Zańsyz salynǵan qurylystyń zardaby

Tekserý barysynda sazdy laı kósh­kini taý bókteriniń oıylyp, «Muztaý» shaǵyn aýda­nynda salynǵan zańsyz qu­ry­lystardyń saldarynan bol­ǵandyǵy anyqtaldy. Onyń ústine menshik ıesi sharýa qojalyǵyn júrgizý úshin nysanaly jer teliminde ruqsat qujattary joq qurylys jumystaryn bas­taǵan. Iri qurylys nysany sot sheshimimen buzylǵanyn bile­miz. Degenmen, dál osy kúnderi megapolıste zańsyz salynǵan ǵımarattar kezegimen súrilip jatyr.

Munan keıin Qala quryly­syn baqy­laý basqarmasyna ál-Farabı dań­ǵyly, 101 me­ken­ja­ıyndaǵy pent­haýs­qa ir­ge­les ǵımarattardy buzýǵa týra kel­di. Bul menshik ıesi de zań­syz tur­ǵyzylǵan qurylysty qala­­lyq Ádilet departamentiniń sot oryn­daýshylarymen birge erik­ti túrde buzýǵa kirisken edi. Sol sııaq­ty Qyz Jibek kó­shesi, 25 mekenjaıyndaǵy taý­ly aı­maqta zańsyz salyn­ǵan qury­lys súrilse, kólemi 544 sharshy metr bolatyn nysandy menshik ıesi ruqsat berý qujattamasyn­syz, avtorlyq jáne tehnıka­lyq qadaǵalaýsyz sharýashy­lyq tásilmen tur­ǵyzǵan.

Zańsyz salynǵan qurylys nysandaryna baılanysty qala ákimi Erbolat Dosaev Sybaılas jemqorlyqqa qar­sy is-qımyl agenttiginiń Qoǵamdyq keńesimen birge jıyn ótkizdi. О́ıtkeni 2022 jyldyń maýsym aıynda Almaty ákimdigi 15 gradýs­tan asatyn taý bet­keılerinde qurylysqa tyıym salyp, Qala qurylysy jáne ýrbanıstıka basqarmasy jyl basynan beri – 36, 2022 jyly – 89, 2023 jyly 40 nysanǵa jobalaý aldynda­ǵy qujattamany berýden bas tartqan bolatyn.

Sol sııaqty sot sheshimimen bıyl qoǵamdyq tamaqtandyrý nysandarymen qosa, taǵy bir dúken buzyldy. Qala qury­ly­syn baqylaý basqarmasy Túr­kebaev kóshesindegi 88-úıdiń qasyndaǵy ǵımaratty jos­par­dan tys teksergen kezde ir­ge­les nysannyń ruqsat qu­jat­tarynsyz salynǵanyn anyq­tady. Esterińizge sala keteıik, Kásipkerlik kodeksine sáıkes tekserý sýbektisine jospardan tys tekserý taǵaıyndaý týraly aktini tapsyrǵan kezde ǵana ­bastalýy múmkin.

Keı jaǵdaılarda zańsyz­dyq­­qa jol bergen menshik ıeleri apel­lıasııa­lyq shaǵym túsirip, qury­lysynan aıy­ryl­maýǵa tyrysyp jata­dy. Alaı­da sot sheshimi ózgere qoı­­maıdy, esesine mundaı nysandar sot oryn­daýshylarynyń qaty­sýymen súriledi.

Talap qoıý qyzmetiniń nátı­je­le­rine sáıkes, jyl basynan beri qa­lada 28 zańsyz nysan, onyń ishinde bıznes-ortalyq­tar, meıramhanalar, qosalqy ny­sandar men avtoservıster, sondaı-aq «Mechta», «Alma Garden», «Khan», «Graf» sııaqty iri turǵynúı keshenderi buzyldy. Qurylys normalaryn buzǵany úshin 2023 jyldan bas­tap bıyl birinshi toqsanǵa deıin sotqa 206 talap-aryz joldansa, onyń 106-sy qanaǵattandyrylyp, 28 nysan súrildi.

Sonymen qatar taý bókte­rinde zań­syz qurylystyń 54 faktisi anyqtal­dy: Bostandyq aýdanynda – 22, Medeý ­aýdanynda – 24, Naýryzbaıda – 8. Bu­dan ózge 45 fakti boıynsha sotqa ta­lap aryz berildi. Bul ba­ǵyttaǵy ju­mys jalǵasa beredi. Qala qurylysyn baqy­laý basqarmasy jyl basynan be­ri qalanyń qurylys ny­sandarynda 377 jospardan tys tekserý júrgizip, zań buzý­shylyqtardy joıýǵa 211 uıǵarym berdi. Al 2023 jyly 1074 tekserý júrgizilip, 634 nusqama berilgen.

Quzyrly mekeme ótken jyldan beri sotqa qurylys normalaryn buz­ǵany úshin 206 talap aryz jibe­ril­genin málimdese, onyń 100-i áli kúnge deıin qara­lyp jatyr. Budan ózge qala basshysynyń bastamasymen zańnamaǵa ınspeksııalaý aıasynda qurylys ju­mysyn toqtata turý múmkindigimen qury­lys kezinde zań buzýshylyqtardy anyqtaýǵa, jolyn kesýge múmkindik beretin «jedel den qoıý sharasy» jańa baqylaý tetigi engiziledi.

Qabyldanǵan ózgerister Almaty qalasynyń 2040 jyl­ǵa deıingi Bas josparyn­da jáne egjeı-tegjeı jos­parlaýdyń jańa jobalarynda kóri­nis tapty. Qoǵamdyq talqylaý qory­tyndysy boıynsha qala tur­ǵyndary men sarap­shy­lar­dyń birqatar usynysy engizildi. Sonyń biri – taý bókterindegi 4 270 gektardan astam jerdi rekreasııalyq aımaqqa aýys­tyrý. Eger osy usynys engizilse bul jerde qurylysqa tyıym salynady.

Qalalyq josparlaý jáne ýrba­nıs­tıka basqarmasynyń málimetin­she, taý bókterindegi jerde nysan­dar­dy jobalaýǵa azamattardyń ótinishi negi­zin­de sol aımaqtaǵy topyraqtyń ın­je­nerlik-geologııalyq deregi berile­di. 2022 jyly 36 nysannyń quryly­sy­­na, ótken jyly – 89, al bıyl 32 nysan­­ǵa ruqsat berilmegen.

Bıyl 29 naýryzda ótken keńeste qala ákiminiń tapsyrma­syna sáıkes qalalyq jospar­laý jáne ýrbanıs­tıka, son­daı-aq qala qurylysyn baqy­­laý basqarmalarynyń jáne aýdan­ ákimdikteriniń mamandary taý bók­terindegi aýmaqtarda óz be­tin­­she qurylys júrgizetinderge turaq­ty monıtorıng júrgizýge tıis. Sony­men qatar zańnamany jetildirý bó­liginde Memleket basshysynyń tapsyrmasymen ázirlenetin qurylys kodeksine qala qurylysyn baqylaý organdarynyń ókilettikterin kúsheı­tý jóninde usynystar engiziledi. Bul jerde jeke turǵyn úılerdiń qurylysyn tekserýge ruqsat berý týraly aıtylyp otyr. О́ıtkeni keıbir qurylys salýshylar taý bókterin­de jeke turǵyn úı qurylysynyń orny­na kópqabatty úı turǵyzady.

Almatyda qurylys salasynda tár­tip ornatý maqsatynda keshendi jumys aldaǵy ýaqytta da jalǵasady.

Almaty