Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Ulttyq banktiń altyn-valıýta rezervterin paıdalanýǵa qatysty kózqarasyn qaıta qaraǵany ótken jyly belgili bolǵan. Endi ol óz ıntervensııalarynda Ulttyq qordan bıýdjet tapshylyǵyn qarjylandyrýǵa ketetin shyǵyndardy esepke alady. Bas banktiń jańa valıýtalyq ıntervensııa tetigi qalaı jumys isteıdi? Ol teńgemizdi nyǵaıtýǵa qanshalyqty kómektesedi jáne eldiń qalǵan rezervi qansha ýaqytqa jetýi múmkin?
Sarapshylar bıýdjettegi oıyn erejesi ekonomıkamyzdyń munaı baǵasyna táýeldiligin retteý úshin oılap tabylǵanyn, baǵanyń qubylýyna baılanysty oıyn erejesi de ózgerip turatynyn aıtady. Bul jaǵdaı qolaıly ýaqytta Ulttyq qordy qorlandyryp alýǵa, al tapshylyq kezde artyǵyraq shyǵyn shyǵarýǵa múmkindik beredi. Qarjy mınıstrligi aı saıyn bıýdjetke túsetin naqty kiristerdi baǵalaıdy, kiris jospardan tómen bolsa, onda jetispeýshilik mólsheri jarııalanyp, Ulttyq qordan dollar ne teńgeni satady. Satýdan túsken qarajat bıýdjet shyǵyndaryna jiberiledi.
Bul jaǵdaı valıýta baǵamynyń qubylmalylyǵyn tómendetýi kerek. Eksporttaýshylar az tabys alǵan kezde ishki naryqta shetel valıýtasynyń tapshylyǵy baıqalady, bul teńgeniń álsireýine ákeledi. Dollardyń ornyna altyn satý tapshylyqtyń ornyn toltyrady. Teńgeniń kúsheıip ketýine jol berýge bolmaıdy degen qatyp qalǵan qaǵıda 2023 jyly buzyldy. Endi ishki naryq teńgeniń kúsh alyp ketýinen de, tym qatty álsirep ketýinen de qoryqpaıdy. Naýryz aıynyń sońynda teńge baǵamy 0,9%-ǵa nyǵaıdy. Qazaqstan qor bırjasynda bir aıda ortasha kúndik saýda kólemi 187-den 225 mln dollarǵa ósti, saýdanyń jalpy kólemi 3,8 mlrd dollar qurady. BJZQ zeınetaqy aktıvteriniń valıýtalyq úlesin 30% deńgeıinde ustap turý úshin Ulttyq bank naýryz aıynda bırjalyq saýda-sattyqta 500 mln dollardy nemese naryqtyń jalpy kóleminiń shamamen 13%-yn satyp aldy.
«Ulttyq bank Ulttyq qordyń qarajatymen operasııa júrgizý kezinde naryqtyń beıtarap qaǵıdatyn saqtaıdy. Bul shetel valıýtasyn udaıy jáne birkelki satýdy bildiredi. Atalǵan tájirıbe Ulttyq qordaǵy operasııalardyń valıýta naryǵyna áserin barynsha azaıtýǵa múmkindik beredi», dep habarlady bas bank.
Ulttyq bank ashyqtyq qaǵıdaty aıasynda valıýta naryǵynda júrgiziletin barlyq operasııa týraly aqparatty tolyq ashyp kórsetedi. Qysqamerzimdi perspektıvada teńgeniń dınamıkasy naryqqa qatysýshylardyń kútýlerine, toqsandyq salyq tólemderine, álemdik naryqtaǵy ahýalǵa jáne geosaıası jaǵdaıdyń ózgerýine baılanysty túrlenedi.
Ekonomıst Andreı Chebotarevtiń pikirinshe, sáýirde teńge turaqty kúıinde qalýy, múmkin odan da nyǵaıýy múmkin. Bul Ulttyq qordan bıýdjetke túsetin transfertterdiń ulǵaıýymen baılanysty.
«Teńge nyǵaıyp jatyr. Sáýirde Ulttyq qordan bıýdjetke aýdarylatyn transfertterdiń ulǵaıýyna baılanysty tól valıýta dál sondaı kúshti nemese odan da kúshtirek bolýy ábden múmkin», deıdi sarapshy.
Alpari sarapshysy Anna Bodrovanyń aıtýynsha, naýryzdyń sońǵy aptasynda álemdik kapıtal naryqtaryndaǵy táýekelge qatysty oń kózqaras, munaı baǵasynyń qymbattaýy jáne ishki naryqta valıýtanyń turaqty usynysy teńge baǵamyna qoldaý kórsetti. Teńgeniń dollarǵa shaqqandaǵy baǵamy qaıtadan oń aımaqta. Álemdik munaı naryǵynda ósim baıqalady – Brent markaly munaı barreli 89,53 dollarǵa kóterildi. Naýryzda elimizde iskerlik belsendiliktiń artýy da – el ekonomıkasy úshin ońdy belgi. О́tken aptada dollar baǵamy – 445-450 teńge, eýro – 480-485 teńge, rýbl – 4,80-4,95 teńge, ıýan 61-63 teńge aralyǵynda bolady dep boljanyp otyr. Demek sáýirde teńgege tónip turǵan qaýip joq.
