Eńbek kóshi-qony jumyssyzdyqpen kúreske keri áserin tıgizbeıdi

Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý vıse-mınıstri Svetlana Jaqypova EAEO qatysýshy memleketterde jumys kúshiniń qozǵalysyn retteıtin zańnamalyq normalar jáne eńbek kóshi-qonyna beriletin kepildikter týraly baıandady. «Aǵymdaǵy jyldyń alǵashqy kúninen bastap Eýrazııalyq ekono­mıkalyq odaq sharty kúshine enip, jumys isteı bastaǵany belgili. Osy rette eldegi eńbek naryǵyn retteý máselesi qalaı bolady desek, bul rette biz EAEO múshe-memleketterdiń maquldaýymen qabyldanǵan negizgi shartqa súıene otyryp áreket etemiz. Atap aıtqanda, eńbek mıgranttarynyń quqyǵyn jan-jaqty qorǵaý, eńbek qaýipsizdigi men keleńsiz jaǵdaılardan saqtandyrylýy, mindetti zeınetaqy aýdarymdarynyń durys tólenýin qadaǵalap, retteýde atalǵan shart qaýqarly dep aıta alamyz», dedi vıse-mınıstr. Onyń aıtýynsha, EAEO elderi arasynda keıbir arnaıy salalar ǵana bolmasa, kóptegen salalarda mamandar dıplomy múshe-memleketter arasynda tolyq moıyndalatyn kórinedi. «Mundaı áreketter EAEO aıasyn­daǵy eńbek naryǵyn retteýde óz tıim­di­ligin kórsetetindigi aıqyn», dedi Svet­lana Qabykenqyzy. Atap óter bolsaq, sharttyń «Eń­bek kóshi-qony» degen taraýynda bar­lyq jaǵdaılar jazylǵan. Máselen, onda jumysqa ornalasqan memleket aýmaǵynda eńbekkerdiń jáne onyń otbasy músheleriniń ýaqytsha mekendeýi jumys berýshimen jáne jumys alýshymen jasalǵan eńbek jáne azamattyq-quqyqtyq shart qoldanysynyń merzimimen belgilenedi delingen. Mezgilinen buryn sharttyń buzylýy jaǵdaıynda kelgen kúnine 90 táýlik ótkennen keıin eńbekker-mıgrant jumysqa ornalasqan memleket aýmaǵynan shyqpaı-aq 15 kún ishinde jańa eńbek jáne azamattyq-quqyqtyq shart jasaýǵa quqyǵy bar. Sondaı-aq, ishki eńbek naryǵyn qorǵaý maqsatynda elder belgilegen jumysqa ruqsat alý rásimderi alynyp tastalǵan. Kelisimshart eńbekker-mıgrant­taryn jáne olardyń otbasy múshelerin jumysqa ornalasqan memleket aýma­ǵyna kirgen kúninen bastap 30 táýlik ishinde tirkeýden bosatady. Basqa memleket aýmaǵyna kirgenine 30 táýlikten asqan jaǵdaıda kelgen memlekettiń zańnamasyna sáıkes tirkelýge mindetti. Sondaı-aq, baspasóz máslıhatynda eńbekker-mıgranttardy áleýmettik qamsyzdandyrý jumysqa ornalasqan memlekettiń zańnamasyna saı iske asyrylatyny, sonymen qatar, 2015 jylǵy 1 qańtardan bastap jumys isteıtin azamattardyń eńbek ótili áleýmettik qamsyzdandyrý maqsatynda jalpy eńbek ótiline qosylatyny aıtyldy. Eńbekker men onyń otbasy múshe­lerin zeınetaqymen qamtamasyz etý turaqty turatyn memlekettiń zań­na­masyna, sondaı-aq, uıymǵa múshe-memleketter arasyndaǵy jekelengen halyqaralyq kelisimsharttarǵa saı retteledi. Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq odaq Keńesiniń 2014 jylǵy 12 qarashadaǵy sheshimimen «Zeınet­aqymen qamtamasyz etý salasyn­daǵy yntymaqtastyq týraly halyq­aralyq kelisimshart jobasynyń tujyrym­damasy» maquldanyp, atalǵan qujat jobasyn ázirleý jumystary júrgizilýde. Eńbekker-mıgranttar men olardyń otbasy músheleri jedel medısınalyq kómek jáne ózge de medısınalyq járdem alýǵa quqyly. Jumys isteıtin memleket aýmaǵynda eńbekker-mıg­rantpen birge turatyn balalary sol eldiń zańnamasyna sáıkes mektepke deıingi mekemelerge barýǵa quqyly. Derekterge súıensek, 2014 jy­ly shetelderden jumys kúshin tartýǵa kvota kólemi respýblıkanyń ekono­mı­kalyq belsendi turǵynyna shaqqanda 0,7 paıyz kóleminde belgilengen edi. 2014 jylǵy 1 jeltoqsandaǵy jaǵdaı boıynsha jergilikti atqarýshy organdar sheshimimen Qazaqstan aýmaǵynda 29 462 shetel azamaty eńbek etken. Shetelderden jumys kúshin tartqan jumys berýshiler sany 2 577 bolypty. Negizinde Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrligi EAEO elderinen Qazaqstanǵa jumys kúshiniń kóptep aǵylýyn boljap otyrǵan joq. Máselen, 2014 jyly Qazaqstanǵa Reseı­den – 7 990 adam, Belarýsten – 560, al Armenııadan 260 adam jumys isteý­ge keldi. «Bizdiń boljamymyzǵa súıensek, bul elderden jumys kúshiniń aǵylýy joǵa­ryda atalǵan kórsetkish deńgeıinde bolady. Sheteldik jumys kúshiniń aǵylýy boıynsha qazaqstandyq rynok úshin táýekeldi baıqap otyrǵan joqpyz», dedi S.Jaqypova. Bastysy, elimizdegi «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdar­lamasyna shetel azamattary qatys­paıdy. Sondaı-aq, sheteldik jumys kúshiniń shamadan tys kóbeıip ketýine de memleket jol bermek emes. Árbir memleket óz eńbek naryǵyn rettep, aldy­men óz azamattarynyń jumyspen qamty­lýyn qadaǵalamaq. Sol sebepti de, mınıstrlik bul kelisimsharttyń eldegi jumyssyzdyqpen kúres sharalaryna keri áseri bolmaıdy dep sendirýde. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan».