ASTANANYŃ MEDISINALYQ KLASTERI

ELBASYNYŃ BASTAMASYMEN JÚZEGE ASQAN BALAMASYZ BAǴDARLAMA Elbasy Nursultan Nazarbaev elimizdiń densaýlyq salasyn zamanaýı ozyq teh­no­lo­gııalarmen qarýlanǵan, joǵary órkenıet ta­lap­taryna saı sapaly qyzmet kórsetetin deń­geıge kóterý maqsatynda balamasyz bas­tamalar kóterip, shynaıy reformatorlyq min­detterdi júzege asyrdy. Bul oraıda Memleket basshysynyń tikeleı bas­ta­ma­symen qolǵa alynyp, “Astana qalasynyń medısınalyq klasteri” baǵdarlamasy bo­ıyn­sha júzege asyrylǵan ulttyq medısınalyq keshendi erekshe atap ótken jón. Osy keshen negizinde Úkimet qaýlysymen “Ulttyq medı­sı­nalyq holdıng” qurylyp, oǵan klaster qu­ramyndaǵy klınıkalardyń jumysyn basqarý mindeti tapsyrylǵan bolatyn. Biz halyq suranysy men urpaq múddesi jolynda tyń bastamalarǵa uıytqy bolyp otyrǵan osy medısınalyq klaster jumysymen keńinen ta­nysý maqsatynda “Ulttyq medısına holdıngi” AQ basqarmasynyń tóraǵasy Eljan BIRTANOVTY áńgimege tartqan edik. MAQSAT MÁRESI – HALYQARALYQ STANDARTTAR – Eljan Amantaıuly, el múd­desin bárinen bıik qoıatyn Elba­sy­nyń bastamasymen As­ta­nada búgingi zamannyń ozyq teh­no­lo­gııalarymen jabdyq­talǵan sapaly klınıkalar kesheni salynyp, keshenge qarasty klınıkalarda halyq­ara­lyq sapa standarttaryn jáne basqarýdyń bızneske baǵyttalǵan jańa júıelerin engizý mindeti holdıngke júk­telgen bolatyn. Osyǵan baı­lanysty klınıkalar júıesin basqarýdy oń­taılandyrý jáne qyzmet sapasyn kóterý maqsatynda qandaı sharalar atqarylyp jatyr? – Ulttyq medısınalyq holdıngtiń qurylǵanyna 2 jyl boldy. Respýblıka densaýlyq saqtaý júıesiniń quramdas bir bóligi bola otyryp, holdıng elordada salynǵan 6 ınno­vasııa­lyq medısına meke­me­lerin basqarady. Atap aıt­qan­da, holdıng quramynda Neıro­hırýrgııalyq ǵylymı ortalyq, Dıagnostıkalyq orta­lyq, Ana men bala ulttyq ǵylymı ortalyǵy, Respýb­lı­kalyq ba­la­lardy saýyqtyrý orta­lyǵy, Respýblıkalyq je­del medı­sınalyq járdem ǵy­lymı ortalyǵy jáne Astana me­dısınalyq akademııasy ju­mys isteıdi. Ústimizdegi jyly taǵy bir iri klınıka – Ulttyq kar­dıologııalyq ortalyq paı­dalanýǵa beriledi. Sońǵy jyldary elimizdiń densaýlyq saqtaý salasyna túbegeıli reformalar jasaldy. Memleket basshysynyń tap­syr­masymen Úkimet jyl saıyn bul salaǵa bólinetin qarjy kólemin de ulǵaıtyp keledi. Máselen, sońǵy 5 jyl ishinde elimizdiń densaýlyq saqtaý salasyna bólinetin qarjy 4 ese kóbeıtildi. Negizinen memleket tarapynan bólinetin bul qomaqty qarjy osy zamanǵy jańa medısınalyq mekemeler salý jáne olardy ozyq teh­nologııa jáne qural-jab­dyq­tarmen jaraqtandyrýǵa jum­salýda. Árıne, endi jum­salǵan osy qarjynyń tıimdilik beretin kezi de keldi. Bıyldan bastap elimizde Biryńǵaı ult­tyq densaýlyq saqtaý júıesi engizile bastady. Osy shara­lardyń barlyǵynyń túpki maqsaty – halyqqa medısı­nalyq qyzmet kórsetý sapasyn halyqaralyq standarttarǵa saı joǵary deńgeıge kóterý bolyp tabylady. Bul tek holdıngtiń ǵana emes, búkil densaýlyq saqtaý salasynyń aldynda turǵan basty mindet. Elbasynyń Astana medısı­na­lyq klasterin qurýdaǵy kókeıkesti maqsaty – dúnıe júzinde ómirge engizilip jatqan eń jańa, eń ozyq tehno­lo­gııalardy elimizge ákelip, el azamattarynyń ıgiligine jaratý bolatyn. Memleket basshy­sy­nyń alǵa qoıǵan osy min­detterin oryndaý jolynda hol­dıng barlyq qyzmetin sony izde­nister men tyń zertteýler ná­tıjesinde júzege asyryp jatyr. – Is tetigin sheshetin bilikti kadr demekshi, holdıng aıasynda bilimdi de bilikti kadrlar daıarlaý jaıy qalaı? – Iá, qazirgi tańda Elbasy júktegen mindetterdi sheshý úshin eń birinshi kezekte, me­dı­sınalyq kadrlardyń bilimi men iskerligin arttyrý má­selesi tur. Biz osy mindet údesinen shyǵý úshin holdıng aıasynda úzdiksiz kásibı bilimdi jetildirý degen arnaıy baǵdarlama jasadyq. Sol baǵdarlama boıynsha jyl saıyn klınıkalarda kóptegen sheberlik-klastar ótkizip tura­myz. Máselen, qazir Ana men bala ulttyq ǵylymı orta­ly­ǵynda Fransııadan kelgen tájirıbeli hırýrg-akýsher-gı­ne­kolog jergilikti maman­dar­dyń biliktiligin jetildirý maq­satynda dáris ótkizip jatyr. Bul sheberlik-klastarǵa tek holdıng mamandary ǵana emes, sonymen birge elimizdiń barlyq óńirlerinen dárigerler shaqy­rylyp, tájirıbe almasady. Qazir Astana qalasynda ǵana emes, elimizdiń barlyq óńirlerindegi medısına mekemeleri osy zaman­ǵy ozyq tehnıkalarmen jab­dyq­talýda. Sol medısınalyq jab­dyqtarmen jumys isteıtin jer­gi­likti mamandardyń iskerligin art­tyrý maqsatynda holdıng klı­nı­kalarynda turaqty túrde oqý kýrs­tary ótkizilip turady. Ulttyq medısınalyq holdıng mekemeleri elimizdiń basqa medı­sı­nalyq mekemelerine qaraǵanda bir saty joǵary tur. Sondyqtan bul klınıkalardy elimizdiń basqa medısınalyq mekemelerine úlgi re­tinde, mamandardyń bilimin je­til­dirý ortalyǵy retinde paıdalaný oryndy dep sanaımyn. Bizdiń holdıng quramyndaǵy medı­sı­na­lyq akademııaǵa elimizdiń barlyq óńirlerinen bilimin jetildirý úshin mamandar keledi. Qazir biz klınıka bazasynda rezıdentýra ótkizýdi tá­jirıbege engizdik. Máselen, buryn mamandar medısınalyq oqý oryn­daryna kelip, 2 jyl klınıkalyq ordınatýradan ótetin. Endi biz holdıng bazasynda mamandardy 2-3 jyl rezıdentýradan ótkizemiz. Iаǵnı, medısınalyq ınstıtýtty bitirgen maman jalpy praktıkalyq dáriger bolsa, endi bir salada tereń maman­danyp, bilimi men tájirı­be­sin jetildiredi. Muny halyqaralyq standart boıynsha rezıdentýra dep ataıdy. Qazir Neırohırýrgııalyq ǵylymı ortalyqta 20 qazaqstandyq mamandar rezıdentýradan ótip jatyr. 