Amerıkalyq ǵalymdar qysqa merzimde turǵyn úı salýǵa múmkindik beretin úsh ólshemdi prınter jasady. Bul týraly Men ýnıversıtetiniń saıtynda habarlanǵan. О́nerkásiptik prınter «Bolashaq fabrıkasy 1.0» dep ataldy. Ol uzyndyǵy 30 metr, eni 10 metr jáne bıiktigi 5,5 metrge deıingi nysan basyp shyǵara alady. Mashınanyń ónimdiligi saǵatyna 227 kılogramǵa deıin daıyn materıaldy quraıdy. Ǵalymdar birqabatty shaǵyn úıdi prınter shamamen 80 saǵatta turǵyza alatynyn aıtty. Prınter salatyn úılerdiń materıaldary qaıta óńdeýge jaramdy. Ol tabıǵı materıaldardan jasaǵandy qup kóredi.
Volan-de-Mort
Ǵalymdar biregeı tirshilik ıesin taýyp, oǵan erekshe ataý berdi.
Jándiktiń jańa túri Aýstralııada, Pılbara aımaǵynda tabyldy. Ǵalymdar ony «Garrı Potter» keıipkeriniń esimimen atady. Bul tirshilik ıesi – jer astynda ómir súretin qumyrsqalardyń jańa túri. Garrı Potterdegi sıqyrshy Volan-de-Mortqa uqsaǵannan keıin sonyń esimimen ataldy.
Ol Aýstralııanyń soltústik-batysyndaǵy qurǵaq Pılbara aımaǵynda jer astynda ómir súretin janýarlardy qujattaýǵa baǵyttalǵan ekologııalyq zertteý kezinde tabyldy. Tereńdigi 25 metr bolatyn uńǵymada qumyrsqalardyń tańǵalarlyq jańa túriniń tek eki úlgisi kóringen. Jándikterdiń jumbaq túriniń sıpattamasyn Mark Vong pen Djeın Makreı jarııalady. Eske sala keteıik, álemde qumyrsqalardyń 14 myńnan astam túri bar, biraq tek 60-qa jýyǵy jumbaq «leptanilla» tuqymdasyna jatady.
60 jylǵy qupııa
Norvegııalyq azamat bala kezinde ejelgi qazynalardy taýyp alyp, 60 jyl boıy eshkimge aıtpaǵan.
67 jastaǵy norvegııalyq Iаn Gýnnar Fýgelsnes arheologterge 1964 jyldan beri saqtaǵan jáne eshkimge kórsetpegen ejelgi artefaktilerdi tapsyrdy. Bul týraly «Miami Herald» basylymy habarlady. Bala kezinde Fýgelsnes pen onyń aǵasy qazyna izdep, oınaǵan. Shirkeýge baryp, ǵımarattyń astyna kirip, balshyq astynan kóne monetalardy, toǵyz ıneni, úsh metall zatty jáne monshaq tapqan. Ony eshkimge aıtpaǵan, kórsetpegen, mán bermegen, tyǵyp qoıǵan. Aqyrynda shirkeýdiń janynda arheologııalyq qazba jumystary bastalǵan kezde ǵana esine túsirgen. 60 jyldan keıin ǵana zattardy mamandarǵa kórsetip, barlyq artefaktilerdi murajaıǵa zertteý úshin jiberdi. Balalar shirkeýdiń astynan qazǵan 14 monetanyń kúmisten jasalǵany anyqtaldy. Olardyń kópshiligi XIV ǵasyrdyń birinshi jartysyna tıesili. Al ıneler 700 jyl buryn jasalǵan bop shyqty.
