Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
«Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń talqylaý alańynda jańa Salyq kodeksiniń tanystyrylymy ótti. Aıta ketý kerek, jańa qujatta tek memleket múddesine ǵana emes, bıznes ókilderiniń de suranysyna saı keletinin ózgerister jetkilikti. Arnaıy otyrysqa Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Azamat Ámrın men Qarjy vıse-mınıstri Erjan Birjanov qatysqan edi.
Jańa kodekste birqatar ózgeris bar, sonyń biri – eldiń teń jarymynyń taqymyndaǵy eski kólik úshin eki ese az salyq tólenetini. Eger kóliktiń júrý merzimi 10 jyldan assa mólsheri – 30, al 20 jyldan assa 50 paıyzǵa deıin tómendeıdi. Shetelden qymbat kólik ákelip, onyń quny 75 mln teńgeden assa, salyqqa 7,5 mln teńge tóleýge mindetti. Bul jyljymaıtyn múlikke de qatysty. Mundaıda múliktiń jıyntyq quny 450 mln teńgege baǵalansa, salyq somasy da joǵarylaıtyn bolady. Demek aýqatty adamdardaǵy múliktiń mólsherine qaraı salyq ta kóteriledi degen sóz.
«Kólik týraly aıtatyn bolsaq, quny 75 mln teńgeden asatyn jeńil avtokólikter úshin kólik salyǵynyń mólsherlemesin úsh ese arttyrý usynylyp otyr. Al jalpy quny 450 mıllıon teńgeden jyljymaıtyn múlik salyǵy arnaıy esep boıynsha 2 paıyz mólsherinde árbir salyq salynatyn obektige júrgiziledi. Budan bólek, qymbat turatyn teńiz jáne áýe kemelerine, lıtri 500 myń teńgeden asatyn qymbat alkogol jáne bir danasy 10 myń teńge turatyn temeki ónimderine de qatysty salyq tólemi daıyndalǵan. Bul sharalar el ekonomıkasyndaǵy kóleńkeli aınalym deńgeıin tómendetý úshin óz septigin tıgizedi», deıdi Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Azamat Ámrın.
Budan bólek, qujat boıynsha zeınetkerlerdiń tabys salyǵynyń mólsherlemesi qysqarady, ıaǵnı ony tóleýden múlde bosatylmaq. Sondaı-aq ár jarty jyl saıyn esep tapsyrýdan sharshaǵan kásipkerler úshin de jaǵymdy jańalyq bar. Endi salyq eseptiligin usynbaǵany úshin olarǵa aıyppul qarastyrylmaıdy.
«Kóbine shaǵyn jáne orta bıznestegi kásipkerler memleketke esep berýdi umytyp ketip jatady. Sol úshin olar ákimshilik jazaǵa tartylyp, aıyppul arqalaıtyn. Endi jańa Salyq kodeksine sáıkes jaza alynyp tastaldy. Iаǵnı esep bermese, biz nóldik eseptilikpen qabyldap jiberemiz. Keıin qajet bolsa, óz bıznes esebin túzetip alýyna bolady. Jalpy, eldegi esep berý nysandary 30 paıyzǵa qysqartylǵaly otyr», deıdi Qarjy vıse-mınıstri Erjan Birjanov.
Budan bólek, ózindik sebepterge baılanysty salyqtaǵy bereshegi bar kásipkerlerdiń shoty birden buǵattalmaıdy. Bul jerde kásipker boryshy 73 840 teńgeden aspasa, salyq bereshegi jaıly eskertý habarlama joldanady. Al qaryzy 20 aılyq eseptik kórsetkishten kóp bolsa, shotyndaǵy shyǵys operasııalar toqtatylady. Budan jańa qujatta bıznes ókilderine jeńildik kóptep qarastyrylǵanyn baıqaýǵa bolady.