2-3 jyl biliktiligin art­tyr­ǵannan keıin olar ózderin jibergen óńirlerge baryp, osy ortalyqta qandaı operasııalar jasalatyn bolsa, jergilikti jerde sondaı operasııalar jasaıtyn bolady. – Holdıngke qarasty klını­ka­larda aýrýhanalyq basqarýdyń ha­lyq­aralyq standarttary tájirı­bege engi­zilip jatqanyn bil­emiz. Osy oraıda “Aý­rýhanalyq basqarý jú­ıesin je­til­dirý” baǵdarla­ma­sy­nyń barysy qalaı? – Holdıngtiń búgingi tańda is júzine asyryp jatqan taǵy bir bas­ty mindeti – ákimshilik mened­j­ment­ti tájirıbege engizip, odan ári damytý bolyp tabylady. Bul rette AQSh-tyń jáne Batys Eýropanyń jetekshi akademııalyq ortalyq­ta­rynyń tájirıbeleri keńinen tar­tylady. Máselen, bizdiń elimizdegi aýrýhanalar men emhanalardyń 90 paıyzy memleketke qaraıdy. Kóp­shiligi memlekettik kásiporyn bolyp sanalady. Buryn bul meke­melerdi basqarý jergilikti atqa­rýshy organdarǵa tapsyrylyp, aýrý­hanalardyń bas dárigerleriniń moınyna júktelip qoıylatyn. Tá­jirı­besi mol jaqsy hırýrg nemese terapevt bas dáriger bolyp taǵa­ıyndala beretin. Mysaly, meniń ákem bilikti hırýrg bolatyn. Sodan ol kisini iri aýrýhananyń bas dárigeri etip taǵaıyndady. Sóıtip, ol kisi 20 jyldan astam bas dáriger qyzmetin atqaryp, tájirıbeli menedjer bolyp ketti. Osydan 20 jyl burynǵy aýrýhana men qazirgi klınıkalardy salystyrýǵa bol­maıdy. Ol kezde aýrýhanalarda syr­qattar jatatyn tósek, dári-dármek qana bolatyn. Búgingi zamannyń aýrýha­na­laryn basqarý úshin kóp bilim kerek. Qazirgi klınıka degenimiz úlken zaýyttan da kúrdeli qu­ry­lym. Bir klınıkanyń atqaratyn 500-den astam fýnksııasy bar. Sonymen birge álemdik standart bo­ıynsha búgingi aýrýhanalar jú­ıesi áleý­mettik sala ǵana emes, ol sonymen birge ekonomıkalyq júıe bolyp sanalady. Álemdik iri klınıkalar arasynda naǵyz básekelestik qalyptasqan. Olar ekonomıkalyq jaǵdaıyn kóterý úshin aýrýlardy ózderine tartyp, joǵary qyzmet kórsetý barysynda úlken báse­kelestikke túsedi. Mine, biz de ózi­miz­diń jumysymyzda osyndaı báse­kelestik qalyp­tas­tyrý úshin aýrýhanalardy basqa­ra­tyn mened­jer­lerge barlyq múm­kin­dikti ja­saýymyz kerek. Bul rette zań ja­ǵynan olarǵa keń erkindik berip, jan-jaqty bilimi men biliktiligin shyń­daýymyz kerek. Hol­dıng osy halyqaralyq teh­no­lo­gııany engizý maq­satynda keń kó­lem­degi sha­ralardy atqaryp jatyr. Biz tek bilikti kadrlar men mened­jer­ler tárbıelep qana qoımaımyz, osy baǵyttarda ádisteme daıarlap, ony keńinen taratý úshin Densaý­lyq saqtaý mınıstrligine tapsyramyz. – Medısınalyq mekemelerdi aksıonerleý tájirıbesi qanshalyqty tıimdilik berdi? – Iá, medısınalyq aksıo­nerlik qoǵam basqa prınsıppen jumys isteıdi. Ol