Qaýipsiz orta – qoǵam kelbeti

Elimizde turmystyq zorlyq-zombylyq­tyń aldyn alý búginde ózekti máselege aınaldy. О́ıtkeni zorlyq-zombylyq bir ǵana otbasyna qatysty bolmaıdy, jal­py qoǵamnyń turaqsyzdyǵyna jáne otba­sylyq tártiptiń buzylýyna alyp keledi.

Balanyń quqyqtaryn qorǵaý, otba­syndaǵy zorlyq-zombylyqqa jol bermeý, ony boldyrmaý, balalarǵa qatygez­dikpen qaraýǵa jol bermeý júıeli túrde júzege asyrylýǵa tıis jáne osy máseleni zańnamalyq turǵydan retteý, onyń ishinde quqyq buzýshylyqtyń jekelegen túrlerine jaýaptylyqty qatańdatý – munyń bárine negiz bolýy kerek.

Eldegi kez kelgen adam ózin qaýipsiz sezinýge tıis. Biraq qazir keıbir adamdar úshin óz úıi qysym kórsetý, adamı qadir-qasıetin qorlaý, óziniń quqyqtary men bostandyqtaryn shekteý ornyna aınalyp otyr. Turmystyq zorlyq-zombylyq jaǵ­daıynda kóbinese áıelder, balalar jáne egde jastaǵylar, agressordyń nemese já­bir­lenýshiniń birge turatyn ata-analary zardap shegedi.

Statıstıka boıynsha elimizde otba­sylyq-turmystyq salada jylyna orta eseppen shamamen 1000-ǵa jýyq qyl­mystyq quqyq buzýshylyq tirkeledi, olardyń 20%-y aýyr zardaptarǵa, sonyń ishinde adam ólimine ákeledi. Kúni keshe qabyldanyp, qoǵamda silkinis týdyryp jatqan zańdar mine, osy áıelder men balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyqtyń profılaktıkasyna, aldyn alýǵa baǵyttalǵan. Endi ony qoldaıtyn, oryndalýyn qamtamasyz etetin sharalar qaýyrt qolǵa alynýy qajet.

Zańnamalyq ózgerister men tolyq­ty­rýlar áıelder men balalarǵa qa­tys­ty zor­lyq-zombylyq kórsetýdiń kez kelgen túrleri úshin, sondaı-aq otbasylyq-turmystyq qatynastar salasyndaǵy quqyq buzýshylyqtar úshin jaýaptylyqty qa­tańdatý arqyly olardy zorlyq-zomby­lyqtyń kez kelgen kórinisterinen qorǵaý tetik­terin iske asyrýǵa arnalǵan.

Zańda qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan aza­mattarǵa kómek kórsetý úshin Otba­syn qoldaýdyń biryńǵaı ortalyqtary men Baılanys ortalyǵynyń qyzmetin quqyqtyq reglamentteý usynylady. Mundaı júıeniń úılesimdi jumysy áıelder men balalarǵa qatysty zańsyz áreketterdiń teris saldaryn boldyrmaı, azamattarǵa jedel quqyqtyq, psıhologııalyq jáne konsýltasııalyq kómek kórsetýge múmkindik beredi.

Joǵaryda atalǵan ortalyqtar ómirde qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan adamdarǵa memlekettiń ýaqtyly kómek kórsetýiniń tıimdi quraly, sondaı-aq osy saladaǵy eń ótkir problemalardy monıtorıngileýdiń derekkózi bolady. Búginde elimizde áıelder men balalardyń quqyq­ta­ryn qorǵaýdyń keshendi sharalary qa­byl­danyp jatyr. BUU-nyń Áıelderge qa­tys­ty kemsitýshiliktiń barlyq túrin joıý týraly konvensııasyna, Beıjiń deklarasııasyna qosyla otyryp, Qazaqstan áıelderdiń quqyqtaryn saqtaý jáne qorǵaý kepildikterin rastady. Áriptesterimizdiń osyndaı bastamalaryn qoldaı otyryp, biz qoǵamda áıelder men balalarǵa qa­tys­ty zorlyq-zombylyqqa tózbeýshilik máde­nıe­tin qalyptastyrýdy bekittik.

Depýtattar usynǵan zańnamalyq bas­tamalar memlekettiń áıelder men bala­lardyń ómiri úshin laıyqty jaǵdaılardy qamtamasyz etý salasyndaǵy qyzmetine oń yqpal etetin bolady.

Murat ÁBENOV,

Májilis depýtaty