San ǵasyr boıy sabaqtasyp, úndesip kele jatqan qaıyrymdylyq uǵymy keıingi ýaqytta tereńdeı tústi. Ásirese jas tolqynnyń boıynan adamgershilik, izgilik, qasıetterin kórý – kóńilge medeý. Bir jaǵynan qazirgi jasóspirimderdiń ómirlik ustanymy ata-analarynyń jas kúnindegi arman-maqsatyna múldem uqsamaıdy. Jahandaný dáýirinde týyp-ósken urpaqtyń oıy, isi de bólek, tipti ózderi de dara. Olardyń sanasynda qoǵam tańǵan shekara joq. Sondaı órenniń biri – Aıaýlym Bolpanova.
Búginde ol – respýblıkalyq «28 ilmek» volonterlik klýbynyń múshesi. Jetinshi synyp oqýshysy shala týylǵan sábılerdiń jaryq dúnıege beıimdelýi úshin denesiniń qımyldaýyna sep bolatyn kıim-keshekter toqıdy.
– Ádette kúni jetpeı týǵan shaqalaqtarǵa qosymsha jylý qajet. О́ıtkeni náresteniń teri astyndaǵy maıy júktiliktiń tek 8-9 aıynda ǵana paıda bolady eken. Sodan sábıde jylý almasý úrdisi qalyptasyp úlgermeıdi. Al medısınalyq kómekten bólek, bastan-aıaq qalypty temperatýrany saqtaýy úshin taza ekologııalyq júnnen toqylǵan bas kıim, shulyq, qolǵap, keýdesheler qoldanylady. Ári júnnen toqylǵan kıim emdik massaj esebinde de áser etedi. Deneni titirkendiredi, qan aınalymyn jaqsartady. Olarda tynys alý júıesi durys jetilmegendikten qatty uıqyǵa ketip, dem almaı qalýy múmkin. Osy oraıda toqyma buıymdar shaqalaqtyń denesin jybyrlatqan soń, únemi qozǵalýǵa májbúr bolady, – dep Aıaýlym egjeı-tegjeı aıtyp berdi.
Oǵan qosa toqylǵan kıim-keshek bala boıyndaǵy motorıkalyq qyzmet júıesin jaqsartady. Kishkentaı janashyrdyń aıtýynsha, mundaı dúnıelerdi qarapaıym dúken sórelerinen tabý qıyn. Sebebi mashaqaty kóp, ýaqytty talap etetindikten kópshiligi aınalysqysy kelmeıtin kórinedi.
– Eriktilik qyzmetti qysyltaıań shaq – pandemııa tusynda bastadym. Bos ýaqytymdy utymdy paıdalanǵym keldi. Áleýmettik jelilerden jyl saıyn elimizde 22 myńǵa jýyq bala shala týylatynyn oqyp qaldym. 400-500 gramm shamasyndaǵy shaqalaqtardyń ómirge beıimdelýi úshin biraz kútim qajet. Oǵan joǵary tehnologııalyq jabdyqtar, bilikti medısınalyq mamandardan bólek, qoıdyń júninen toqylǵan shulyqtyń, kıimniń mańyzdy ekenin bilgennen keıin, qoldan kelgenshe kómektesýdi uıǵardym. Sóıtip, toqý, qolónerge degen qyzyǵýshylyǵym volonterlik qyzmetke ulasty. Keıin ózim volonterlik klýb ashtym. Osy ispen aınalysyp júrgenimdi bilgen Kókshetaý qalasy fızıka-matematıka baǵytyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebindegi ustazdarym qarajatpen kómektesip, oqýshylar men ata-analar qataryma qosyldy. Jip satyp alyp, ózderi toqyp, klýbqa tapsyrady. Ony aýrýhanalardaǵy arnaıy bólimshelerge, perınataldyq ortalyqqa ádette jıyntyq etip aparamyz. Bul kıim-keshekter dene salmaǵy 500 gramnan joǵary sábılerge qoldanylady, – deıdi Aıaýlym.
