Bul jolǵy forýmnyń paneldik sessııalarynda negizinen jasandy ıntellekt, onyń qaýipsizdigi men halyqaralyq retteý standarttary, kreatıvti ındýstrııa, medıa salasyndaǵy budan da ózge jańa tehnologııalar men mádenıet, haıp, feık, klıkbeıt máseleleri, olardyń medıadaǵy róli men onyń qoldanylýy talqylanyp, sheberlik saǵattary ótkizildi.
Jyl saıyn taqyryptarymen qosa spıkerleri men sarapshylary da ózgerip turatyn «QazaqForum» bıyl da qyzyqty ótti. Qatysýshylar kezekti márte «Jasandy ıntellektiniń medıadaǵy paıdasy men zııany qandaı?», «Qazaq medıasynyń búgingi tynys-tirshiligi qalaı?» degen ózekti saýaldarǵa jaýap izdep kórdi.
Forýmnyń ashylýyna Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Aqparat komıtetiniń tóraǵasy Meıirlan Rahanov, Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Erkin Tuqymov, Sıfrlyq úkimetti qoldaý ortalyǵynyń bas dırektory Rústem Bıǵarı, AQSh-tyń Qazaqstandaǵy ýaqytsha senimdi ókili Djýdı Kýo jáne kóptegen medıasarapshylar, tanymal blogerler, jýrnalıster qatysty.
Resmı ashylýdan keıingi «Bolashaqtyń tehnologııalary: túbegeıli transformasııa nemese úılesimdi damý» atty alǵashqy paneldik sessııada Djýdı Kýo elimizdiń ozyq tehnologııa kóshin bastap kele jatqan memleketterdiń qatarynda ekenin atap ótti.
– AQSh elshiligi Qazaqstannyń jas memleket retinde damýyna qoldaý kórsetip, zamanaýı ınstıtýttaryn nyǵaıtýǵa úles qosyp keledi. Qala berdi, jańa ekonomıkalyq múmkindikterdi ashý baǵytynda Qazaqstan úkimeti, azamattyq qoǵamy jáne jeke sektordaǵy áriptesterimizben 30 jyldan astam ýaqyt boıy baıandy baılanys ornatylǵan. Biz Qazaqstannyń jas memleket retinde órkendeýi úshin óziniń baı murasynyń tildik jáne mádenı dástúrlerin qabyldap, qundylyqtardyń HHI ǵasyrdaǵy órkenıetpen úılesim tabatynyna senimdimiz. Búginde demokratııasy artqan Qazaqstan Ortalyq Azııanyń kúshti derjavasyna aınalyp, beıbitshilikke jol bastaıdy, – dedi Djýdı Kýo.
Al Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Erkin Tuqymov jasandy ıntellekt pen jańa tehnologııalardyń damýy otandastarymyzdyń ómirine qalaı áser etetini týraly áńgimeledi. Onyń aıtýynsha, jasandy ıntellekt bolashaqta damı kele adamnyń yrqynan tys ózi sheshim shyǵaratyn áleýetke jetpek.
– Biraz ýaqyt buryn smartfondardyń ómirimizdiń ajyramas bóligine aınalatynyn bildik pe? Jasandy ıntellekt te dál solaı birtindep turmysymyzǵa enip keledi. Tipti shynaıy ómir men vırtýaldy álemniń ara-jigin ajyratý qıynǵa soǵýda. Jasandy ıntellektiden týyndaıtyn qaýip-qaterdi umytpaǵan jón. Aldaǵy ýaqytta JI adammen sanaspaı, ózi sheshim qabyldaıtyn deńgeıge jetýi múmkin. Biz buǵan daıyn bolýymyz kerek, – deıdi E.Tuqymov.
Forýmdaǵy aqparatqa súıensek, álemde jasandy ıntellektiniń qatysýymen 4 trln AQSh dollaryna baǵalanatyn taýarlar óndiriledi eken. Al 2030 jylǵa qaraı barlyq kórsetiletin qyzmetterdiń 70 paıyzy JI arqyly retteledi degen de boljam aıtyldy.
