Sýretti túsirgen – avtor
Resmı derekterge sensek, oblysta jol jóndeý jumystaryna qarjy byltyrmen salystyrǵanda eki ese artyq bólinip, jóndeletin joldardyń sany da artpaq. Dálirek aıtsaq, júzden astam joba iske asyrylady. Nátıjesinde, jalpy uzyndyǵy 600 shaqyrym jol jóndeledi. Álbette, sapa da nazardan tys qalmaýy kerek. Bul týraly Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Atyraýda ótken Ulttyq quryltaıda halyqaralyq sapa standarttaryna saı avtokólik joldarynyń jelisin qalyptastyrý qajettigine nazar aýdarǵan.
«Jol salý jáne ony jóndeý jumystary da ekonomıkanyń damýyna tyń serpin beredi. Mundaı sharalar keminde 12 myń shaqyrym avtokólik jolyn qamtıdy. Sonyń nátıjesinde eldi mekenderge kólikpen qatynaý edáýir jeńildeıdi. Azamattardyń barys-kelisi jandanyp, bıznestiń belsendiligi artady», degen edi Prezıdent.
Qazir Shyǵys Qazaqstan aýmaǵynda jalpy uzyndyǵy 5,2 myń shaqyrym avtokólik joly jatyr. Onyń 1,2 myń shaqyrymy – «QazAvtoJol» ulttyq kompanııasynyń qaramaǵyndaǵy, respýblıkalyq mańyzy bar joldar. Sondaı-aq 1,6 myń shaqyrym jol – oblystyq, 2,4 myń shaqyrym jol aýdandyq mańyzǵa ıe.
«Basqa óńirlerdi bilmedim, Shyǵys Qazaqstannyń joldary óte nashar. Rıdder, Semeı, Katonqaraǵaı, Shemonaıha, Marqakól, Tarbaǵataı, Zaısan aýdandaryna shyǵyp kórseńiz, oıyqtardan qashyp úlgermeısiz. Kóktem shyǵa salysymen joldar búlinedi», deıdi taksı júrgizýshisi Azamat Qaıyrhan.
Aıtsa aıtqandaı, jylda qar erip, jer kepken soń, jamaý túser edi. Bıyl oıylǵan joldar sol qalpy jatyr. Erteń-aq týrıstik maýsym ashylady. Kúre joldar ǵana emes, aýdan ishindegi joldardyń da birazy tozǵan. Bul ózekti máselege oblys basshylyǵy qanshalyqty nazar aýdaryp otyr?
«Turǵyndar jol sapasyna qatysty máseleni jıi kóteredi. Biz ony bilemiz. Sol úshin de 2024 jyldy «Jol jyly» dep jarııaladyq. Jol ınfraqurylymyn jaqsartý maqsatynda besjyldyq jospar ázirlendi. Onda oblys aýmaǵyndaǵy jóndeletin barlyq jol men kósheler, jóndeýdi aıaqtaıtyn ýaqyt tolyq kórsetilgen. Bıyl oblystyq jáne aýdandyq mańyzdaǵy joldardy jóndeýge bólinetin qarjy 15 mlrd teńgege deıin ósti. Byltyr bul soma 7 mlrd teńge mólsherinde bolǵan», deıdi oblys ákimi Ermek Kósherbaev.
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy mamandarynyń málimetinshe, «Jol jyly» aıasynda óńirde júzden astam joba iske asyrylady.
«28,5 mıllıard teńge qarjyǵa shamamen 600 shaqyrym jol jóndeý kózdelgen. Onyń ishinde 220 shaqyrymnan astamy – oblystyq, 150 shaqyrymnan astamy aýdandyq joldar bolsa, 100 shaqyrymnan astamy – eldi meken ishindegi kóshe joldary. «Aýyl – el besigi» respýblıkalyq baǵdarlamasy aıasynda 80 shaqyrymnan astam jol, jergilikti jerlerdiń bıýdjeti esebinen 29 shaqyrym jol jóndeledi», dedi oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy basshysynyń orynbasary Erlan Ýálıev.
