Vıse-premer Mıkrobıologııa jáne vırýsologııa ınstıtýtynyń ǵylymı-óndiristik ortalyǵyna bardy. Búginde onyń quramynda 9 ǵylymı zerthana bar. Munda jalpy 170 adam jumys isteıdi. Ǵalymdar otandyq óndiristiń damýy jolynda birqatar jobany sátti júzege asyryp otyr.
Sońǵy úlgidegi joǵary tehnologııaly qurylǵylarmen jabdyqtalǵan ınstıtýt mańyndaǵy zaýyt jylyna 70 tonna bıopreparat shyǵarýǵa qaýqarly. Onyń ishinde aýyl sharýashylyǵy óndirisine qajetti preparattardyń orny bólek. Tamara Dúısenovaǵa topyraqty bıologııalyq azot jáne fosformen baıytýǵa múmikndik beretin ónimder kórsetildi. Elimizdiń biraqatar óńirinde qoldanylyp kele jatqan bul bıopreparattar asburshaq, jońyshqa, maıburshaq sekildi ósimdikterdiń ónimdiligin arttyrýǵa sep.
Jalpy, otandyq ázirlemelerge degen suranys kún sanap artyp keledi. Oǵan sońǵy 3 jyldaǵy satylym kórsetkishteri dálel. Máselen, burshaq daqyldarynyń ónimdiligin arttyrýǵa kómektesetin «Plantobakterın» bıotyńaıtqyshy 2022 jyly 4,5 myń lıtr kóleminde satylsa, byltyr bul kórsetkish eki ese artqan. О́nimdi otandyq naryqtan bólek eksportqa shyǵarý múmkindigi de bar. Alaıda, qoldanystaǵy zaýyt barlyq suranysty qanaǵattandyra almaı otyr. Sol sebepti ony keńeıtý qajet.
Sonymen qatar munda medısınalyq ónimderdi shyǵarýdyń óndiristik prosedýralary bastaý aldy. Osyǵan baılanysty óz ınvestısııalary esebinen halyqaralyq standarttar boıynsha ekinshi zaýyt salynyp jatyr. Bul rette memleket jabdyqpen jaraqtandyrý turǵysynan kómek kórsetýde. Ujym Prezıdenttiń ǵylymǵa kóńil bólgeni úshin alǵystaryn bildirdi.
Sondaı-aq ınstıtýt irgeli ǵylymı zertteýlerge kóp kóńil bólýde. Keıbir nátıjeleri vıse-premer nazaryna usynyldy. Máselen, munda munaıdan lastanǵan jerdi ońaltýǵa sep bolatyn bakterııalar óndirisi, vırýs jasýshasynyń qurylymyn kórsetýge múmkindik beretin elektromıkroskop syndy sońǵy úlgidegi ázirlemeler qoldanylyp jatyr.
Instıtýt jumysyna oń baǵa bergen Tamara Dúısenova ınstıtýt aldynda turǵan birqatar maqsatqa mán berdi.
«Ǵalymdardyń qolynan shyqqan ónimderdiń suranysqa ıe bolýy qýantady. Bul – jumystyń tek basy ǵana. Alǵa qoıylatyn negizgi maqsat – otandyq ónimderdiń úlesin arttyrý. О́ndiris kóleminiń keńeıýi ony oryndaýǵa jol ashady degen senimdemin», dedi Tamara Dúısenova.
Buǵan qosa vıse-premer Iаdrolyq fızıka ınstıtýty jumysymen de tanysty. Mekeme atom energııasyn beıbit maqsatta paıdalana otyryp, ǵylymı zertteý jáne tájirıbelik-konstrýktorlyq úrdisti tolyq qamtamasyz etetin eldegi jalǵyz uıym bolyp sanalady.
Instıtýt ǵalymdary termoıadrolyq energetıka baǵytyndaǵy jobalardy qolǵa alyp otyr. Bul rette sheteldiń beldi ǵylymı ortalyqtary, halyqaralyq uıymdarmen tyǵyz qarym-qatynas ornatylǵan. Aradaǵy kelisimderdiń arqasynda qazaqstandyq jas ǵalymdardyń shetelden tájirıbe jınaqtaýyna, qundy jobalardy elde júzege asyrýyna múmkindik bar.
Instıtýt medısına salasynyń kádesine jaraıtyn ónimderdi de daıyndap jatyr. Máselen, munda shyǵatyn 3 túrli radıofarmpreparat elimizdegi aýrýhanalarda qaterli isik dertin erte kezeńnen anyqtaýǵa múmkindik berdi. Ony eksportqa shyǵarý boıynsha sharalar qolǵa alynyp otyr. Qalqansha bezi obyryn emdeýge arnalǵan dárisi de osynda shyǵarylady.
Budan ári Tamara Dúısenova «Aqua dress» atty gıdrogelden jasalǵan tańý zattary óndirisimen de tanysty. Qoımaljyń lenta ispettes zat teri jaralaryn, kúıigin tańýda taptyrmas qural. Atalǵan bastama «Ǵylym qorynyń» grantyna ıe bolyp, óndiristik jolǵa túsken.
Iаdrolyq-fızıka ınstıtýty aıasynda arheologııalyq jádigerlerdi radıologııalyq ádispen qashyqtan zertteýge, medısınalyq qoldanystaǵy zattardy zalalsyzdandyrýǵa arnalǵan qurylǵylarymen de maqtana alady.
Jetistikter aýyz toltyryp aıtarlyqtaı bolǵanymen, memleket tarapynan qoldaý kórsetýdi qajet etetin túıtkildi máseleler de bar. Bul rette Tamara Dúısenova ınstıtýt jumysyn joǵary baǵalap, bastamalaryn qoldaýǵa ázir ekenin jetkizdi.
«Energetıka, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrlikteri bastaǵan vedomtvoaralyq komıssııa qurylýy shart. Instıtýt ashqan ǵylymı jańalyqtardy qoldaǵanysqa engizýde árqaısysy óz úlesin qosýǵa tıis. Al ǵylymı mekemeniń birneshe jylǵa arnalǵan qujat-jospary bolǵany jón. Ony Úkimet deńgeıinde birlese qarastyrýǵa daıynbyz», dedi T.Dúısenova.
