Qoǵam • 28 Maýsym, 2024

Shekara shebiniń shejiresi

172 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Jer betindegi basty qundylyq adam ómiri bolsa, shekara qyzmeti, shekara kúzeti onyń qorǵany men saqshysy ekeni sózsiz. Otan kúzetinde turǵandar týraly úzdiksiz jazylýǵa tıis qoı. Elimizdiń shekara qyzmeti týraly habar tolassyz taraı bastaǵaly bıyl 81 jyl tolypty. Bul, árıne, buǵan deıin shekara qyzmeti týraly aıtylmady, jazylmady degen sóz emes. Áńgime áskerı jýrnalıstıkamyzdyń tólbasy, elimizdiń Qarýly kúshterindegi alǵashqy basylym «Otan saqshysy – Chasovoı Rodıny» gazeti jáne «Shekarashy» jýrnaly týraly.

Shekara shebiniń shejiresi

Qazaqstan shekarasynyń ke­ıin­gi 80 jyldyq tarıhy osy basylym­ bet­teriniń tigindisinde. Aǵa býyn shekarashylardan bastap bú­gingi qyzmetkerlerdiń eńbegi men qyzmeti. Otan tynyshtyǵy úshin janyn pıda etýge daıyn­ erlerdiń eńbegin áıgilep júrgen «Otan saqshysy – Chasovoı Ro­dı­ny» gazetiniń tilshileri – UQK Shekara qyzmetiniń óńirdegi depar­tamentteriniń áskerı jýr­nalıs­teri sanatynda. Saıdyń tasyndaı tilshiler qosyny munda sheka­ra­shylardyń el shebindegi ómi­rin qalt jibermeı, tynymsyz tirshilikteri týraly qalam ter­beıdi. Shekara tynysy men sheka­rashynyń júrek qaǵysyna qulaǵyn tóseıdi.

Shekarashylar basylymynyń alǵashqy nómiri Ekinshi dúnıe­júzilik soǵys qyzyp turǵan 1943 jyly 10 shildede oqyrman qolyna tıipti. Qazaq redaksııasynyń tuńǵysh redaktory Saǵıdolla Sıqymbaıuly áskerı sheni polkovnık bolǵanymen, jýrnalıster arasynda «pogonsyz general» atanǵan. «Sákeńniń izi shekarada saırap jatyr» deıdi biletinder. Sondyǵynan shekarashylar ómirinen syr shertken pýblısıstıkalyq janrdaǵy kitaptardyń qatary jyl ótken saıyn molaıyp keledi. О́tken jyly «Seksen jyldyq shejire» degen atpen kitap bolyp shyqty.

Osyndaı shejirege baı gazet­ti búginde podpolkovnık Rahat Nurǵalıev basqarady. El shebindegi tilshiler qataryn Máskeýdegi áskerı jýrnalısterdi daıarlaıtyn joǵary áskerı oqý ornyn bitirgen eki túlek tolyqtyrdy. Sondaı-aq «OS-ChR» gazetiniń janynan vıdeo­stýdııa qurylǵanyn aıta ketken jón. Aǵa leıtenant Aıan Qaıyr bastaǵan túsirilim toby shekara qyzmetiniń aıasynda ótip jatqan aýqymdy jıyndardan tabylyp, tushymdy dúnıeler jasaýdyń sheberlerine aınalǵan desek, artyq aıtqandyq emes.

Gazet tilshileri óńirdegi buqa­­ralyq aqparat qural­da­rymen tyǵyz qarym-qaty­nasta. She­ka­­ra­shylar týraly bir­ne­she de­­rek­­ti fılm túsi­rilip, «QaharMEN» áskerı-pat­rıot­tyq baǵdarlamasynyń shy­ǵar­­­­ma­shylyq túsirilim toby Alma­ty oblysy boıynsha depar­ta­mentiniń ýchaskesindegi shekara bólimshelerinen tushymdy dúnıeler jasady.

Kapıtan Ashat Janalıpovtiń qarymdy qalamynyń arqasynda Kaspıı teńiziniń baılyǵy – bekirege kózin alartqan qan­sha­ma brakoner teńizshi sheka­ra­shylardyń quryǵyna ilindi. Munda qandaı aýqymdy sheka­ra­lyq operasııalar ótip jatatynynan der kezinde habardar bolyp otyrady.

Maıor Manarbek Qarekenov Jetisý oblysy boıynsha depar­tamentiniń sharalaryn res­pýb­lıkalyq, oblystyq BAQ-qa shy­ǵaryp, halyqqa jarııalap keledi. Jaqynda óńirdegi jýrnalıster Alakól aýdany boıynsha shekara basqarmasy qyzmetiniń, qarbalastan turatyn shekara bólimsheleriniń birinde bolyp, shekarashylardyń ómiri­men tanysyp qaıtty.

Bıylǵy qyrkúıek aıynda ashyl­ǵanyna shırek ǵasyr tolatyn Saryaǵash aýdany boıynsha shekara basqarmasynyń alǵashqy jyldardaǵy ómiri tájik-aýǵan shekarasyndaǵy «ystyq núk­teden» kem bolmaǵanyn jergilikti halyq jaqsy biledi. Gazettiń osy óńirdegi menshikti tilshisi – Túrkistan oblysy boıynsha departamentiniń konsýltanty maıor Raýan Nurmet ońtústiktegi shekarashylardyń erligi jóninde materıaldar jarııalap, jas sarbazdar men ofıserlerdi otansúıgishtikke tárbıeleýde jáne jaýyngerlik rýhty kóterýge úlesin qosyp keledi. Qysqasy, elimizdiń baty­sy men shyǵysyndaǵy, ońtús­tigi men soltústigindegi Otan qal­qandarynyń ómiri áskerı jýr­na­lıster nazarynda. El men jer­diń amandyǵyn qyraǵylyqpen qor­ǵaýshylar bar da áskerı jýr­na­lıstıkanyń da jalaýy jelbireı beredi. Shekarashylar qaıda bolsa, áskerı jýrnalıster de sonda! 

Sońǵy jańalyqtar