ekonomıkalyq tıim­di­likke qol jetkizýge tıis. Iаǵnı, kommersııalyq kásip­oryn­dardyń mindetin atqardy. Osy tájirıbeni densaýlyq saqtaý salasyna engizý úshin biz densaýlyq saqtaý meke­me­lerin basqarý táji­rı­besinde jańa psıhologııa engizýimiz kerek. Bul mindet ártúrli kor­po­ratıvtik stan­dart­tar boıynsha júzege asyrylady. Qazir biz holdıng sheńberinde 20-dan asa kor­poratıvtik standarttar túrin engizdik. Árbir klınıkany bas­qarý dırektorlar keńesine júk­telgen. Keńes stra­te­gııalyq jos­par­lardy bekitip, onda belgi­len­gen shara­lar­dyń is júzine asyrylýyn baqy­laıdy. Al kún­delikti jumys bary­syn 5 adamnan turatyn basqarma júzege asyrady. Bul jumystyń úılesimdi, ashyq ári nátıjeli bolýyna áser etedi. – Sizderdiń klınıkalaryńyz­daǵy jabdyqtar men tehno­logııa­lardyń Ortalyq Azııada balamasy joq. Endeshe, medısınalyq bıznes rynogyndaǵy jetistikterińiz qandaı? – Ulttyq medısına holdın­gi­niń tolyq tabysty mekeme bolýy úshin áli 4-5 jyl ýaqyt kerek. Biz­diń otandyq densaýlyq salasynda sheshilmeı kele jatqan bir másele bar. Ony biz jaqynda qabyldanǵan “Salamatty Qazaqstan” stra­te­gııasyna engizdik. Halyqaralyq standarttar boıynsha, árbir aýrýdy emdeýdiń ózindik baǵasy bar. Aýrýhanalar sol aýrý túrine qyzmet kórsetse, memleket nemese belgili bir uıym tarıf boıynsha onyń qunyn tóleıdi. Bul tarıfke aýrýdy emdeýge paıdalanylatyn appara­týralardyń amortızasııasy, dári-dármek, dárigerdiń eńbekaqysy, kommý­nal­dyq qyzmet tólemderi kiredi. Jyl saıyn biz osy amor­tıza­sııalyq tólem­derge tabys­tyń 10 paıyzyn aýda­ryp otyrmyz. Holdıng bo­ıynsha bul qarjy 2 mlrd. teńgeden asady. Al ha­lyq­ara­lyq standarttar negizi boıynsha, bul aýrý tarıfine barlyq shy­ǵyn­dar, onyń ishin­de amor­tızasııalyq shy­­ǵyndar da engi­zilýi kerek. Bul óte mańyzdy ekon­o­mı­kalyq másele. Al­daǵy ýaqytta biz osy máse­le­ler­ge ulttyq medısına holdınginiń ju­mysynda basymdyq berýimiz qajet. Memleket basshysynyń balama­syz bastamasymen qurylǵan as­ta­nalyq medısına qalashyǵy klı­nıkalaryna ornatylǵan jab­dyqtar men tehnol­og­ııa­lardyń Or­ta­lyq Azııada bala­masy joq. Soǵan sáıkes klı­nıkalardyń qyzmet kórsetý deńgeıi de, tabys tabý kózi de joǵary bolýy kerek. Biz osy maq­satta medısınalyq týrızmdi da­mytýǵa kúsh salýdamyz. Bul birinshiden, elimizdiń ımıd­jin art­tyr­sa, ekinshiden, medı­sı­nalyq mekeme­lerimizdiń bedelin kóteredi. Holdıngtiń qazirgi tań­da­ǵy maqsat mejesiniń máresi de osy. