “Sarjaılaý”, Shámshi Qaldaıaqovtyń “Te­riskeı”, Súgirdiń kúıi “Bozingen”, Latıf Ha­mıdıdiń “Qazaq valsi”, Nyshan Tó­legenovtiń “Báıdibek baba”, “Domalaq ana”, О́mirbek Baıdil­daevtyń “Týǵan jer”, Kenjebek Kúmis­bekovtiń “Bıshi qaıyń”, taǵy basqa án men kúıler jurtshylyqtyń qulaq quryshyn qandyryp, oryndaý sheberligimen erek­shelendi. Sahnada oryn­daý­shylyq sheber­ligimen erek­shelengen Zámzágúl Ahmetova, Danııar Ys­qaqov, Keńes Kerim­baev, taǵy basqa óner­paz­dardyń orynda­ý­yndaǵy ánder áýezdili­gimen tánti etti. Ansambldiń rýhanı jaǵynan tolysýyna oblys ákimi Serik Úmbe­tovtiń qoldaý kór­setkenine jurtshylyq alǵysyn aıtty. “Qu­lan­sazdyń” qulpy­rýyna bıýdjetten 40 533,0 myń teńge bó­linip, ártisterge bir­neshe jańa sahnalyq kıimder, mýzykalyq aspaptar men apparatýra, stýdııa, kompıýter alynypty. Ansambl quramyndaǵy 15 adam orkestr músheleri, 12 ánshi jáne 14 bıshi bolsa, olardyń repertýarynda búgingi kúnniń ózinde otyzdan astam án men birneshe ulttyq naqyshtaǵy bıler bar eken. Igilikti isti basqaryp, ónerlilerdi top­tas­tyryp, olardyń jańa bir qyrynan jar­qyl­daýyna ansambldiń kórkemdik jetekshisi, “Daryn” memlekettik jastar syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ártisi Erjan Qosbarmaqov, rejısseri satırık aqyn Tolymbek Álimbekuly, mý­zy­kalyq jetekshisi Marat Jalbyrov, jáne taǵy basqalar tynymsyz eńbek sińiripti. Izdený men ilgerileýi aıqyndalǵan “Qulansaz” búgin tá­ýel­siz eli men jeriniń baıandy baqytyn ánge qos­ty, dostyq pen yntymaqty aıshyqtap bı bıledi. Ansambldiń mereıine oblys ákimi Serik Úmbetov qatysyp, qaı kezde de adam kóńilin kóteretin, erkin tógilgen ásem án tarıhtan jetken tolǵaýlar men symbatty yrǵaqty bı ekenine ekpin bere sóıledi, onyń tárbıelik mańyzyn da atap kórsetti. Árdaıym rýhanı baılyqpen, jan tazalyǵymen órbigen ómirdiń mándi bolatynyn ortaǵa saldy. Osylaısha ansambl quramyndaǵy ardagerlerdi Qurmet gramotalarymen marapattap, ıyqtaryna zerli shapan japty. “Qulansazdyń” áni qulaq quryshyn qan­dyrdy, ansambldiń kórikti óneri kórermen júreginde jańǵyrdy. Sóıtip, Jambyl ata­myzdyń búgingi jasampaz urpaǵy el má­denıe­tine degen erekshe janashyrlyǵyn jáne bir qyrynan tanytty. Kúmisjan BAIJAN.