Basqarma ókiliniń aıtýynsha, eń áýeli kólik kóp qatynaıtyn jáne týrıstik demalys oryndaryna aparatyn joldar nazarǵa alynǵan. Máselen, jaz maýsymynda Sibe, Sarybel, Buqtyrma jaǵalaýlaryna demalýshylar kóp qatynaıdy. Alaıda jol sapasy syn kótermeıdi. Resmı derekterge sensek, Sarybelge aparatyn О́skemen – Tarǵyn – Samar baǵytyndaǵy tasjoldyń 133–145-shaqyrym ýchaskeleri qalpyna keltiriledi. Sol sııaqty Altaı aýdany aýmaǵyndaǵy Buqtyrmanyń jaǵalaýyna aparatyn joldyń 10–25, 25–36 shaqyrymdary jóndeledi. Sibe kóline qaraıǵy Mamaı batyr – Bozanbaı jolynyń 17–32 shaqyrym aralyǵyna ortasha jóndeý júrgizý josparlanǵan.
Qurylysy ashy ishekteı sozylǵan Omby – Maıqapshaǵaı tasjoly she, bıyl aıaqtala ma? Jaýyr bolǵan saýaldy sala mamandaryna qoıdyq. Áıtpese, jolsyz joldyń zardabyn Zaısan men Tarbaǵataı tartyp otyr.
«Qalbataý aýlynan shekara túbindegi Maıqapshaǵaı beketine deıingi jol shamamen 415 shaqyrym bolady. Onyń 218 shaqyrymy Shyǵys Qazaqstannyń aýmaǵyna qaraıdy. Osynyń búginde 207 shaqyrymyna asfalt tóseldi. 178 shaqyrym jolmen kólikter júrip jatyr», deıdi «QazAvtoJol» ulttyq kompanııasy oblystyq fılıalynyń bólim basshysy Almaz Qasenov.
Aıtýynsha, qoldanysqa keler jyly bir-aq beriledi. Osy ýchaskege jaýapty merdiger qytaılyq «Sınsın» kompanııasy jumys istep jatyr. Zaısan men Tarbaǵataı aýdandarynyń Aqjar, Qarasý, Shilikti aýyldaryna qatynaıtyn joldar bıyl jóndeledi.
«Jol jyly» aıasynda oblys ortalyǵynda da birneshe iri joba iske asyrylyp jatyr. Qaladaǵy kólik qozǵalysyna qolaıly jaǵdaı týǵyzý úshin Jibek joly, Bazovaıa kósheleri men Sátbaev, I.Esenberlın dańǵyldary qıylysynda úlken jol aıyryǵynyń qurylysy qolǵa alynǵan. Qazir jerdi qazý, aǵashtardy kesý jumystary júrip jatyr. Qarjylandyrýǵa qaraı keıin birneshe deńgeıli úlken jol aıyryǵyn salý josparda bar.
«Bıyl aınalma joldyń qurylysy aıaqtalady. Al kópdeńgeıli estakada qarjylyq múmkindikke qaraı salynady. Qurylys-montaj jumystaryn merdiger kompanııa «R.B.Company» JShS atqaryp jatyr», deıdi О́skemen qalasynyń TÚKSh, jolaýshylar kóligi jáne avtokólik joldary bóliminiń basshysy Erjan Ibraev.
Odan bólek Úlbi ózeniniń ústinen salynǵan eski kópirdiń jóndeý jumysy jýyqta aıaqtalyp, kólikter qatynaı bastady. Ertis kópiriniń astynan ótip, Permıtına kóshesi men Slavskıı jaǵalaýyn jalǵaıtyn joldyń qurylysy da osy jyly aıaqtalady.
Jolaýshylardyń deni Rıdder, Shemonaıha, Altaı aýdandary baǵytyndaǵy joldardyń nasharlyǵyna shaǵymdanady. «QazAvtoJol» kompanııasy Shyǵys Qazaqstan aýmaǵynda bıyl respýblıkalyq mańyzǵa ıe 200 shaqyrym jolǵa jóndeý júrgizedi. Onyń ishinde О́skemen – Semeı, О́skemen – Rıdder, О́skemen – Shemonaıha, О́skemen – Altaı baǵytyndaǵy tasjoldar bar.
Jospardaǵy О́skemen – Rıdder baǵytyndaǵy Tarhanka men Topıha arqyly júretin tóte joldyń da jobalyq-smetalyq qujattamasy tıisti saraptamadan ótti. Joba júzege assa, eki qalanyń araqashyqtyǵy 42 shaqyrymǵa deıin qysqarady. Joba daıyn bolǵanymen, qarjy máselesi sheshilgen joq sııaqty.
Joǵaryda atalǵan jol jobalaryn jaýapty basqarma qatań baqylaýynda ustap otyrady. Soǵan qaraǵanda, ár joba merziminde aıaqtalatyn sekildi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
