О́ner • 21 Maýsym, 2024

Shalǵaıdaǵy sheber

120 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Bizge ózge jurttan óneri asqan talantty jandardyń bári úlken qalalarda ómir súretindeı kórinedi. Sýretshilerdiń kartınalary da tek megapolısterdegi murajaılarda ilinip turatynyna kóz úırengen. Al sonaý shalǵaıdaǵy Bódene aýy­lynda (Atyraý oblysy) bir sýretshi óz galereıasynda sýret salyp otyr degenge kim senedi?

Shalǵaıdaǵy sheber

Iá, shyn ónerde shart ta joq, shekara da joq. О́ner ataý­lyǵa ereje, zańdylyq syn­dy qasań dúnıeler ener bolsa, shy­ǵarmashylyq shynaıylyǵynan, bolmysynan aıyrylary haq. Kórkemdik keńistiginiń shet-shegine kóziń jetpeıdi, tereńine oıyń boılamaıdy. Tylsym qyl­qalamnyń syryn tek sezgen biledi, syrly boıaýdyń tilin tek uqqan túsinedi.

Sýretshi Tilek Halınniń shy­ǵarmashylyq erkindigi – dala. Qylqalamynyń tynysy sol dalanyń qushaǵynda, tabıǵattyń aıasynda ashylady. Bódene aýy­lynda turatyn sýretshi ómir boıy mektepte beıneleý jáne syzý páninen sabaq berdi. О́leń de jazady. Bes kitaby jaryq kóripti. Kez kelgen sýretshiniń alǵashqy armany – jeke sheberhana bolsa kerek. Tilek Halın de únemi úıinde jumys isteıtin. 2017 jyly alaqandaı aýylynan túrli janrdaǵy týyndylary qoıylǵan óz galereıasyn ashty. Sol aýyldyń irgesin, sol aspan, sol meken, sol adamdar, sol dalany beınelegen avtor bar shyǵarmashylyǵyn týǵan topyraǵynda pash etip jat­qanynyń ózi kóńil tebirentedi. О́zi de bir suhbatynda talanttyń qaınar bulaq kózi tabıǵattan bas­taý alatynyn aıtady.

«Shyny kerek, kóp adam aýyl­dyń mádenıetin qalaǵa qara­ǵanda tómendeý sanaıdy. Aýyl­dy damymaǵan, órkenıetten tys qalǵan «aral» kóredi. Shyn máninde, rýhanı kúshtiń bári aýylda jatyr. «Uly dala» degen tirkes teginnen aıtylǵan sóz emes. Aýyl – rýhanııattyń ózegi. Biraq uly dalanyń osynaý rýhyn kez kelgen adam sezine bermeıdi. Sýret áleminiń ózinde birneshe tús qoldanylyp, birneshe janr­­dy biriktirgen kartınalar beınelenip jatady ǵoı. Sol sııaqty ómir syzylyp qoıǵan shemaǵa syımaýy kerek. Sonyń ishinde sýretshiler tabıǵattan, uly daladan jylýlyq, shabyt alý arqyly, ózin damytady dep oılaımyn», deıdi Tilek Halın.

Iá, bul sheberhana búginde Bódenege joly túskenderdiń má­denı aıaldamasyna aınalyp otyr. 

Jetpisten assa da sheber­hanasynan shyqpaıtyn sýret­shiniń jeke qorynda 100-den astam kartına bar. Avtor týyndylary Túrkııa, Italııa, Ger­manııa sekildi shetelderge tanymal. Al ózi kezinde Más­keýde ótken búkilodaqtyq shy­ǵar­mashylyq konkýrstyń laýreaty atanǵan.

Tabıǵattyń túrli tylsym kúıin beınelegen avtor ke­nepte ta­rıhı taqyrypqa da jol saldy. Mahambet batyr, Aısha bıbige arnalǵan shy­ǵarmalarynan erek­­she bir ulttyq saryn esip turady. Qa­­zaq­tyń darqan dala­sy­nyń ǵalamat kúshi ár boıaýdyń túsi­men úndese kelip, rýhtana tú­setindeı.

Osy qatardaǵy «Han qyzynyń serýeni» dep atalatyn týyndysy Saraıshyq jerindegi mý­zeıde saqtalǵan. Aýyl sý­ret­shisiniń tarıhı taqyryptaǵy bi­r­­neshe kartınasy búginde álem­­­niń ár túkpirinde ilinip tur. Má­selen, onyń ishinde «Aby­laıhan týraly ańyz» atty alyp kar­tınasy da bar.

Shyǵarmashyl adamnyń týǵan jerin, týǵan halqyn, týǵan topyraǵy darytqan ónerin qulaı súıýi qylqalamyna áser etpeı qoımasy anyq. Bul sózimizdiń dál mysaly – Tilek Halınniń tutas galereıasy. Ultyna da, óne­rine de adal sýretshi talanty arqyly qazaqtyń atyn shy­ǵar­ǵysy keledi. Kenepte de óz aınalasyn, óz qoǵamyn, óz aýylyn, óz tabıǵatyn, óz bolmysyn, óz tarıhyn sýrettedi. Ataǵy aspanǵa ushqan ańyz-tul­ǵalarǵa eliktegen joq, túrli jańa modernıstik baǵyttarǵa bu­rylǵan joq. О́z qoltańbasyn óz boıynan, óz aınalasynan taýyp, sheberligin shyńdaı tústi. Tabıǵattan, dala úninen qýat aldy. Sýretshiniń osy kúnge deıin týǵan topyraǵynan kindik úzbeı otyrǵany sodan bolar, sirá.