MÁMS máselesi Memleket basshysynyń qatań baqylaýynda. Birshama ýaqyt buryn ol Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda medısınalyq saqtandyrý júıesin odan ári jetildirý qajettigin atap ótkeni málim.
Rasynda, qazir MÁMS júıesine qatysty másele az emes. «Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory» AQ oblystyq fılıalynyń dırektory Lázzat Álimova keltirgen derekke júginsek, ótken jyldyń sońyndaǵy kórsetkishpen salystyra qaraǵanda mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesine tirkelmegen turǵyndardyń sany osy jyldyń naýryz aıynda birshama azaıǵan. Áıtse de júıege tirkelmegenderdiń qarasy 200 myńnan asyp jyǵylady. Bul respýblıka boıynsha tómen kórsetkishterdiń sanatyna jatady eken.
«29 naýryzdaǵy málimetke zer salsaq, bes aı kóleminde aqparattyq-túsindirý jumystaryn júrgizýdiń nátıjesinde 38 234 adam saqtandyrý tólemin ótegen. Jalpy óńir boıynsha saqtandyrylmaǵan tulǵalardyń sany 212 453 tulǵaǵa azaıǵan», deıdi oblys ákimdigi densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Janar Ospanova.
Basqarma basshysy keltirgen derekke súıensek, halyq sany kóp bolǵandyqtan, mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesine qosylmaǵan azamattardyń sany Taraz qalasynda aıtarlyqtaı kóp. О́tken jyl sońyndaǵy kórsetkishpen salystyrǵanda 13 160 adamǵa azaıǵanymen, jalpy kórsetkish boıynsha 69 myńnan asa azamat júıe boıynsha saqtandyrylmapty. О́ńirdiń qaı aýdanynda bolsyn, mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesine qosylmaǵan azamattar sany jetkilikti. Olardyń qatarynda bilim berý, ishki ister bólimderi, balabaqshalardyń qyzmetkerleri de barshylyq.
«Táýelsiz MÁMS tólemin jasaıtyn tulǵalarǵa toqtalar bolsaq, aqparattandyrý jumystary kezinde olardyń sany az ekeni baıqaldy. Tólem jasaýdan bas tartqandardyń ortaq máselesi – jumyssyzdyq. Taǵy bir azamattardyń MÁMS tólemderin jasaı almaýyna sebep – halyq turmysynyń tómendigi. Orta eseppen alar bolsaq, bir otbasynyń asyraýshysynyń tapqan tabysy kommýnaldyq tólemderdi esepke almaǵanda otbasynyń azyq-túlik, dári-dármek, basqa da qajettilikterinen artylmaıtynyn aıtyp otyr. Saqtandyrý mártebesi shyǵý úshin MÁMS tólemderin 12 aıǵa tóleýge bolatynyn eskersek, birqatar azamat medısınalyq uıymǵa medısınalyq kómekke júgingende ǵana tólem jasaýdy jón kóredi. Turaqty jumyspen qamtylǵan, alaıda saqtandyrý tólemderi jasalmaǵan tulǵalar sany – 4 161. Bul toptaǵy azamattardyń basym bóligi mektepterde eńbek etse, bala-baqsha men ishki ister bólimderinde jumys isteıtinder de barshylyq. Atalǵan mekemelerdiń esep bólimderi durys aýdarym jasamaǵandyqtan, qazirgi tańda bul tulǵalarda «saqtandyrylmaǵan» mártebesi shyǵyp tur», deıdi J.Ospanova.
Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesine joǵaryda aıtqanymyzdaı, Memleket basshysynyń ózi aıryqsha nazar aýdaryp otyrǵany belgili. Alaıda óńirdegi jumys deńgeıi kóńil kónshitpeı tur. Statıstıkalyq derekke kóz júgirtsek, Jambyl oblysy kósh sońyndaǵy óńirlerdiń qatarynda eken. Árıne, statıstıka apta saıyn jańartylyp turatyny anyq. Bálkim kórsetkish te ár jeti kún saıyn azdap túzele jatar. Alaıda keıingi málimetterge qarap otyryp, óńir halqynyń mindetti áleýmettik medısınalyq jarna tóleýge, júıege tirkelýge degen qulshynysy jaqyn kúnderi qatty artyp ketedi degenge sený qıyn. Soǵan qaraǵanda Jambyl oblysy aldaǵy birneshe aıda ondyqtyń da qataryna enbeıtin sekildi.
Jergilikti atqarýshy bılik aýdandar men Taraz qalasynda halyqty mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesine tartý boıynsha atqarylatyn jumys qarqynyn arttyrýǵa nıettenip otyr. Tipti óńir basshysy E.Qarashókeev jumysqa ornalassa da medısınalyq saqtandyrý júıesinde saqtandyrylmaǵan azamattarǵa túsindirý jumystaryn kúsheıtý, sol arqyly «Sıfrlyq otbasy kartasy» aqparatyna monıtorıng júrgizý, jumysy joqtardy jumysqa ornalastyrý sharalaryn jandandyrý arqyly kórsetkishti retteýge den qoıýdy jaýapty mamandarǵa tapsyrǵan. Nátıjesi qandaı bolatynyn ýaqyt kórseter. Ázirge jaǵdaı máz emes.
Jambyl oblysy