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Jylqybaı JAǴYPARULY. BIRDEN-BIR DAÝA – JEDEL JÁRDEM О́tken jyldyń qazan aıynda Elbasy Nursultan Nazarbaev “Respýblıkalyq medısınalyq jedel járdem ǵylymı ortalyǵynyń” tusaýyn kesip, “Ulttyq medısınalyq holdıngke” qarasty taǵy bir iri ortalyqqa ómirge joldama bergen edi. Sodan bergi ótken ýaqyt ishinde bizdiń ortalyqqa 2,5 myńnan astam adam túsip, onyń 1,5 myńy túbegeıli emdelip shyqty. Bizdiń ortalyqtyń ereksheligi ártúrli apattar men qaıǵyly oqıǵalarǵa urynyp, jaraqat alǵan adamdarǵa jedel ári birinshi kezektegi sapaly medısınalyq qyzmet kórsetý bolyp tabylady. Memleket basshysynyń Astana qalasynda medısınalyq klaster qurý ıdeıasynyń negizinde dúnıege kelgen bizdiń ortalyq búgingi zamannyń eń ozyq tehnıkalarymen jaraqtandyryp, jańa tehno­log­ııa­larmen qarýlanǵan. Jedel me­dı­sınalyq jár­d­em kórsetý or­ta­lyǵynda qazir 200-den astam kásibı deńgeıi joǵary bilikti dárigerler jáne 300-den astam orta býyn me­dısına mamandary qyzmet kór­setedi. Shuǵyl da sapaly me­dı­sı­nalyq qyzmet kórsetý jaraqatqa ushyraǵan adamdardyń densaý­ly­ǵynyń bolashaqta durys túzelip ke­týine birden-bir áseri bar shara bo­lyp sanalady. Sondyqtan da or­ta­lyqqa jan-jaqty bilimi bar uzaq tájirıbeden ótken kásibı mamandar shoǵyrlanǵan. Osy oraıda orta­lyq­ta qyzmet etetin 10 ǵylym dok­tory jáne 15-ten astam ǵylym kan­dıdattary bizdiń shyn maǵyna­syn­daǵy brendimiz bolyp taby­lady. Ústimizdegi jyldyń sáýir aıyn-da Respýblıkalyq medı­sı­nalyq jedel járdem ǵylymı ortalyǵy óziniń medısınalyq jedel kómek stansasyn ashty. Qazir bul stan-sada 15 mamandandyrylǵan medı­sınalyq jedel kómek avto­kó­lik­teri bar. Quramynda reanı­ma­sııalyq jáne úzdiksiz terapııa toby bar ar­na­ıy mamandanǵan brıgada shuǵyl medısınalyq shaqyrýlar boıynsha jer-jerlerge baryp, zardap shek­ken adamdarǵa kómek kórsetedi. Ortalyqta klınıkalyq jáne bıo­hımııa­lyq zerthana, ýltra­dy­bystyq zerthana, rentgendi dıag­nos­tıka, kompıýterlik tomo­gra­fııa, magnıttik-rezonanstyq tomo­grafııa ortalyqtary táýlik boıy jumys isteıdi. Medısınalyq jedel járdem ǵylymı ortalyǵynyń 265 tósekke laıyqtalǵan jeke stasıonarlyq korpýsy bar. Onyń ishinde 40 tósek hırýrgııa bólimine, 20 tósek torakaldy-hırýrgııa bólimine tıe­sili bolsa, 45 tósek gınekologııa bólimine arnalǵan. Stasıonarlyq korpýstaǵy bólimshelerdiń pa­la­talary eki jáne bir oryndyq bo­lyp keledi. Olar jeke-jeke jýy­na­tyn oryndarmen jabdyqtalǵan. Bizdiń ortalyq negizinen qaterli oqı­ǵalardan zardap shekken adam­dar­ǵa jedel medısınalyq qyzmet kórsetýge negizdelgendikten munda syrqattardyń osyndaı túrlerine kómek kórsetý bólimderi jab­dyq­talǵan. Máselen, órt apatynan zardap shekkenderge shuǵyl kómek kórsetý maqsatyndaǵy bólimshe osy zamanǵy ozyq tehnologııalarmen jabdyqtalǵan. Atap aıtqanda, munda aeroterapevtıkalyq kondyr­ǵylar, tútinnen ýlanǵan syrqat­tar­ǵa birinshi kezekte kómek jasaıtyn plazmferezder, gemofıltrasıı men