Elimizde qansha kıik baryn anyqtaý jumysyn Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıteti, «Ohotzooprom «О́B» memlekettik qazynalyq kásiporny, Qazaqstandaǵy bıoalýantúrlilikti saqtaý qaýymdastyǵy, Zoologııa ınstıtýty júrgizgen.
«Esep júrgizetin aımaqtyń aýqymdyǵyna baılanysty, janýarlar tek áýeden tikushaq arqyly sanaldy. Sanaq jyldaǵy bekitilgen ádistemege saı júrgizildi. Bıyl bókenderdiń negizgi shoǵyry Batys Qazaqstan, Mańǵystaý, Aqmola, Aqtóbe, Qostanaı, Qaraǵandy, Ulytaý, Pavlodar, Abaı oblystarynda baıqalǵan. Betpaqdala popýlıasııasynyń negizgi úsh toby – Yrǵyz, Torǵaı, Teńiz jáne shyǵysta kezdesti», delingen málimette.
Sanaq kezinde 45-teı adam jumyldyrylypty. 215 saǵattyq áýe sanaq (byltyrǵyǵa qaraǵanda 15 saǵat artyq) 151 226 sharshy kılometr aýmaqty qamtyǵan.
Bastapqy derek fotosýretterge sáıkes túzetilip, óńdelgennen keıingi shyqqan aqbóken sany: Oral popýlıasııasynda 1 620 000 kıik bar, Ústirt popýlıasııasy – 63 600 bas, Betpaqdalada 1 150 000 bas kıik bolǵan. Mamandar 2016–2024 jyl aralyǵyndaǵy ósimdi de kórsetken. Jalpy ósim – 48%.
Sonymen elimizdegi kıikterdiń sany 3 mln-ǵa jýyqtady. Muny bázbireýler kópsingenimen, keıbir mamandar qalypty dep baǵalaıdy. Máselen, byltyr Qazaqstandaǵy bıoalýantúrlilikti saqtaý qaýymdastyǵynyń (QBSQ) dırektory Sergeı Sklıarenkomen sóıleskenimizde, ol: «Bári zańmen rettelse, qazaq jeri 5 mıllıonǵa deıin kıikti órgizýge óris jetedi», dep aıtqan edi.
Ǵylymda «mamonttardyń zamandasy» sanalatyn, al qazaqtar ejelden kıe tutatyn aqbókender – qazir álemde joıylyp bara jatqan janýardyń qatarynda tur. Sondyqtan onyń ósý kórsetkishine kóz tikken álemdik ekologter jáne ekologııalyq uıymdar qazaq eliniń janýarlardyń qorǵaýǵa arnalyp júrgizgen saıasaty men ustanymyn joǵary baǵalap otyr.
Áıtkenmen, kıikterdiń kóbeıgenine sharýalar shaǵymdanyp, aqyry biraz «rettelgeni» belgili. Máselen, 2023 jylǵy 13 qarashaǵa deıin jalpy 15 380 kıik aýlanǵany aıtyldy. Onyń ishinde 3 954 kıik (Aqmola oblysynda 10 kıik, Batys Qazaqstan oblysynda 3 944 kıik) arnaıy qorshaýǵa alynyp ustalsa, atý arqyly 11 426 kıik (Aqmola oblysynda 1 833, Qaraǵandy oblysynda 2 049, Qostanaı oblysynda 1 479 jáne Batys Qazaqstan oblysynda 6065 bas) aýlanǵan edi. Al 2024 jyly elimizde kıikti atýǵa taǵy tyıym salynǵany resmı málimdendi.
