Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Elektr stansalaryndaǵy jumys barysyn Energetıka mınıstri Almasadam Sátqalıev aıtyp berse, jylý jelilerin rekonstrýksııalaý boıynsha О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Qanat Sharlapaev baıandady. О́ńirlerdegi jaǵdaı týraly birqatar oblys ákimderi esep berdi.
Bıyl elektr stansalarynda 10 energııa blogin, 55 qazandyq pen 45 týrbınany kúrdeli jóndeý josparlanǵan. Búginde 1 energııa blogin, 6 qazandyq pen 9 týrbınany jańǵyrtý aıaqtaldy. Sondaı-aq jylytý maýsymyna daıyndyq aıasynda 20,8 myń shaqyrymǵa jýyq elektr jelisin, 423 joǵary voltty qosalqy stansalardy ártúrli jóndeý túrlerimen qamtý josparlanyp otyr. Jylý jelilerin rekonstrýksııalaý 541 km kommýnıkasııa jelisin qamtıdy, qazirgi daıyndyq deńgeıi – 23%.
Premer-mınıstr otyrysqa qatysýshylardyń nazaryn jylýmen jabdyqtaý obektilerin daıyndaýdaǵy syn-tegeýrinderge aýdardy. Mysaly, Ekibastuz Jylý ortalyǵynda jóndeý jumysyn bastaý merzimi mamyr aıynan maýsymnyń sońyna aýystyrylǵan. Temirtaýda 2-Jylý ortalyǵyndaǵy qazandyqty jóndeý jumysy áli bastalmaı tur, kesteden artta qalý – 2 aı. Taraz, Jezqazǵan men basqa óńirlerdegi jylý kózderin jańǵyrtý merzimi de keshiktirilgen.
«Bıyl mamyr aıynyń basynda Úkimet otyrysynda jóndeý merzimin uzartýǵa jáne olardyń kólemin azaıtýǵa bolmaıtynyn tapsyrǵanmyn. Alaıda operator «KEGOC» bekitken jóndeý jumysynyń kestesin menshik ıeleri óz betinshe ózgertýin doǵarmaı keledi. Bıyldyń ózinde jóndeý jumysyn aýystyrý boıynsha kestege 18 ret ózgeris engizilgen. Oǵan ákimdikter men Energetıka mınıstrliginiń kelisimi de alynbaǵan. Iаǵnı bul faktiler baqylaýdyń jetkiliksiz ekenin kórsetip otyr», dedi Úkimet basshysy.
Ásirese Aqmola, Aqtóbe, Atyraý men Mańǵystaý oblystarynda jylý jelilerin jańǵyrtý baıaý júrgizilip jatqany baıqalady. Buǵan qosa, «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyrbastaý» baǵdarlamasynyń múmkindigin jetkiliksiz paıdalaný máselesine nazar aýdaryldy. Elimizde ınjenerlik kommýnıkasııalardy jóndeý respýblıkalyq bıýdjet qarajaty esebinen ǵana júrgizilip otyr.
Oljas Bektenov birinshi vıse-premer Roman Sklıarǵa jergilikti jerlerde jylý berý kezeńine daıyndyq barysyn baqylaýdy tapsyrdy.
«Roman Vasılevıch, jalpy jergilikti jerlerde shuǵyl sheshimder men barynsha qatań sharalardy qabyldańyz. Jóndeý jumysynyń sapasyna erekshe nazar aýdarýdy tapsyramyn», dedi Úkimet basshysy.
Energetıka, О́nerkásip jáne qurylys mınıstrlikterine óńir ákimdikterimen birge jylý kózderi men jelilerine jóndeý ýaqtyly ári sapaly júrgizilýine baqylaýdy kúsheıtý, barlyq jylý-elektr ortalyqtary men qazandyqtardy 1 qyrkúıekke deıin otynmen qamtamasyz etý tapsyryldy.
