Eshten kesh jaqsy

Osylaısha, jazýshy teorııalyq tanymyn ábden bekitip alǵannan keıin velosıpedke bir-aq otyrady. Zaman­dastarynyń aıtýynsha, densaýlyǵy áli de tyń qalamger jańa kólikti birden meńgerip alǵan.

Bastapqyda Máskeý Manejinde velosıped aıdap júrgen alańsyz aqsaqal – «Soǵys jáne beıbitshiliktiń» avtory ekenine kópshiliktiń kózi birden úırene qoımapty. Ol túgili Manej alańynyń kúzetshisi «munda graftar ǵana serýendeı alady» dep velosıpedshi Tolstoıǵa ruqsat bermeı qoıypty. «Osyǵan (velosıpedke) qandaı kúsh tartyp turǵanyna tańǵalamyn... Baıqaımyn, bala sııaqty bolyp baramyn. Qýanysh syılaıtyn áreketpen aınalyssam, «men týraly ne oılaıdy?» degen oıdy múlde umytyp ketemin», – deıdi ol 1895 jyly 25 sáýirde jazylǵan kúndeliginde.

Iá, qalamgerdiń zamandastary Tol­stoıdyń velosıpedke sondaı súıis­penshi­likpen qaraǵanyn jetkizedi. «...Quddy kishkentaı bala óz oıynshyǵyn jaqsy kórgenindeı, Tolstoı da velosıpedten túspeıtin boldy», – deıdi olar tańdanyspen. Jazýshynyń ózi «Meniń basymnan kúlkili jaǵdaılar ótip jatyr. Aldymdaǵy kedergini elestetsem boldy, soǵan mindetti túrde soǵylǵym kelip mazam ketedi. Aqyry degenime jetpeı qoımaımyn», – deıdi qyzy Tatıanaǵa jazǵan hatynda. Bul áńgime Máskeý Manejinde velosıped úırenip júrgen basqa bir hanymǵa qatysty jazyl­ǵan edi: «Onyń shlıapasynda kóz súıin­direr ádemi qaýyrsyn bar edi. Taǵy bir qarap qalǵanym sol edi, dóń­gelegimniń solaı qaraı júıtkip bara jat­qanyn baıqadym. Hanym bolsa aıqaıǵa basyp, menen burylyp ket­pekshi. Biraq amal ne? Velosıpedten sekirip túspekshi edim, ol áreketim sátsiz bolyp, hanymdy bir-aq qulattym», – dep eske alady Tolstoı. Osy oqıǵadan keıin jazýshy Manejge hanymdar se­rýen­demeıtin ýaqytta ǵana barýǵa ty­rysqan eken.

Velosıpedke áýestengeni sonsha jazýshy keıde túni-boıy damyl tappaıdy. «Túnde tórt-aq saǵat uıyqtadym. Velosıpedpen júrip ábden sharshap qalyppyn», – deıdi ol 1895 jyldyń 15 mamyrynda jazǵan kúndeliginde.

Lev Tolstoıdyń bul salada jetistik­ke jetkeni sondaı, ol Máskeýdegi velo­sı­pedshiler odaǵyna múshe bolyp qabyl­danady. Al 1896 jyly qalalyq ákimshilik oǵan júrgizýshi kýáligin tabys etedi. Kez kelgen jańa dúnıeni bastaý – eshqashan da kesh emes. Shet tilin úırený, saıahatqa shyǵý, jańa mamandyq ıesi ataný nemese qarapaıym Tolstoı sekildi júrgizýshi kýáligin alý, barlyǵy da sizdiń táýekelińizdi qajet etip turǵan armandar.