gemodıafıltrasııalar, barokameralar jumys isteıdi. Aýrýlarǵa hırýrgııalyq em jasaǵanda aýtodermoplas­tıkalar keńinen qoldanylady. Gemodıalız bólimshesi 5 ambý­latorııalyq tósekten tura­dy. Bólimshe “Frezenius 4008S” fırmasy shyǵarǵan “Ja­sandy búırek” apparat­tarymen jab­dyq­talǵan. Al toksıkologııa bólim­shesinde “BARA MED” baroapparattarymen jabdyq­tal­ǵan eki barozal jumys isteıdi. Bul apparattar dáriden, araq­tan, gazdan jáne ýly ján­dikterden ýlanǵan adamdarǵa shı­paly járdem kórsetýge ne­gizdelgen. Ústimizdegi jyly or­talyqta respýblıkalyq aq­pa­rat­tyq-keńes bólimshesi ashyl­maq. Bul bólimshe medı­sına ǵylymdarynyń doktorlary men kandıdattary jáne tájirıbeli medısına mamandarynyń qaty­sýymen táýlik boıy aqparattyq keńes beretin bolady. Joǵaryda atap ótkenimizdeı, túrli oqıǵalardan jaraqat alǵan adamdardyń densaýlyǵynyń jedel túzelip ketýine birden-bir jaǵdaı jasaıtyn ortalyqta óz isiniń naǵyz bilikti mamandary jumys isteýi kerek. Osy oraıda bizdiń ortalyqta janqııar­lyq­pen jemisti jumys istep kele jatqan travmatolog-ortoped Aslan Sultangereevtiń, hırýrg Asan Jeksenbaevtyń, qan tamyrlarynyń hırýrgi Irlan Saǵyn­dyqovtyń eńbekterin erekshe atap ótkim keledi. Mem­leketimizdiń basshysy Nur­sultan Nazarbaev adam densaý­lyǵyn qorǵaýdy elimizdiń eń basty strategııalyq maq­sat­ta­rynyń qataryna qoıdy. Bizdiń mindetimiz – osy bir óreli istiń óristi bolýy úshin bar­lyq kúsh-jigerimizdi jumsaý. Toqan SULTANÁLIEV, “Respýblıkalyq medısınalyq jedel járdem ǵylymı ortalyǵy” AQ dırektorlar keńesiniń tóraǵasy. SYRQATTYŃ ShIPASY – IаDROLYQ MEDISINA О́skeleń zamannyń medısınasyn dıagnos­tıkanyń sáýleli ádisterinsiz elestetý múmkin emes. Bul oraıdaǵy eń jańa da tıimdi baǵyt ıadrolyq medısına bolyp tabylady. Radıo­farm­preparattardy paıdalaný arqyly dıagnostıka jasaý tásili aýrýdy anyqtaýdyń jáne ony emdeýdiń sapasyn aıtarlyqtaı kóteredi. Iаdrolyq medısına birinshi kezekte tekserilip otyrǵan adam organızmi músheleriniń júıesin nemese belgili bir músheniń fýnk­sıo­naldyq ahýalyn jáne metabolııalyq úderisterin anyqtaýǵa múmkindik beredi. Qazaqstan Respýblıkasynda densaýlyq saqtaýdy damytýdyń 2005-2010 jyldarǵa arnal­ǵan memlekettik baǵdarlamasynda onkologııalyq aýrý­lar áleýmettik mańyzy bar aýrý túrine jatqyzyldy. Áleýmettik mańyzdaǵy aýrý túrlerinen turǵyndardyń ólim deńgeıin tómendetý jáne múgedektikti kemitý jolyndaǵy eń mańyzdy ádisterdiń biri aýrý túrlerin bastapqy satysynda-aq anyqtaýǵa múmkindik beretin ınnovasııalyq dıagnostıka tehno­lo­gııalaryn engizý bolyp tabylady. Osyǵan baılanysty Densaýlyq saqtaý mınıstrligi “Respýblıkalyq dıagnostıkalyq ortalyq” AQ bazasynda elimizde alǵash ret Pozıtrondy-emıssıondyq tomografııa (PET) ortalyǵyn qurý týraly sheshim qabyldady. Bul ortalyqty qurýdaǵy basty maqsat – elimizdiń turǵyndaryna zamanaýı ozyq radıonýklıdti dıagnostıka ádisimen sapaly qyzmet kórsetý bolyp tabylady. Bul ortalyqqa osy ádisterdi paıdalana bastaǵan álemniń eń ozyq elderiniń tájirıbesi men jabdyqtary qoldanyldy. Máselen, sıklotron jáne RFP sınteziniń jabdyqtary Belgııadan, qorǵanys quraldary Italııadan, sapa dárejesin baqylaý qondyrǵylary Germanııadan alyndy. Dıagnostıkalyq ortalyq bazasyndaǵy ıadrolyq medısınalyq ortalyqtaǵy jabdyqtar men tehnologııanyń eýrazııalyq keńistikte básekelestik balamasy joq deýge bolady. Sondyqtan biz PET ortalyǵynda jumys isteıtin mamandardyń bilimi men kásibı deńgeıin arttyrýǵa erekshe mán beremiz. Ortalyq mamandary Eýropanyń jáne Reseıdiń jetekshi ortalyqtarynda bilim jetildirý kýrstarynan ótti. London, Bratıslava, Sankt-Peterbýrg qalasyndaǵy iri ortalyqtarda tájirıbe almasty. Ortalyqty ozyq qondyrǵylarmen jabdyqtaǵan álemniń iri de irgeli kompanııalary ózderiniń Belgııadaǵy jáne Germanııadaǵy bazalarynda bizdiń mamandarymyzdy oqytty. Olar bizdiń ortalyq bazasynda jıi bolyp, sheberlik-klastar ótkizip turady. Astana ıadrolyq medısına ortalyǵyna qoıylǵan qondyrǵylardyń eń irisi jáne bizdiń maqtanyshymyz PET-KT Gemini GXL6&G16 skaneri bolyp tabylady. Bul skanerdiń keremettigi sol, ol qaterli isik aýrýlarynyń eń bastapqy satysynda 5 mm. dáldikpen anyqtaıdy. Bul skaner sondaı-aq júrek-qan tamyrlary aýrýlaryna dıagnostıka jasaýda da balamasyz qural bolyp tabylady. PET ortalyǵynda osy skaner arqyly mı qabyr­shyq­taryndaǵy isikterdi anyq­tap, olardy asqyn­dyr­maı emdeýge jaǵdaı jas­alady. Sol sııaqty bul qon­dyrǵy Alsgeımer aýrý­­laryn, epılepsııa syr­qattarynyń oshaǵyn anyq­taýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq tera­pııa­lyq jolmen anyq­tal­maıtyn jáne emdelmeıtin syr­qattarǵa birden-bir shıpa. Iаdrolyq medı­sı­na­lyq ortalyǵy jumys isteı bastaǵannan bergi 8 aı­dyń ishinde 1700-den as­tam adam dıagnostıkalyq tek­serýlerden ótip, shıpaly em qabyldady. Negizinen bizdiń ortalyqqa syrqattar elimizdiń densaýlyq saqtaý mekemeleri beretin arnaıy kvotamen kelip emdeledi. Ortalyq Azııada balamasy joq mundaı emdeý orny Astana medısınalyq klasteri aıasynda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı tap­syr­masymen ómirge kelip, jumys istep jatyr. Aldaǵy ýaqytta ortalyq aldynda turǵan mindetter aýqymy zor. Jalpy, búgingi halyqaralyq medısınalyq joǵary stan­darttardyń bolashaǵy ıadrolyq medı­sına dıagnostıkasyna tikeleı baılanysty. Endeshe, bizdiń PET orta­lyǵyndaǵy jasalyp jatqan jumystardyń bolashaǵy da, aýqymy da zor. Toqtar QOŃYRBAEV, Iаdrolyq medısına ortalyǵynyń jetekshisi.