Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń agroónerkásip keshenindegi qaıta óńdelgen ónim úlesin kóbeıtý, onyń kólemin 70 paıyzǵa deıin jetkizý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý baǵytyndaǵy jumys óristep jatyr. Ásirese tereń óńdeýdi damytý qolǵa alynǵan. Osy arada kásiporynnyń ósip-órkendeý joldary týraly aıta ketýge bolady.
Makınsk qalasynyń irgesinde elimizde teńdesi joq qus fabrıkasy salynatyny týraly habardy el qýanyshpen qabyldaǵan edi. Iri ınvestısııalyq joba básekelestikti damytyp, otandyq azyq-túlik ónimderin molaıtýdy maqsat tutty. Eń bastysy, ónerkásipti dańǵyl jolǵa túsirýge ájeptáýir áser etti. Jergilikti bıýdjetke mol qarajat quıylǵan soń áleýmettik-turmystyq salanyń da shyraıy kirip sala berdi. Naqty aıtqanda, aýqymdy joba sátimen sabaqtalǵannan keıin Makınsk qalasyndaǵy jumyssyzdyq kóp qysqardy. Tipti jumys qoly jetpeýge aınaldy. Kommýnaldyq salanyń tamyryna qan júgirip, jańa turǵyn úıler boı kóterdi. Qýatty kásiporyn óz jumysshylarymen birge qala turǵyndarynyń da muń-muqtajyna jetkilikti kóńil bólip, kómek qolyn sozý arqyly halyqtyń alǵysyna bólendi.
Qus fabrıkasynyń qurylysy 2015 jyly bastalǵan bolatyn. Investısııalyq jobanyń quny 45,6 mıllıard teńgeni quraǵan. Myńǵa jýyq adam jumysqa ornalasty. Shaǵyn qala úshin bul óte úlken kórsetkish edi. Jańa jumys oryndary kóptep ashyldy, turaqty eńbekaqy mólsheri de arta tústi. El úmitiniń otyn tutatqan qus fabrıkasy 2018 jyly paıdalanýǵa berilip, birinshi kezekte jylyna 25 myń tonna qus etin shyǵaratyn múmkindikpen jumys istedi. Fabrıkada bir-birimen quramdasyp, tamyrlana baılanysyp jatqan birneshe óndiristik nysan bar. Taratyp aıtatyn bolsaq, ınkýbator, tórt broıler alańy, jıyrmaǵa jýyq qus qoralary. Osylardyń barlyǵy tutas bir keshendi quraıdy. Qus etin óńdeıtin zaýyt ta osynda. Taǵy bir asa mańyzdy seh – qus azyǵyn daıyndaýmen aınalysady. Jergilikti ólshemmen eseptegende 227 366,88 sharshy metr alańdy alyp jatqan fabrıkanyń múmkindigi mol.
Jobaǵa qatysýshylar – otandyq jáne sheteldik ınvestorlar. Ádepki bastamashysy – «Aitas KZ» aksıonerlik qoǵamy. Qajetti qarjynyń jartysyna jýyǵyn «Báıterek» holdınginiń enshiles uıymdary – «Qazaqstannyń Damý Banki», «Qazyna Kapıtal menedjment» AQ bólgen. Kásiporyn elimizdegi qus sharýashylyǵyn damytý baǵytyndaǵy eń kóp qarjy salynǵan iri joba sanatynda. 2020 jyldyń ekinshi jartysynda jobanyń ekinshi kezeńi júzege asyrylǵannan keıin qus etin óndirý kólemi jaǵynan Orta Azııadaǵy eń iri kásiporynǵa aınaldy.
Tıimdi tusy az emes. О́z ónimimizdi molaıtyp, sheteldik osy tektes ónim kóleminiń qysqarýyna aıtarlyqtaı yqpal etti. Osydan tórt jyl buryn ımport 50 paıyzdy qurasa, ekinshi joba iske qosylǵannan keıin 30 paıyzǵa deıin azaıdy. Alǵashqy bette fabrıkanyń sapaly ónimi Aqmola, Soltústik Qazaqstan, Qostanaı jáne Qaraǵandy oblystaryna, Astana qalasynyń saýda sórelerine shyǵaryldy. Tutynýshylar tarapynan oń baǵasyn alyp, sórede jatyp qalmaıtyn azyqqa aınaldy. Atalǵan aımaqtardaǵy qus etine degen jalpy suranystyń 60 paıyzyn qamtıtyn deńgeıge jetti. Fabrıka bıoqaýipsizdik pen óndiristiń ekologııalyq talaptaryn saqtaý maqsatynda ınkýbasııalyq óndiris, qus soıý, et-súıek unyn óndirý kezeńderinde joǵary tehnologııalyq energııa únemdeıtin jabdyqtardy paıdalana bastady. Túıindeı aıtqanda, ósimdik sharýashylyǵy, qus sharýashylyǵy jáne et óńdeý salasyndaǵy birqatar kásiporyndy biriktirip otyr. Qýatty joba Astananyń azyq-túlik beldeýindegi qus etiniń molaıýyna da septigin tıgizedi. Qazir astanalyq tutynýshylardyń suranysyn ótep tur.
Eń bastysy, tabıǵatqa tıgizer zalaly joq. Joba qolǵa alynarda mamandar bul máseleni egjeı-tegjeı zerttep, jan-jaqty oılastyrǵan. Ekinshi kezektegi qýaty qolǵa alynǵannan keıin fabrıka qus etin óndirý, óńdeý kólemi jaǵynan Ortalyq Azııadaǵy kóshbasshy kásiporynǵa aınalyp shyǵa keldi. Negizgi ónim – salqyndatylǵan broıler taýyǵynyń eti. Eldiń ishki naryǵyndaǵy suranysty óteý úshin ár jyl saıyn ónim kólemin molaıtyp keledi. «Aitas» kompanııalar tobynyń strategııalyq josparyna sáıkes, ótken jyly qus fabrıkasynyń óndiristik qýaty jańa bir deńgeıge kóterildi. Jylyna 100 myń tonna sapaly qus etin óndirý mejelengen bolatyn. Maqsatqa qol jetkizý úshin 100 mıllıon dollar kóleminde ınvestısııa quıylyp, fabrıka múmkindigi arta tústi.
Kásiporynnyń áleýmettik jaýapkershiligi týraly da aıta ketýge bolar. Máselen, árbir jańa oqý jyly qarsańynda óz jumysshylarynyń balalaryna kómek kórsetedi. Oqý jyly aıaqtalǵan kezde de árbir oqýshyǵa demalýǵa, densaýlyqtaryn túzetýge qarajat bólinedi. «Mektepke jol» respýblıkalyq aksııasy barysynda júzden asa jumysshyǵa materıaldyq kómek kórsetilgen.
Túıindeı aıtqanda, qus fabrıkasy shaǵyn qalanyń qutyna aınaldy. О́ziniń sapaly ónimderi arqyly halyqtyń dastarqanyn toǵaıtyp otyrǵan eleýli eńbekti atap ketsek, nesi aıyp?
Aqmola oblysy,
Bulandy aýdany