15 qyrkúıekke deıin ortalyq, soltústik jáne shyǵys óńirlerde, al qalǵan óńirlerde 15 qazanǵa deıin barlyq ınjenerlik ınfraqurylymnyń jańa jylytý maýsymyna daıyndyǵyn tolyq qamtamasyz etý qajet.
Úkimet otyrysynda talqylanǵan taǵy bir mańyzdy másele – elimizde turaqty jumyspen qamtamasyz etý barysy. Memleket basshysynyń bıyl 1 mln-ǵa jýyq otandasymyzdy jumysqa ornalastyrý jónindegi tapsyrmasynyń oryndalýy týraly Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Svetlana Jaqypova baıandady.
Bekitilgen О́ńirlik jumyspen qamtý kartalaryna sáıkes 2024 jyly 948 myń azamatty jumysqa ornalastyrý kózdelgen. Búginde 353 myńǵa jýyq adam jumyspen qamtyldy, bul jalpy kórsetkishtiń 37%-yn quraıdy. Onyń ishinde 148 myńy – jastar. Osylaısha, jyl basynan beri memleket sýbsıdııalaıtyn oryndarǵa 137 myń jumyssyz adam jumysqa turdy. 97 myńnan astam azamat Memleket basshysynyń «Árbir 10 myń adamǵa shaqqanda 100 jańa jumys orny» bastamasy aıasynda 103 myńnan astam adam jumys berýshi tarapynan usynylǵan bos jumys oryndaryna, al 16 myńǵa jýyǵy ulttyq jobalar aıasynda iske asyrylyp jatqan baǵdarlamalarǵa jiberilip jatyr.
О́ńirler bólinisinde Abaı (53%), SQO (47%), Qyzylorda (45%) men Jambyl (45%) oblysynda oń dınamıka baıqalady. Jospardy oryndaýdyń eń tómen kórsetkishi Aqtóbe oblysy (30%) men Almaty qalasynda (30%) tirkelgen. Premer-mınıstr Oljas Bektenov óńir ákimdikteri osy jumysty jandandyrý qajettigin atap ótti.
Úkimet basshysy ózekti problemalardy sheshý maqsatynda ótken jyly «Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek naryǵyn damytýdyń 2024-2029 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy» bekitilgenin atap ótti. Onda ásirese, jas mamandar úshin turaqty jumys oryndaryn kóbirek qurý kózdelgen. Búgingi tańda tehnıkalyq jáne kásiptik oqý oryndaryn bitirgen túlekterdiń 25%-ǵa jýyǵy óz mamandyǵy boıynsha jumys istemeıdi. Jańa jumys kúshi qajet barlyq jobany qadaǵalaı otyryp, jumys berýshilermen jumyspen qamtýdyń sıfrlyq monıtorıngi arqyly ózara is-qımyldy jolǵa qoıý qajet.
Otyrys barysynda otandastarymyzdy shetelde jumysqa ornalastyrý men azamattardyń quqyqtaryn qorǵaý máselesine erekshe nazar aýdaryldy.
«Olarǵa jalaqy tólemeý, medısınalyq qyzmet kórsetpeý, kelisimsharttar óreskel buzylǵan faktiler bizge belgili. Sondyqtan qazir tıisti úkimetaralyq kelisimderdi bekitý boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Qazirdiń ózinde shetelderde bizdiń azamattardy jumysqa ornalastyratyn jeke agenttikterdiń qyzmetin bir júıege keltirý qajet. El azamattary kelisimshart boıynsha senimdi kepildik alýǵa tıis», dedi Premer-mınıstr.
Jumys aıasynda Shyǵys Qazaqstan, Túrkistan men Almaty oblystarynda Kásiptik jáne tildik daıarlaý ortalyqtaryn ashý josparlanǵan. О́ńirlerdiń tájirıbesi aldaǵy ýaqytta sapaly jumyspen qamtýǵa jáne halyqtyń tabysyn arttyrýǵa yqpal etedi. Jalpy, halyqty jumyspen qamtý 2029 jylǵa qaraı 3,8 mln sapaly jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi.