Haıp, feık, klıkbeıt nemese jańalyq jasaý men tutynýdyń mádenıeti qazaq tilinde onlaın-kontent jasaýshylarǵa arnalǵan úlken forýmnyń ózekti taqyrybyna aınaldy. Qazaqstan fýtzal qaýymdastyǵynyń vıse-prezıdenti, jýrnalıst Nursultan Qurman fýtboldyń reıtıngi, oǵan degen suranys artqan saıyn bul baǵytta qarajat bólýshilerdiń qatary kóbeıetinin aıtty. Al qarajat kóbeıgen saıyn sáıkesinshe ol aqshaǵa dámeli aqparat kózderi de arta túsetinin jetkizdi.
– Iаǵnı aqparattyq reıderlik jasaǵysy keletinder de az emes. Jasap jatqan belgili bir dúnıeni heıt nemese feık aqparattar arqyly taratyp, kózdegen maqsattaryna jetýge tyrysady, – deıdi N.Qurman.
«Jasandy ıntellekt: qaýipsizdik jáne halyqaralyq retteý standarttary» taqyrybyndaǵy paneldik sessııada da medıa salasy ókilderine oı salarlyq biraz dúnıe aıtyldy.
Maqsut Narikbayev University Halyqaralyq jýrnalıstıka mektebiniń dekany Aıgúl Jamalova: «Jasandy ıntellekt jalǵan aqparat beredi degen qaýiptiń negizi joq. Aqparatty jýrnalıster taratady, demek óziniń qandaı aqparat tarataryna jýrnalıst muqııat bolýy kerek. Árıne, ol JI-di jaqsy meńgergeni jón. Iаǵnı jýrnalıst JI arqyly ne daıyndasa da, aqparattyń anyq-qanyǵyna degen jaýapkershilik jýrnalıstiń moınynda qalady», deıdi.
Sondaı-aq forým aıasynda qatysýshylarǵa sheberlik sabaqtary men otandyq medıakeńistikte júzege asyrylǵan tyń jobalar usynyldy. Máselen, munda elimizde 360 formatta túsirilgen alǵashqy arnaıy reportaj jáne jasandy ıntellekt kómegimen salynǵan qozǵalmaly sýretterdi tamashalaý múmkindigi jasaldy. Biz de Batys Qazaqstan oblysyndaǵy sý basqan aýyldan túsirilgen beınematerıaldy 360 formatta tamashalap, sol mańda júrgendeı tańdandyq.
– Adam beınematerıaldy telefon arqyly kórse, tek qana aqparatty qabyldaıdy. Al myna kózildirikti kıse, adam beınejazbanyń ishine tolyqqandy kirip ketip, kórinisti, oqıǵany túsinip, ondaǵy emosııany qabyldaı alady. Jobanyń ereksheligi osynda, – deıdi joba avtory Baýyrjan Bolatuly.
Forým barysynda uıymdastyrýshylardyń biri, qazaqsha áleýmettik jeliniń sarapshysy Janasyl Bolatbekti sózge tarttyq.
– Osy forým arqyly biz qazaqtildi kontent óndirýshilerdiń alǵa jyljýyna kómektesýdi, bir-birimen baılanystyryp, trendterdi aldyn ala jetkizip otyrýdy kózdedik. Mysaly, byltyr alǵash ret jasandy ıntellekt týraly sessııa uıymdastyrdyq. Onyń ishinde JI-di qoldanǵanda aqparattyq qaýipsizdik, feık turǵysynan alda óte kóp problema shyǵýy múmkin degen másele kóterdik. Iаǵnı biz qazaqtildi medıa álemine kele jatqan trendterdi, jańa tehnologııalardy birinshi bolyp tanystyrýǵa tyrysamyz. О́tken jyly JI-di jalpylama atap ótsek, endi bıyl ony bólshektep, barynsha tereńirek saraptaýdy jón kórdik, – deıdi J.Bolatbek.
Jalpy, forým barysynda halyqaralyq sarapshy, «SecDev» kompanııasynyń aǵa keńesshisi Arman Abdrasılov, Qorǵanys mınıstrliginiń «Qazaqstan GIS ortalyǵy» aksıonerlik qoǵamy tóraǵasynyń orynbasary Kenjebek Azatbekov, «The Atlantic Council» taldaý ortalyǵynyń «Digital Forensic Research Lab» aǵa ǵylymı qyzmetkeri Emerson Brýkıng, sondaı-aq Jaınagúl Tólemis, Nazym Janǵazy, Aman Tasyǵan syndy jýrnalıst-blogerler osy jasandy ıntellekt tóńiregindegi tájirıbelerimen, tushymdy oılarymen bólisti.