«Bizde arnaıy salyq rejimderi óte kóp ekeni belgili. Bıznes salasyndaǵylar da osy máseleni qozǵap, ózderiniń shatasatynyn da jıi aıtady. Mundaı kemshilikterdiń barlyǵyn joıý úshin rejimderdi barynsha qysqarttyq. Mysaly, birinshisi – óz-ózin jumyspen qamtýshylar rejimi. Oǵan qazir mobıldi qosymsha nemese ınternet platformalar arqyly qyzmet kórsetýshiler 34 qyzmet túri boıynsha patent arqyly jumys isteýshiler kiredi», deıdi vıse-mınıstr Azamat Ámrın.
Vıse-mınıstrdiń sózinshe, búginde bizde 1,9 mıllıonnan astam salyq tóleýshi ońaılatylǵan deklarasııany paıdalanady. Iаǵnı jyldyq maksımaldy tabys 177,4 mln teńgeden aspaıdy eken. Sondaı-aq jańa qujatta keıbir salyq tóleýshiler jeke kásipker retinde tirkelýden bosatylady. Tek tabysy boıynsha jaı alym ǵana tóleıdi. Al tabystyń salyq mólsherlemesi 4 paıyzdy quramaq. Oǵan qosa shaǵyn jáne orta bızneske arnalǵan arnaıy rejimder úshin salyq mólsheri tabystyń 3-ten 2 paıyzyna deıin tómendetiledi.
Biraq oıyn bıznesine qosylǵan qun salyǵy salynbaıdy, alaıda korporatıvtik tabys salyǵy boıynsha mólsherleme 25 paıyzǵa ósýi múmkin. Býkmekerlik keńselerge de arnaıy salyq kózdelip otyr. Bul jerde oıynshylardan túsken kez kelgen somanyń 8 paıyzyn aýdarýy qajet. Sonymen qatar utysqa ıe bolǵan oıynshylar da salyq tóleýge tıis. «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń ókilderi jańa qujattaǵy keıbir tarmaqtardy áli de jetildirý kerek degen pikirde.
«Kodekstegi jańa ózgeristerdiń 70 paıyzyn bıznes ókilderi usynǵan edi. Biraq áli de sheshilýge tıis aýqymdy másele bar. Mysaly, buryn salyqqa 3 paıyz tólegen kásipker endi 8 paıyz tóleýge mindettelip otyr. Biz buǵan kelispeımiz. Sondaı-aq ózin-ózi jumyspen qamtýshylarǵa qatysty máseleler bar. Aıta keteıin, ónimdi ózi óndirip, ózi satatyn salyq tóleýshiler kúshin korporatıvtik tabys salyǵy 10 paıyzǵa, jeke tabys salyǵy 5 paıyzǵa tómendetiledi. Jalpy, jańa qujat memlekettiń ǵana emes, bıznestiń de múddesi úshin jumys isteıdi degen senim bar», deıdi «Atameken» UKP basqarma tóraǵasynyń orynbasary Tımýr Jarkenov.
Kodeksti ázirleýge bıznes qaýymdastyǵy belsene atsalysqan. Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstriniń sózinshe, 500-den astam ókildiń qatysýymen 300-den astam kezdesý men konferensııa ótken. Atalǵan sharalarǵa ekonomıkanyń ártúrli sektoryndaǵy bıznes-qaýymdastyqtar, kásipkerler, halyqaralyq uıymdar, salyq sarapshylary, ekonomıster jáne múddeli memlekettik organdarmen birge «Atameken» UKP ókilderi qatysypty. Sonymen qatar jańa Salyq kodeksiniń jobasyn talqylaýǵa Parlament depýtattarymen birge ekonomıkanyń barlyq salasyndaǵy ókilderdiń qatysýymen birneshe kezdesý uıymdastyrylǵan. Kodeks boıynsha talqylaý áli jalǵasa bermek.
Aıta keteıik, burynǵy Salyq kodeksinde salyq saıasatyna basa mán berilse, jańa kodekste salyqtyq ákimshilendirýge nazar aýdarylǵan. Buryn mundaǵy rejimderdiń shamadan tys ártúrli bolýy, olardyń sharttary men krıterııleri salyq isinde kóp qıyndyq týdyryp kelgeni ras. Al jańa qujatta salyq deklarasııasynyń nysandary 30 paıyzǵa qysqaryp, keıbir rejimder arnaıy ońtaılandyrylyp otyr.
