Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Bıyl kúzde V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndary aıasynda marafon-báıgeniń halyqaralyq kezeńi ótedi. Aıtýly aýqymdy is-sharanyń elimiz úshin mańyzy zor ekeni aıtpasa da túsinikti. Eń aldymen, bul – uzaq jolǵa moıymaıtyn qazaq jylqysynyń tuqymyn tórtkúl dúnıege tanytýǵa jol ashatyn dúbirli doda. Osy oraıda marafon-báıgeniń jeńimpazdarynyń biri – mańǵystaýlyq «Kókmoınaq» komandasynyń jetekshisi Isenbaı Qaldamanovtyń pikirin bilgen edik.
«Uly dala joryǵy» uıymdastyrylýynyń ózinde tereń mán-maǵyna jatyr. Bul tól tarıhymyzdaǵy asyl qasıetterdiń biri – atqa minip, uzaq jolǵa shyǵý salty men mádenıetin jańǵyrtýdyń sátti qadamy dese bolady.
Biz úshinshi jyl qatarynan marafon-báıgege qatysyp kelemiz. Onyń ishinde «Kókmoınaq» komandasy alǵashqy jyly júzden júırik, myńnan tulpar tanylyp, bas júldeni ıemdendi. О́tken jyly da oljaly boldyq. 1300 shaqyrymǵa shabýdan álemdik rekord ornatyp, Adaı jylqysynyń myqtylyǵyna kóptiń kózin jetkizdik. Dálirek aıtsaq, bizdiń shabandoz «Rekord» komandasynyń quramyna enip, 14 kúnde 1300 shaqyrymdy 98 saǵat 44 mınýt 47 sekýndta baǵyndyrdy. Bıylda, ıaǵnı jobanyń úshinshi maýsymynda «Kókmoınaq» komandasy úzdikter qatarynda bolyp, márege ekinshi bolyp jetti.
«Uly dala joryǵyna» qatysýdaǵy bizdiń negizgi maqsatymyz úzdik úshtiktiń qatarynan kóriný bolsa, sol dittegen baǵytymyzdan taımaı kele jatyrmyz deýge tolyq negiz bar.
2022 jyly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Mańǵystaý óńirine kelip, ata-babalarymyzdyń ǵasyrlar boıy jınaqtaǵan tájirıbesiniń nátıjesinde Adaı jylqysynyń mártebesin asyryp, óz tuǵyryna ornatý týraly tapsyrma bergen bolatyn. Soǵan sáıkes aımaq basshylary, arnaıy vedomstvolar men mınıstrlikter tıisti qyzmet atqaryp, Adaı jylqysy óziniń kópten kútken mártebesin, ıaǵnı patentin aldy. Bul – tarıhı mańyzy bar oqıǵa, biz úshin zor mártebe. Osy tusta patentti alýymyzǵa «Uly dala joryǵy» da ózindik septigin tıgizgenin moıyndaýymyz qajet. Sebebi dál osy dodada Adaı jylqysy jeńimpaz atanyp, álemdik rekord ornatty, mereıi shalqydy.
Úsh jyl qatarynan ótken marafon-báıgeniń qaı-qaısysynda da Adaı jylqysy, ıaǵnı Mańǵystaýdyń «Kókmoınaq» komandasy jeńis tuǵyrynan kórine bildi. Munyń ózi kóp nárseni ańǵartsa kerek. Mysaly, bıylǵy Pavlodar – Astana baǵytyndaǵy marafon-báıgede bizden qatysqan bes attyń tórteýi márege deıin jetti. Alys qashyqtyqqa shabýǵa óte tózimdi ekenin taǵy bir márte dáleldep berdi degen sóz» deıdi ol.
Jyl ótken saıyn marafon-báıgege ózgerister men tolyqtyrýlar engizilip jatyr. Bul uıymdastyrýshylardyń mol tájirıbe jınaǵanynyń nátıjesi. Jobany minsiz úılestirýge kúsh salyp keledi. Eń bastysy, jarysty ádil baǵalaýǵa asa mán beretini bizdiń ǵana emes, ár óńirden kelgen komandalardyń kóńilinen shyǵyp otyrǵany.
Isenbaı Qaldamanov uıymdastyrýshylarmen qatar marafon-báıgede bas qosatyn atbegiler men shabandozdar da tájirıbesin shyńdaı túsetinin aıtady. Joryq attaryn daıyndaýdyń, baptaýdyń qyr-syryn meńgeredi. Tabıǵattyń qandaı da bir qubylysyn — burshaq-jańbyr, sýyq jel, sazdy da kóktaıǵaq jerdi elep-eskere otyryp, shaýyp ótý aqyl-parasatty, aıla-amaldy qajet etedi. At aýyryp qalǵan jaǵdaıda tez arada em-dom jasap, qatarǵa turǵyzý — asqan kásibılik pen yjdaǵatty talap etetin óner, eńbek, úlken synaq. Naǵyz ómir mektebi dep osyny aıtýǵa turarlyq. Iаǵnı bul jaıttar aıtýly at sportynyń jańa sapaly deńgeıge kóterilgenin bildiredi. Sol sebepten de ata-babadan qalǵan qazaq qazanattarynyń qasıetin tanytý jolynda qyzmet etýdiń bir joly osy.
Kóshpelilerdiń zańdy murageri retinde at sporty men at týrızmin zamanǵa saı jańǵyrtýdy maqsat tutqan jobanyń azǵana jyldar ishinde mańyzy artyp keledi. Dúnıejúzinde buryn-sońdy bolmaǵan «Uly dala joryǵy» — eń tózimdi, eń myqty attardy synaıtyn dala laboratorııasy.
Kúzde atsúıer qaýymdy jaýapkershiligi orasan zor dúbirli doda kútip tur. «Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndary» qarsańynda «Uly dala joryǵy» halyqaralyq dárejede tuńǵysh ótkizilmek. Onyń ústine marafon-báıge bir jyl ishinde ekinshi ret uıymdastyrylmaq. Osy jarysqa joldama alǵan elimizdiń komandalaryna artylar júk pen senim eselenedi. Álemdik deńgeıge shyǵý degenińiz, jalǵyz «Kókmoınaq» komandasyn ǵana emes, Adaı jylqy tuqymyn da jer-jahanǵa pash etýdiń jaqsy múmkindigi. Al shetelderden keletin shabandozdar, komandalar bizge syn kózben qaraıdy. Namysty qoldan bermeý úshin bar qazaq taqym qysady.
Mańǵystaýdyń «Kókmoınaǵy» halyqaralyq deńgeıde óner kórsetetindikten bir ǵana óńirdiń namysy men bedelin qorǵamaıdy, birtutas eldiń atynan shyǵady. Sondyqtan mamyrdaǵy jarystan keıin, Mańǵystaýǵa orala salysymen qazir qyzý daıyndyq júrip jatyr. Shabandozdar ótken joryqqa shyqqan myqty bes arǵymaqtan basqa attardy da synap, irikteý ústinde. Buıyrsa, oń nátıje beredi dep senemiz.
