Foto: turaninfo.kz
Keńeste sóz alǵan Joǵarǵy Sottyń qylmystyq ister jónindegi sot alqasynyń tóraǵasy Nazgúl Rahmetýlına sottarǵa túsken isterdiń birdeı sanyn atap ótti (bıylǵy jáne ótken jyldyń 5 aıynda – 13 myń). Sonymen qatar úkim shyǵarylǵan ister 4,7%-ǵa ósti (byltyr 10,4 myń, bıyl 10,9 myń), sottalǵandar sany ósken (bıyl 12,5 myń, byltyr 12 myń).
Qylmystyq ister boıynsha sot tóreligi sapasynyń jalpy jaqsarǵanyn sot aktilerine túzetýlerdiń azaıýy kórsetip otyr (apellıasııalyq bıyl 631, byltyr 705, kassasııalyq bıyl – 167, byltyr 252).
Sýdıalardyń kásibı deńgeıin arttyrý, kassasııalyq jáne sot praktıkasyn taldaý nátıjeleri boıynsha sholýlar daıyndaý, Astana sotynda elektrondy baqylaý quraldaryn qoldaný boıynsha pılottyq júıeni iske qosý sharalary týraly aıtyldy.
Joǵarǵy Sottyń azamattyq ister jónindegi sot alqasynyń tóraǵasy Nurserik Sháripov óz sózinde talap qoıýlardyń óskenin (248 myńnan 282 myńǵa deıin) atap ótti.
Olar notarıýstardyń áreketterine, memlekettik satyp alýlar men sharttyq mindettemelerge, keltirilgen zııandy óteýge, zańdy mańyzy bar jáne bankrottyq faktilerin anyqtaýǵa qatysty.
Kollektorlyq jáne mıkroqarjy uıymdarynan azamattardan bereshekti óndirip alý, boryshkerdiń Qazaqstan Respýblıkasynan tysqary jerlerge shyǵýyna shekteý qoıýǵa ruqsat berý týraly kóptegen talaptar bar.
Bıylǵy 5 aıda birinshi satyda 212 myń is qaraldy (2023 jyldyń sáıkes merzimi – 181 myń). Qabyldanǵan sheshimdermen jartysy aıaqtaldy, talap qoıýlardyń 89 paıyzy qanaǵattandyryldy. Ońaılatylǵan is júrgizýde – 82 myń is.
Eksterrıtorııalyq sottylyq jıi qoldanylady (2023 jyly – 1,6 myń is, bul 2022 jylmen salystyrǵanda eki ese kóp, bıylǵy 5 aıynda – 827 is). Tatýlasý boıynsha ortasha respýblıkalyq kórsetkish – 41,6% (2023 jyly – 40,6%). Apellıasııada 21 myń is qaraldy (2023 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda 19 myń). Al 2 myńǵa jýyq sheshim túzetildi.
Kassasııalyq ótinishhattar kóbirek tústi (byltyr 4 myń, bıyl 5 myń). Olardyń aıtýynsha, jergilikti sottardyń sot aktileriniń 82 paıyzy zańdy dep tanylǵan, ótinishhattardyń tek 10 paıyzy ǵana qaraýǵa jiberilgen.
Joǵarǵy Sottyń ákimshilik ister jónindegi sot alqasynyń tóraǵasy Aslan Túkıev sottarǵa 14 myńnan astam talap qoıý túskenin atap ótti. Olar kóbinese Ekonomıka jáne Ádilet mınıstrlikterine, Túrkistan, Qostanaı, Mańǵystaý, Qaraǵandy oblystaryna qatysty.
Tatýlasý men suratýdy esepke almastan, memlekettik organdarǵa qoıylǵan talaptardyń 59%-y qanaǵattandyryldy (sot oryndaýshylaryna qatysty daýlardy qospaǵanda). Kóbinese bul turǵyn úı, jer, kedendik jáne salyqtyq daýlar.
Kiristerdiń úshinshi bóligi - talap qoıýlardy qaıtaryp alý, tatýlastyrý – 13%. Spıker jeke uıǵarymdar (28%) men aqshalaı aıyppuldar óskenin atap ótti (50%). Sheshimderdiń jartysy bıznestiń paıdasyna sheshilgen. Apellıasııalyq (32,1%) jáne kassasııalyq tártipte (17,3%) kúshin joıý jáne ózgertýler az boldy.
Sot ákimshiliginiń basshysy Naıl Ahmetzakırov esepti kezeńde sot tóreligin júzege asyrý úshin tıisti jaǵdaılardy qamtamasyz etý boıynsha atqarylǵan sharalar keshenine toqtaldy.
Atyraý qalasynda 5 sottyń, oblystyq jáne Túrkistan qalasynyń 7 aýdandyq sotynyń, 4 mamandandyrylǵan jáne Pavlodar qalalyq sotynyń jáne Shyǵys Qazaqstan oblysynyń aýdandyq sotynyń jańa ǵımarattary salynyp, Abaı oblystyq sotynyń, Soltústik Qazaqstan men Batys Qazaqstan oblystarynda 2 aýdandyq sottardyń ǵımarattarynyń qurylysy aıaqtaldy.
Iske asyrý satysynda 73 sot ǵımaratyn jóndeý, Almaty jáne Batys Qazaqstan oblystarynda 3 sot ǵımaratyn salý, Jambyl, Aqmola, Ulytaý oblystarynda jáne Almaty qalasynda 4 sot jobasyn ázirleý boıynsha aýqymdy is-sharalar júrgizilýde.
Sot kásibiniń tartymdylyǵyn arttyrý, IT-servısterin damytý jáne robottandyrý salasyn keńeıtý, halyqaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtý jáne t.b. boıynsha birqatar uıymdastyrýshylyq-quqyqtyq sharalar atap ótildi.
A.Merǵalıev keńes jumysyn aıaqtaı otyryp, sot aktileriniń sapasyna, olardyń kúshin joıý men ózgertýdiń sebepterine, jaýapkershilikke jáne apellıasııalyq shaǵymdardaǵy qaǵazbastylyqty joıýǵa, aýyr jáne asa aýyr qylmystar úshin sottalǵandardan shartty túrde merziminen buryn bosatý jáne jazanyń ótelmegen bóligin aýystyrý týraly talap qoıýlardy alqabılerge berý boıynsha pılotty iske qosýdy ázirleýge basa nazar aýdardy.
Memleket basshysynyń sot júıesin odan ári reformalaý jónindegi tapsyrmalaryn iske asyrýǵa baǵyttalǵan bastamalar týraly aıtyldy (Sot jıýrıiniń materıaldardy tekserýdiń jańa tetigi, Sot tóreliginiń sapasy jónindegi komıssııanyń jumysyn jaqsartý, áleýmettik paketti jaqsartý jáne derbes kassasııalyq satyny qurý, sýdıalarǵa biliktilik synyptaryn berý ınstıtýtyn jańǵyrtý).
Sot sheshimderiniń ádildigi jáne jazanyń bultartpastyǵy qaǵıdatyn qamtamasyz etý, sýdıalardyń tarapynan sybaılas jemqorlyqqa jáne sýdıa ádebiniń buzylýyna jol bermeý, BAQ ókilderiniń ashyq sot prosesterine qatysýdan negizsiz bas tartýy mindetter retinde aıqyndaldy.