О́tken jylǵy statıstıkaǵa úńilsek, shala týǵan árbir júz sábıdiń dene salmaǵy qalypty normadan tómen nemese óte tómen bolady. Mundaı salmaq sanatyndaǵy ólim kórsetkishi 50%-dan asady. Desek te Ortalyq Azııa elderiniń ishindegi eń tómengi kórsetkish bizde. Iаǵnı 30 jyl ishinde respýblıkada náresteler ólimi bes esege azaıǵan. Bul – bilikti medısına mamandaryna jumyla qol sozǵan Aıaýlym sekildi volonterlerdiń de eńbegi.
Jalpy, elimizde 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan Volonterlikti damytý jol kartasy aıasynda birqatar joba tabysty iske asyryldy. Nátıjesinde, volonterlik uıymdar sany 3 ese ósti. О́negeli isimen kópke úlgi bola bilgen eriktilerdiń sany 200 myńǵa jetti. Arnaıy Qazvolunteer.kz biryńǵaı platformasy jasaqtaldy. Bul da qoǵamda volonterlik qyzmettiń áleýetiniń artýyna sep boldy.
Qazir eriktilerimiz álemniń túkpir-túkpirinde júr. Máselen, jýyrda ǵana «Biz Birgemiz Qazaqstan» qorynyń jetekshisi Perızat Qaırat Palestına aýmaǵyna baryp, shıelenisti jaǵdaıda Qazaq eli atynan turǵyndarǵa kómek qolyn sozdy. Odan qaldy Iordanııa, Kenııa, Taıland pen Túrkııa memleketterinde tájirıbe jınaqtap, kómek qolyn sozyp júrgen volonterlerimiz jeterlik. Olar osyndaı is-áreketterimen izgi salt-dástúrimizdiń jibin jalǵap keledi. Bul rette babalar salǵan sara joldy kórsetip, baǵyttaǵan qazirgi egde jastaǵy volonterlerdiń de eńbegi eren.
Alpysty alqymdaǵan Meńsulý Izmakova volonterlikpen bala kezinen aınalysady. Muqtaj janǵa múmkindiginshe kómek kórsetý onyń ómirlik baǵdaryna aınalǵaly qashan. Onyń ústine 40 jyldan astam ustazdyq etken. Erikti «Qaıyrymdylyq jasasań, qaıyryn óziń kóresiń», degen ataly sózdi eske aldy.
– Men Atyraý oblysynyń Maqat aýdanyndaǵy Baıshonas eldi mekeninde týyp-óstim. Bala kezden anam aýyldaǵy qarttardyń úılerine baryp, járdem beretin. Bizdi de ertip júrip, sharýaǵa beıimdedi. Úıin jınap, tamaǵyn pisirip júretinimiz esimde. Sóıtip, bul daǵdy ádetke aınaldy. Osylaı áke-sheshem qamqorlyq jasaýǵa, ıgi isten shet qalmaýǵa tárbıeledi. Kúni búginge deıin eriktilik qyzmetimdi qaldyrǵan emespin. Túrli volonterlik uıymǵa múshe boldym. Men úshin volonterlik qyzmet – júrek qalaýy. Qazirgi tańda eriktilerdiń atqaryp júrgen ıgi amaldary ejelden ata-babamyzdan rııasyz jalǵasyp kele jatqan qaıyrymdylyq. Bul dástúr «Asar» dep atalatyny kópke málim. Buryn shóp shabý, egin jınaý naýqandaryna, sondaı-aq úı salý sııaqty aýyr jumysta kórinis taýyp, halyqtyń qaıyrymdylyǵy men uıymshyldyǵyn tanytqan. Bul úrdis tek qazaqqa emes, qyrǵyz, ózbek, tájik, túrkimen halyqtaryna da ortaq. Qaıyrymdylyq jasaǵan adam saýap úshin dep aqy suramaıdy ǵoı. Demek jasaǵan ıgi is halyqtyń márttigin ǵana emes, baýyrmaldyǵyn, kópshildigin bildiredi, – deıdi volonter.
Kez kelgen memlekettiń azamattyq qoǵamsyz áleýmettik-ekonomıkalyq jáne saıası turǵyda damýy ekitalaı. Osyǵan deıingi oqıǵalar men tájirıbe azamattyq belsendiler, úkimettik emes uıymdar árdaıym qarapaıym azamattardyń múddelerin qorǵap, halyqtyń eń ótkir máselelerin sheshýge umtylatynyn talaı dáleldedi. Demek bir múdde, bir maqsat tóńireginde uıysqan elde damý da bar.
