Budan bólek Fransııa, Argentına, Ispanııa, Germanııa, Iran, Qytaı syndy elderden 14 fılm dodaǵa túsedi. Aıta keteıik, festıval 14-23 maýsym aralyǵynda ótedi.
Rejısser Beıimbettiń shyǵarmasyn ekrandaýǵa on jyl boıy tolǵatyp, úlken daıyndyqpen kelgen. Danııar Salamatty bári áý bastan kameralyq qalyptaǵy avtorlyq týyndylar túsirip júrgen rejısser retinde tanydy. Biraq rejısserdiń ishtegi kópten bergi armany – tarıhı fılm jasaý bolatyn.
Iá, avtor Beıimbettiń shyǵarmasy arqyly jıyrmasynshy-otyzynshy jyldar – óliara kezeńdegi qazaqtyń minezin, tabıǵatyn, turmysyn kórsetkisi keldi. Atalǵan fılmde sol kezeńdegi jappaı ujymdastyrý bastalyp, «sosıalızmniń» yzǵary sýretteledi. El arasynda túrli urandar da jeldeı esedi. Sonyń biri – «áıelderge bostandyq». Osy urandy jeleý qylǵandardyń salqyny san jurtqa tıedi. «Talaq» sózi kórkem týyndyda musylman zańdylyǵymen ajyrasýdy ǵana bildirmeıdi, sol kezeńdegi qazaq ómirindegi ómir súrý tártibinen, dástúrinen, kóshpeli ómirinen eriksiz ajyraýyn da meńzeıdi. Halyq «bostandyq» degen uranmen bostandyǵynan ajyrap bara jatqanyn astarmen baıandaıdy.
«Beıimbettiń shyǵarmalarynan áli kúnge deıin tolyqmetrli fılm túsirilmepti. Kórshi qyrǵyzdar Shyńǵys Aıtmatovtyń barlyq týyndysyn kınoǵa aınaldyrdy. Bir ǵana «Aq kemesi» ózbek elinde bir, óz elinde eki qaıtara túsirildi. Bizdiń basty qasiretimiz ózimizdiń klassıkterdi baǵalamaý, ózimizge mán bermeý bolyp tur. Sonyń ishinen súzip, jaýhardy izdep tabý kemshin. О́ıtkeni qazir rejısserlerdiń kóbi Batysqa, orys ádebıetine qaraıdy, óziniń týǵan tabıǵatyna, týǵan ádebıetine úńile bermeıdi. Sonymen Beıimbettiń basqa shyǵarmalaryn úńgip qazyp, aqtaryp otyryp, «Áje» jáne «Talaq» degen eki áńgimesine erekshe qyzyqtym. Osy eki týyndynyń basyn qosyp, ssenarıı jazdym», deıdi Danııar Salamat.
«Shanhaı kınofestıvali alǵashqy úshtikti (Kann, Berlın, Venesııa) ókshelep kele jatqan «A» klasyndaǵy úzdik kınofestıvalderdiń biri ekenin oılasaq, bizdiń fılmniń osyndaı dodada baq synaýy jaqsy qadam. Sáýirdiń ekinshi juldyzynda ótkizgen baspasóz máslıhatynda álemniń 105 elinen 3,3 myń joba irikteýge tústi degen-tin. Bıyl – Beıimbet Maılınniń týǵanyna 130 jyl. Kúzge qaraı uly sýretkerdiń osy qurmetine oraı óz elimizde fılmniń kórsetilimin jasap jibersek, ǵajap bolar edi...» deıdi rejısser.
«Talaq» fılmi Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń tapsyrysy boıynsha Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵynyń demeýimen jaryq kórdi. Túsirilim jumystary byltyr qarasha-jeltoqsan aılarynda Jarkent óńirindegi Áýlıeaǵash degen jerde ótti. Arnaıy dekorasııa, shaǵyn aýyl jasaldy. Akterlik quramda, negizinen, tıptik erekshelikterinde, tústerinde arhaıkalyq tek, burynǵy zamannyń túrin beretin erekshe beıneler, erekshe obrazdar tańdalǵan. Basty rólderdi Erbolat Álqoja, Ámıra Omar oryndady. Qurymbaıdyń obrazyn Aıbek Imanqulov oınady. Aıta keteıik, Beıimbettiń tańdalǵan eki shyǵarmasynda da Qurymbaı degen keıipker joq. Týyndyǵa «Qurymbaıdyń jigitshiligi» degen áńgimedegi Qurymbaıdyń obrazy alynǵan. Rejısserdiń aıtýynsha, sol kezdegi urdajyqtyq, asyrasilteýshilik, eshteńeniń baıybyna barmaýdy kórsetý kerek bolǵan. Al aýylnaıdyń rólin Beınur Baımuhambet alyp shyqty. Qoıýshy operatory – Esen Aıtmuqamet, qoıýshy sýretshisi – Nurbolat Japaqov, kompozıtory – Qaısar Dáýrenqan.
Keıingi jyldary tarıhı tulǵalar ómirine arnalǵan teleserıaldar kóp túsirildi: «Jáńgir han. Saraı syry», «Ahmet. Ult ustazy», «Domalaq ana», «Táshenov. Taıtalas», «Qanysh. Qazyna», «Muqaǵalı. Bul ǵasyrdan emespin», «Mirjaqyp. Oıan, qazaq!» Keshegi «Sońǵy úkim»... Halyqaralyq Shanhaı kınofestıvalinde baq synaıtyn tarıhı taqyryptaǵy kezekti jańa týyndy – «Talaq» fılmine sáttilik tileı otyryp, kórýge asyqpyz.
