TALPYNYS – TABYS KEPILI

Jýyrda arnaıy issaparymen shalǵaıdaǵy Qaınar aýylynda bolyp qaıttyq. Ondaǵy oıymyz bıylǵydaı qıynshylyqpen ótken qystan sońǵy aýyl tynysymen tanysý, jalpy jaǵdaıdy bilý edi. Aýyl ákimi Erkebulan Sháriphanovtyń aıtýynsha, bul óńir qytymyr qystan sonshalyqty qysyla qoımapty. Iаǵnı, qala, oblys tarapynan naqtyly qoldaý, qamqorlyqty aıqyn sezinipti.  Sondaı-aq, Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginen de tıisti qarajat bólingen. Sonsoń bulardyń Semeıdegi “Abyraly-Degeleń” qorynyń basshylyǵyna aıtar alǵysy sheksiz. Bul qor osydan birer jyl buryn ıadrolyq synaqtardan zardap shekken óńirge qoldaı kórsetý maqsatymen qurylǵan bolatyn.  Mine, osy qor bıylǵy qysta óńirdegi turmysy tómen eki júzdeı otbasyn kúndelikti ómirge qajetti azyq-túlikpen qamtamasyz etipti. Munyń syrtynda qor kúshimen ár aýylǵa arzan ónimder jetkizilgen. Iаǵnı, ol ónimderdiń baǵasynan jol shyǵyny alyp tastalynǵan. Muny az deseńiz, qor eki aı boıy qystaqtarmen aradaǵy joldy qalyń qardan tazalap turǵan traktorǵa qajetti janar-jaǵarmaıdy da óz moınyna kóterip alypty. Osyndaı qamqorlyq arqasynda basqa jerdegi sekildi emes, munda sonshalyqty mal shyǵynyna jol berilmegen. Aýyl ákimi solaı deı kelip, ózderinde 28 sharýa qojalyǵy tirkelgenmen, búginde sonyń tek jartysy ǵana jumys istep turǵanyn jasyrmady. Onyń da túrli sebebi joq emes. Biraq, abyroı bolǵanda, byltyrdan beri bul máselede úmit oty jana túsip otyr. Oǵan mysal kerek bolsa aıtaıyq. Máselen, byltyrǵy jyly osy óńirdiń on azamaty áleýmettik kásipkerlik korporasııasynyń “Jaılaý” atty tamasha baǵdarlamasy arqyly árqaısysy júz qoıdy ıelenýge qol jetkizipti. Olar aldaǵy bes jyldan soń korporasııaǵa álgi mal basyn eki ese ǵyp qaıtaratyn bolady. Iаǵnı, bul sharýa eki jaqqa da tıimdi. Erkebulan sońǵy bes jylda Abyraly aýyldyq okrýginde ákim bolyp qyzmet etipti. Onda da mal basyn asyldandyrýǵa birinshi kezekte kóńil bólgeni, atalǵan aýylda aýyz sý máselesin sheship ketkeni, aýyl tazalyǵy jóninen 16 okrýg boıynsha aldyńǵy orynda bolǵany, Aqbulaqta ákimshilik úıin qatarǵa qosyp, balalardyń oıyn alańyn paıdalanýǵa bergeni bári ras. Sodan keıin Qaraóleń aýyldyq okrýgine ákim bolyp qyzmet aýystyrǵan. Munda ol ózine talapty burynǵydan da kúsheıte tústi. Osy maqsatpen eń aldymen aýyl tazalyǵy, ony kógaldandyrý, tártip máselesine kóńil bóldi. Aıtalyq, birinshi kezekte ıesiz qırap qalǵan jıyrma shaqty úıdiń orny qoqystan tazartyldy. Úıler áktelip, sharbaqtar boıaldy. Aýyl ishi-syrtyna 250 túp qaraǵaı egildi. Bul sharýaǵa mektep túlekteri tartyldy. Aýyl syrty demekshi, aýyldyń kireberisine 150 túp túrli aǵashtar otyrǵyzyldy. Olar qorshalyp, bulaq tartyldy. Budan basqa kóptegen ıgi sharalardy atqarýǵa joǵaryda atalǵan “Abyraly-Degeleń” qory uıytqy boldy. Aıtalyq, byltyrǵy jyly aýyldyń kireberisindegi aıshyqty qaqpa men ıadrolyq synaqtar qurbandyqtaryna arnalǵan záýlim eskertkish osy qordyń kúshimen turǵyzyldy. Al Jeńistiń 65 jyldyǵyna oraı bıylǵy jyldyń mamyr aıynda Qaınar aýylynyń ortalyǵyndaǵy saıabaqta Uly Otan soǵysyna attanǵan abyralylyqtarǵa arnalǵan taqtatas ornatyldy. Bul saıabaqtaǵy ıgi ister Elbasy Jarlyǵymen Semeı atom polıgony jabylýynyń 20 jyldyǵyna deıin aıaqtalmaq. Osy ıgilikti sharýalardyń barshasy atalǵan qordyń prezıdenti, qalalyq máslıhattyń depýtaty Marat Qurmanbaıdyń tikeleı uıymdastyryp, demeýshi bolýymen júzege asyrylýda. Al endi aýyldyń áleýmettik jaǵdaıyna keletin bolsaq, bul máselede de qaınarlyqtar jerge qarap otyrǵan joq. Mádenıet úıi turaqty túrde jumys istep tur. Onda “Qaınar” án-bı, “Meızek” balalar ansamblderi, Qaınar halyq teatry jumys jasaýda. О́lketaný murajaıy men ortalyq kitaphana da osynda. 50 tósektik aýrýhananyń jumysy da búgingi kún talabyna saı. Al “Qazposhtanyń” jergilikti bólimshesi bolsa qala, aýyl boıynsha 30 bólimsheniń ishinen oza shaýyp birinshi orynda keledi. Budan biraq Qaınarda barlyq másele óz sheshimin tapqan eken degen uǵym týmaýy tıis. Aıtalyq, munda dáriger jetispeıtinin jasyrýǵa bolmaıdy. Sonsoń bir aýylǵa bir ınternat kerek-aq. О́ıtkeni, qystaqtardaǵy shopan-baqtashylardyń balalary qaladaǵy týystaryn saǵalap ketkeni ras. Al alań kóńilmen júrgen mundaǵy ata-analar qaıtip jarytyp eńbek etedi. Osyny oılastyrǵan aýyl ákimshiligi ózderi otyrǵan burynǵy ınternat úıin bosatyp berýge ázir. О́zderi ázirge mádenıet úıine kóshpek. Daǵdarystan birjola shyqqan soń basqasyn kóre jatarmyz, deıdi ákim. Meniń taıaý jyldardaǵy basty maqsattarymnyń biri – Qaınarda aýyz sý máselesiniń sheshimine oń yqpal jasaý deıdi Erkebulan. Mundaǵy ár úıge sý kirgizip bere alsaq, arman joq. Ras, onyń arǵy jaǵynda jol máselesi de tur. Elimiz boıynsha daǵdarys salqyny seıile túsip keledi ǵoı. Sondyqtan aldaǵy kúnderge seneıik. Shalǵaıdaǵy aýyl ákimi osylaı deıdi. Dáýlet SEISENULY. Shyǵys Qazaqstan oblysy.