Sonymen qatar Úkimet otyrysynda vıse-premer Qanat Bozymbaev sý tasqyny saldaryn joıý jáne zardap shekken azamattarǵa kómek kórsetý týraly baıandady.
Búginde 67 myńnan astam adam úıine oraldy. Evakýasııalyq pýnktterdegi 3 664 turǵynǵa barlyq qajetti kómek kórsetiledi. Sý tasqynynan zardap shekkenderdiń jalǵyz baspanasy sanalatyn 12 086 turǵyn úı men 7 380 saıajaı qurylysy sý astynda qaldy. Zardap shekken óńirlerde 18 228 turǵyn úı tekserilip, 15 651 obekt boıynsha baǵalaý aıaqtaldy.
Baǵalaý qorytyndysy boıynsha 9 306 úıge jóndeý qajet, 8 290 úı qalpyna keltirilmeıtini anyqtaldy, olar boıynsha qaıtalama naryqta 5 714 úı men páter satyp alý, sondaı-aq úlgilik joba boıynsha 2 576 úı salý josparlanyp otyr.
Jalpy, turǵyn úıdi qalpyna keltirýge shamamen 257 mlrd teńge kerek.
Qazirde turǵyn úıdi jóndeý men qalpyna keltirý úshin 6 176 otbasyna 40 mlrd teńgege ótemaqy berildi. 3 414 otbasy qıraǵan baspanasynyń ornyna jańa úı men páter aldy.
Batys Qazaqstan, Qostanaı, Atyraý, Aqtóbe, Aqmola, Soltústik Qazaqstan men Pavlodar oblystarynda zardap shekken azamattarǵa arnalǵan 2,5 myń jańa úıdiń qurylysy bastaldy.
24 maýsymdaǵy jaǵdaı boıynsha 33 321 otbasy 12 mlrd teńgeden astam somaǵa 100 AEK mólsherinde birjolǵy tólem aldy. Bul jumys Qaraǵandy, Pavlodar, Aqmola men Abaı, Ulytaý oblysynda tolyǵymen aıaqtaldy. Tólemder Aqtóbe, Batys Qazaqstan, Soltústik Qazaqstan, Qostanaı men Atyraý oblysynda jalǵasyp jatyr.
Budan bólek, zardap shekken turǵyndarǵa 150 AEK-ke deıingi mólsherde joǵalǵan qajetti zattardy satyp alý úshin qosymsha ótemaqy tólenedi. 15 355 otbasy 7,6 mlrd teńgege ótemaqy aldy. Sýǵa ketken maldyń ótemi úshin memlekettik kómek kólemi 2,8 mlrd teńgeden asty.
Zardap shekken bıznestiń shyǵynyn óteý jumysy bastaldy. Búginde óńirlik komıssııalar ShOB sýbektileriniń jalpy somasy 833 mln teńgeden asatyn 124 ótinimin qarap, maquldady. Ákimdikterdiń aldyn ala baǵalaýy boıynsha 797 ShOB sýbektisi 24,1 mlrd teńge somasynda zardap shekken. Osy obektilerdi baǵalaý jáne smetalyq jumystar júrgiziledi, olardyń qorytyndysy negizinde ótinimder óńirlik komıssııalardyń qaraýyna shyǵarylady.
Infraqurylymdy qalpyna keltirýge jalpy qajettilik 48,7 mlrd teńgege baǵalandy. Bul qarajat avtomobıl joldaryn, elektrmen jabdyqtaý jelilerin jańartýǵa, áleýmettik obektilerdi jóndeýge baǵyttalady. 39,8 mlrd teńgege jobalar daıyndaldy. Qujattama Qarjy mınıstrligine kelip túsýine qaraı Úkimet basqa jobalar boıynsha sheshim qabyldaıtyn bolady.
